Σκάβουν με γυμνά χέρια ψάχνοντας μέσα στα ερείπια

Οι επιζώντες του φονικότερου σεισμού στο Μαρόκο εδώ και περισσότερες από έξι δεκαετίες αγωνίζονταν χθες να βρουν τροφή και νερό, καθώς οι έρευνες για τους αγνοούμενους συνεχίζονταν σε δυσπρόσιτα χωριά και ο αριθμός των νεκρών ξεπέρασε τις 2.100 – φαίνεται πιθανό να αυξηθεί περαιτέρω. Τα τελευταία στοιχεία για τα θύματα από το υπουργείο Εσωτερικών, που δόθηκαν στη δημοσιότητα χθες, ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών σε 2.122, με 2.421 τραυματίες, εκ των οποίων 1.404 σε κρίσιμη κατάσταση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε ότι περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν πληγεί από την καταστροφή.

Πολλοί άνθρωποι περνούν τις νύχτες τους στο ύπαιθρο μετά τον σεισμό των 6,8 βαθμών που σημειώθηκε αργά την Παρασκευή. Οι εργαζόμενοι στην αρωγή αντιμετωπίζουν την πρόκληση να φτάσουν στα χωριά που έχουν πληγεί περισσότερο στην οροσειρά του Ατλαντα, όπου οι οικισμοί είναι συχνά απομακρυσμένοι και όπου πολλά σπίτια κατέρρευσαν.

Πλάνα με drone από χωριά κοντά στο επίκεντρο που μεταδόθηκαν από τοπικά κανάλια έδειξαν συστάδες από πήλινα σπίτια χτισμένα στην πλαγιά του βουνού, με πολλά από αυτά να έχουν καταρρεύσει. Τουλάχιστον τέσσερις ισχυροί μετασεισμοί έγιναν αισθητοί στην περιοχή. Ο βασιλιάς του Μαρόκου Μοχάμεντ ΣΤ΄ κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος

Μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς

Τα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν την κατάρρευση ενός σημαντικού τζαμιού του 12ου αιώνα, υπογραμμίζοντας τις ζημιές στην πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Ο σεισμός προκάλεσε ζημιές και σε τμήματα της παλιάς πόλης του Μαρακές, που αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Ο Ερυθρός Σταυρός ανέφερε ότι η αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από τον ισχυρό σεισμό μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Η UNESCO δεσμεύτηκε να βοηθήσει στην αποκατάσταση ζημιών στο ιστορικό Μαρακές, αλλά η προοπτική ανοικοδόμησης σε απρόσιτες απομακρυσμένες πόλεις και χωριά φαινόταν εξαιρετικά δύσκολη. «Δεν θα είναι θέμα μιας ή δύο εβδομάδων… Πρόκειται για μια διαδικασία που θα πάρει μήνες, αν όχι χρόνια», δήλωσε ο διευθυντής του Ερυθρού Σταυρού Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, Χόσαμ Ελσαρκάουι.

Στο Μουλέι Μπραχίμ, ένα χωριό πολύ κοντά στο επίκεντρο, περίπου 40 χλμ. νότια του Μαρακές, οι κάτοικοι περιέγραψαν πώς έσκαψαν με τα γυμνά τους χέρια για να βγάλουν τους νεκρούς από τα ερείπια. «Χάσαμε τα σπίτια μας και χάσαμε ανθρώπους», λέει ο 36χρονος Γιασίν Νουμγκάρ, κάτοικος του χωριού, που διαμαρτύρεται μαζί με άλλους κατοίκους για έλλειψη νερού, τροφής και ρεύματος, διευκρινίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχει φτάσει καμία κρατική βοήθεια.

Τούβλα, λάσπη και ξύλα

Με πολλά σπίτια να είναι χτισμένα από τούβλα, λάσπη και ξύλα, οι κατασκευές στην περιοχή κατέρρευσαν γρήγορα. Πρόκειται για τον πιο φονικό σεισμό στο Μαρόκο από το 1960, όταν ένας σεισμός εκτιμήθηκε ότι είχε σκοτώσει τουλάχιστον 12.000 ανθρώπους, σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ.

Αυτοσχέδιες σκηνές στήθηκαν παντού. Οι κάτοικοι ήταν τυλιγμένοι με κουβέρτες αφού περνούν τις νύχτες έξω, και από τον φόβο των μετασεισμών, ενώ θεωρούν ότι πολλά άτομα βρίσκονται ακόμα θαμμένα κάτω από τα ερείπια. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι λαμβάνει επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της καταστροφής, συμπεριλαμβανομένων της ενίσχυσης των ομάδων έρευνας και διάσωσης, της παροχής πόσιμου νερού και της διανομής τροφίμων, σκηνών και κουβερτών.

Πολλές χώρες έσπευσαν να προσφέρουν βοήθεια, ακόμα και η Αλγερία, με την οποία το Μαρόκο έχει διακόψει διπλωματικές σχέσεις. Μεταξύ άλλων, Ισπανία, ΗΠΑ, Γαλλία, ακόμα και το Ισραήλ δήλωσαν έτοιμες να βοηθήσουν εάν τους ζητηθεί. Το Ραμπάτ ζήτησε βοήθεια και από την Τουρκία. Η τουρκική υπηρεσία αντιμετώπισης καταστροφών ανακοίνωσε ότι 265 μέλη της θα ταξιδέψουν στις πληγείσες περιοχές, ενώ η Αγκυρα θα παραδώσει και 1.000 σκηνές.

Ομως η περιοχή της οροσειράς του Ατλαντα που επλήγη περισσότερο από τον σεισμό είναι δυσπρόσιτη, γι’ αυτό και εκφράζονται φόβοι ότι ο αριθμός των θυμάτων θα αυξηθεί σημαντικά. Η Σάμια Ερατζούκι, ειδικός στην ιστορία και τη διακυβέρνηση του Μαρόκου στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ στην Καλιφόρνια, δήλωσε: «Αυτή η περιοχή, ακόμα και σε μια κανονική μέρα, είναι μία από τις πιο δύσκολες περιοχές ως προς την πρόσβαση, καθώς οι υποδομές δεν είναι καλές. Οι δρόμοι δεν βρίσκονται σε καλή κατάσταση και φανταστείτε να προστεθούν σε αυτό και τα μπάζα ή τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν μετά τον σεισμό. Θα χρειαστεί ένα θαύμα για να λάβουν άμεση βοήθεια οι άνθρωποι που βρίσκονται εκεί». Στα χωριά που επλήγησαν ζουν κυρίως μέλη της φυλής Αμαζίγκ, γνωστοί ως Βέρβεροι. «Αυτές οι περιοχές ιστορικά έχουν πληγεί από σεισμούς, αλλά έχουν επίσης περιθωριοποιηθεί. Για παράδειγμα, το 2016 οι κάτοικοι της περιοχής με το κίνημα Χιράκ ζήτησαν βοήθεια, υποδομές και ανάπτυξη. Ομως η κυβέρνηση έβαλε τους αρχηγούς τους στη φυλακή», προσθέτει η Ερατζούκι. «Τα αναπτυξιακά έργα στο Μαρόκο συγκεντρώνονται σε αστικές περιοχές, το σιδηροδρομικό δίκτυο δεν πηγαίνει πιο νότια από το Μαρακές. Ακόμα και σε μια καλή μέρα, αυτή η περιοχή είναι δύσκολη στην πρόσβαση και στερείται βασικών υποδομών – όσο για το νοσοκομειακό σύστημα, εκεί είναι σχεδόν ανύπαρκτο».

Κυβέρνηση
από τη… Γαλλία

Ενώ η χώρα ξεκίνησε να θάβει τους νεκρούς της, κάποιοι αμφισβήτησαν την ταχύτητα της αντίδρασης έκτακτης ανάγκης. Ο βασιλιάς του Μαρόκου κατηγορείται εδώ και καιρό σιωπηλά ότι κυβερνά από την κατοικία του στη Γαλλία. Παρά το γεγονός ότι επέστρεψε για να προεδρεύσει συνεδρίασης αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, ορισμένοι είπαν ότι χάθηκαν σημαντικές ώρες στις οποίες θα μπορούσαν να έχουν ξεκινήσει οι προσπάθειες διάσωσης, λόγω της ανάγκης για έγκριση και έλεγχο από το παλάτι όλων των κινήσεων. «Τελικά, τίποτα στη χώρα δεν γίνεται χωρίς να δοθεί πράσινο φως από το παλάτι… Τόσος χρόνος χάθηκε επειδή ο βασιλιάς δεν ήταν φυσικά εκεί», είπε η Ερατζούκι στην «Guardian». «Φαίνεται πόσο αναποτελεσματική είναι η μαροκινή διακυβέρνηση λόγω του γεγονότος ότι βασίζεται εξ ολοκλήρου σε μια αυταρχική δομή μιας φιγούρας που απουσιάζει».