ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΗΣ

Τόμας Χάρντι

Ιστορίες από το Ουέσσεξ
και άλλα διηγήματα

Μετάφραση Εφη Φρυδά,

Ροές, 2023,
σελ. 328

Τιμή 18 ευρώ

Το πολυσχιδές έργο του σημαντικού άγγλου συγγραφέα και ποιητή Τόμας Χάρντι (1840-1928), που είναι κυρίως γνωστός για τα δύο εμβληματικά του μυθιστορήματα Η Τες των Ντ’ Υρμπερβιλ και Τζουντ ο αφανής, συστήνεται συχνά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Και δικαίως. Γιατί κάθε μυθιστόρημα και νουβέλα του κρύβουν εκπλήξεις. Αλλωστε, το έργο του, που είχε κοινά στοιχεία αλλά και διαφορές με αυτό της Τζορτζ Ελιοτ, επηρέασε το είδος, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, μολονότι αυτό έμεινε ανεπηρέαστο από τις αλλαγές που διαφαίνονταν σε έργα άλλων συγγραφέων ως προς τη φόρμα του μυθιστορήματος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό του Χένρι Τζέιμς.

Με τη ρεαλιστική γραφή του, χρησιμοποιώντας όμως λεπτή ειρωνεία, σχολίαζε τις συνήθειες και τα χαρακτηριστικά της βικτωριανής εποχής, ενώ πρόβαλλε τόπους και τοπία της Νοτιοδυτικής Αγγλίας, όπου τοποθετείται και το Ουέσεξ. Επιλέγοντας ένα περιστατικό, ένα συμβάν, το «ανέκδοτο», το αναλύει και περιγράφει τις σχέσεις των ηρώων, την επίδραση της ψυχολογικής τους κατάστασης στα γεγονότα και τις αποφάσεις τους που αποδεικνύουν τη δύναμη της μοίρας αλλά και τη σκληρότητα και την αδικία στη ζωή.

Μολονότι ο Τόμας Χάρντι είχε μελετήσει τη Βίβλο και πολλοί ήρωές του είναι εφημέριοι, ωστόσο, επηρεασμένος από τη θεωρία του Δαρβίνου, τους αφήνει να αγωνίζονται μόνοι, παρασυρμένοι από τις αδυναμίες τους, με τις αντιξοότητες της καθημερινότητας. Και πάντα το κυνήγι της ευτυχίας για τον άντρα και τη γυναίκα παραμένει ανολοκλήρωτο και αναποτελεσματικό.

Ο Τόμας Χάρντι διέθετε το ταλέντο και την τεχνική να αναπαριστά ζωντανά και ρεαλιστικά ό,τι παρατηρούσε και προέκτεινε με τη φαντασία του. Εστηνε με στιβαρό τρόπο τις ιστορίες του, έπλαθε ολοκληρωμένους χαρακτήρες οι οποίοι με τις ενέργειές τους διαμόρφωναν τις σχέσεις τους με τους άλλους, επηρέαζαν τις εξελίξεις ώστε να μη μένει τίποτε ίδιο. Οι ισορροπίες ήταν εύθραυστες, ενώ το απρόοπτο και η υποβόσκουσα νοσηρή δυναμική καθόριζαν την πορεία των πραγμάτων, στοιχεία τα οποία συναντώνται στα μυθιστορήματα και τα διηγήματά του.

Μερικά από τα θέματα που τον απασχολούσαν είναι αυτά του εφήμερου της ομορφιάς, της εξιδανίκευσης του έρωτα, της απόλυτης, ακραίας και καταστροφικής στάσης των ηρώων σε ζητήματα προσωπικών επιλογών, ενώ τις ιδέες του τις αντλούσε από τα αρχεία της γενέτειράς του, από τις διηγήσεις των άλλων αλλά και από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων.

Οι φαντασιώσεις και οι εμμονές μιας παραμελημένης παντρεμένης γυναίκας είναι τόσο έντονες που τρέφει συναισθήματα για έναν ποιητή, τον οποίο δεν έχει συναντήσει ποτέ. Ερωτεύεται την εικόνα του, την εξιδανικευμένη καλλιτεχνική του αξία. Η ηρωίδα, στο διήγημα Μια ευφάνταστη γυναίκα, συνθέτει τις δικές της ιστορίες και βεβαιότητες, όταν όμως συνειδητοποιήσει τη νοσηρότητα της κατάστασης θα είναι πλέον αργά. Αλλά και στα άλλα διηγήματα της συλλογής, όπως Το σακατεμένο χέρι και Η κυρα-Τσαντλ, διασταυρώνονται η ψυχολογική εμβάθυνση, τα διλήμματα και οι αμφιταλαντεύσεις των χαρακτήρων με τις παραδόσεις και τις δοξασίες της Νότιας Αγγλίας, ενώ Οι συντοπίτες και ο Βιολιτζής φέρνουν στον νου τα «ανθρώπινα» όπως τα είδε ο Γκι ντε Μοπασάν, με τη διαφορά ότι η γραφή του γάλλου διηγηματογράφου διακρίνεται για την οικονομία της.

Ανθρώπινους τύπους της επαρχίας, του δικού του τόπου, ανέδειξε ο Τόμας Χάρντι στο έργο του, άτομα απλά, που δεν φοιτούν σε γνωστά πανεπιστήμια, βοσκούς, εφημέριους, τεχνίτες της πέτρας και του μαρμάρου, αγρότες, εμπόρους, οι οποίοι προσπαθούν να επιβιώσουν αλλά και να απολαύσουν μικρές και μεγάλες στιγμές της ζωής τους.

Η μετάφραση δεν πρόδωσε τον απαιτητικό ρυθμό του πρωτοτύπου, είναι εξαίρετη.