«Οδηγίες»… προς ναυτιλΛομένους

Μεσούντος ακόμα του Φεστιβάλ, καθώς έχουν ανέβει τέσσερις παραστάσεις από τις οκτώ του φετινού προγράμματος στο θέατρο της Επιδαύρου και άρα απομένουν άλλες τέσσερις, και η συζήτηση έχει ανάψει για τα καλά. Μια συζήτηση που μόνο καινούργια δεν είναι ούτε πρωτότυπη. Το ερώτημα που επανέρχεται, διαχρονικό, σταθερό, δεν έχει – ευτυχώς – ούτε απάντηση ούτε λύση. Αντιθέτως ανοίγει τη συζήτηση, μια συζήτηση που παραμένει και θα παραμένει επίκαιρη, όσο το ίδιο το θέατρο θα παραμένει ζωντανό.

Τι Επίδαυρο θέλουμε και κυρίως τι Επίδαυρο θέλουμε να βλέπουμε, ποιες παραστάσεις, ποιους δημιουργούς, ποιους καλλιτέχνες. Πολλά ξανακούστηκαν αυτές τις μέρες: «Η Επίδαυρος δεν είναι χώρος για πειραματισμούς», «Θα τρίζουν τα κόκαλα των παλαιών», «Ντρέπομαι…», «Πονάει η ψυχή μου», «Το κακό παράγινε», και πάει λέγοντας. Κάθε φορά αναρωτιέμαι ποιος πιστεύει ότι ξέρει τι «επιτρέπεται» και τι «απαγορεύεται» στην Επίδαυρο. Ποιος δικαιούται και ποιος όχι να κατέβει στο αρχαίο θέατρο του Πολυκλείτου, ποιο είναι το προφίλ της «σωστής» παράστασης και ποιο της «λάθος», και κυρίως ποιος είναι αυτός που τα καθορίζει όλα αυτά.

Κατ’ αρχάς – κι αυτό είναι κάτι που λέγεται συστηματικά και όπως αποδεικνύεται μέσα στη διάρκεια του χρόνου, ισχύει κιόλας – το ίδιο το αρχαίο θέατρο και η φήμη του φυσικά και δεν παθαίνουν τίποτα. Οπως και τα ίδια τα αρχαία κείμενα και οι συγγραφείς τους, όπως και να παρουσιάζονται, να διασκευάζονται, να αναπαριστώνται. Επειτα, το θέατρο, η τέχνη του θεάτρου δηλαδή, είναι τόσο ισχυρή που κανείς και τίποτα δεν έχει καταφέρει να την πλήξει. Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν πάντα παραστάσεις που προκαλούν, λιγότερο ή περισσότερο, το κοινό αίσθημα και ξεσηκώνουν κύματα αντιδράσεων. Είναι το προνόμιο της τέχνης αυτό.

Στην Ελλάδα τη μερίδα του λέοντος σε αυτή την «ευαισθησία» κατέχει η «έγνοια μας» για την Επίδαυρο. Ολοι έχουμε κάτι να πούμε για το πώς πρέπει να ανεβαίνουν τα αρχαία κείμενα εκεί, και κυρίως για τον «σεβασμό» που οφείλουμε στον χώρο. Στην ουσία όμως όλος αυτός ο σεβασμός ξεκινά από τον ίδιο μας τον εαυτό. Αλίμονο αν η Επίδαυρος, το θέατρο, η τέχνη γενικότερα, απαιτεί νόμους, κανόνες ή οδηγίες… προς ναυτιλλομένους.