Η παγίδα της Ευρώπης στην υπερβολική νομισματική πολιτική

Ο βασικός πληθωρισμός μειώνεται γρήγορα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την ευρωζώνη, ύστερα από διαδοχικές απότομες αυξήσεις των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν έχουν τελειώσει ακόμη. Θα πάνε πολύ μακριά; Ο βασικός πληθωρισμός, ο οποίος εξακολουθεί να κυμαίνεται γύρω στο 5% στις ΗΠΑ και στην ευρωζώνη, παραμένει μια σημαντική αιτία ανησυχίας. Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν πρέπει να υποτιμά τους κινδύνους, τόσο για την οικονομία της ευρωζώνης όσο και για τη δική της φήμη, να κάνει λάθος.

Σε αντίθεση με τη Fed, η οποία έχει διπλή εντολή, η ΕΚΤ έχει έναν πρωταρχικό στόχο: τη σταθερότητα των τιμών, που ορίζεται ως πληθωρισμός 2% σε απροσδιόριστο «μεσοπρόθεσμο» ορίζοντα. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί η αξιολόγηση της ισορροπίας των κινδύνων από την ΕΚΤ δείχνει μια προκατάληψη προς αυστηροποίηση νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, η ύπαρξη πρωταρχικού στόχου δεν σημαίνει ότι τίποτα άλλο δεν έχει σημασία: η ΕΚΤ έχει επίσης υποχρέωση από τη Συνθήκη της ΕΕ να υποστηρίζει τους ευρύτερους οικονομικούς στόχους της ΕΕ.

Ετσι, όταν η ΕΚΤ σχεδιάζει μια πολιτική με στόχο την επίτευξη σταθερότητας των τιμών, θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη το δευτερεύον κόστος – σε τομείς όπως η κατανάλωση, η απασχόληση και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα – που μπορεί να υπονομεύσει την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει άλλους στόχους. Οσο υψηλότερο είναι το κόστος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο χρονικός ορίζοντας για την επίτευξη σταθερότητας τιμών.

Ωστόσο, η ΕΚΤ φαίνεται να έχει μια πιο άκαμπτη ερμηνεία της εντολής της για τη σταθερότητα των τιμών. Αντί να προσαρμόζει την προσέγγισή της για τη στήριξη άλλων στόχων, έχει ζητήσει αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική για να στηρίξει την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής φαίνεται ότι δεν έμαθαν τίποτα από τα γεγονότα του 2011, όταν ο πληθωρισμός λόγω του πετρελαίου και η επιδείνωση των συνθηκών στην πραγματική οικονομία ώθησαν την ΕΚΤ να εφαρμόσει δύο αυξήσεις επιτοκίων και να ζητήσει δημοσιονομική σύσφιξη. Το αποτέλεσμα ήταν μια ύφεση που, σε συνδυασμό με κρίσεις κρατικού χρέους και τραπεζών, τροφοδότησε ευρέως διαδεδομένο κλίμα κατά της ΕΕ.

Η οικονομία της Αμερικής φαίνεται να είναι πιο ανθεκτική από την Ευρώπη, πιθανώς εν μέρει λόγω της τεράστιας δημοσιονομικής στήριξης που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Στην πραγματικότητα, φαίνεται όλο και περισσότερο ότι οι ΗΠΑ θα επιτύχουν μια ήπια προσγείωση, επαναφέροντας τον πληθωρισμό στον στόχο της Fed χωρίς να προκαλέσει ύφεση. Αν η ΕΚΤ δεν υιοθετήσει μια πιο υπομονετική προσέγγιση στην εντολή της για τη σταθερότητα των τιμών, η Ευρώπη μπορεί να μην είναι τόσο τυχερή.

Η Λουκρίζια Ράιχλιν είναι πρώην διευθύντρια ερευνών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο London Business School και επίτροπος στο International Financial Reporting Standards Foundation