Θέατρο, αναμνήσεις και εκλεράκια

Ενα είδος ημερολογίου με δημόσιο χαρακτήρα. Ενα φιλόδοξο πόνημα προσωπικού αποτυπώματος και θεατρικού περιεχομένου. Μια καταγραφή σκέψεων, εμπειριών, απόψεων. Μια εξιστόρηση γεγονότων, περιστατικών. Η περιπέτεια της ζωής στο θέατρο ή η περιπέτεια του θεάτρου στη ζωή: αυτές είναι οι «Τρεις Εποχές» του Στάθη Λιβαθινού, με τον υπότιτλο «αυτοβιογραφικές σημειώσεις ενός σκηνοθέτη του θεάτρου» (εκδόσεις Πατάκη).

Η οικογένεια, τα παιδικά χρόνια, ο θείος Μάνος Κατράκης, η Φιλοσοφική και η Σχολή Κατσέλη. Κι ύστερα η Ρωσία, τα χρόνια των σπουδών στη Μόσχα, οι γνωριμίες, οι εμπειρίες, οι καλλιτέχνες, οι δάσκαλοι. Κι έπειτα η επιστροφή στην Ελλάδα και ο νέος κύκλος που μετέτρεψε τον ηθοποιό σε σκηνοθέτη: Αμόρε και Χουβαρδάς, Πειραματική του Εθνικού και Νίκος Κούρκουλος, ο θάνατος του Κούρκουλου κι η διαδοχή Χουβαρδά, «Ηλίθιος» και τέλος της Πειραματικής. Τα χρόνια που ακολούθησαν, η ομάδα και οι μεγάλες παραγωγές, ανάμεσά τους η επική «Ιλιάδα», η συνεργασία με το ελεύθερο θέατρο αλλά και η επιστροφή στο Εθνικό ως καλλιτεχνικός διευθυντής, και το όραμα της Σχολής Σκηνοθεσίας. Κάπου ανάμεσα σ’ όλα αυτά ή μαζί μ’ όλα αυτά, η οικογένεια – δύο γάμοι, τέσσερις κόρες.

Σαν μια προσωπική αναμέτρηση με τον εαυτό του, σαν ένα κοίταγμα στον καθρέφτη -κατάματα – με τον φόβο και την ελπίδα ν’ αποκαλυφθεί, ο Στάθης Λιβαθινός ξεδιπλώνεται. Αλλού περισσότερο κι αλλού λιγότερο, γίνεται οδηγός και δρομέας της διαδρομής του.

Ενα βιβλίο για το θέατρο είναι οι «Τρεις Εποχές», γεμάτο απ’ το χθες, το σήμερα, το τώρα. Και παράλληλα ένα ανάγνωσμα που ρέει, μπλέκοντας και ξεμπλέκοντας το νήμα και τη γοητεία της θεατρικής τέχνης.

Αντί επιλόγου, διαλέγω ένα απόσπασμα, απ’ το κλείσιμο της Πειραματικής, όταν, αφού ανέλαβε το Εθνικό ο Γιάννης Χουβαρδάς, του το ανακοίνωσε. «Ο Χουβαρδάς μού είχε ζητήσει να μην πω τίποτα ακόμα στους ηθοποιούς σχετικά με την κατάργηση της Πειραματικής. Κράτησα την υπόσχεσή μου. Μας επισκέφτηκε ένα βράδυ σε μια γενική πρόβα του “Ηλίθιου” με δύο κουτιά εκλεράκια. Ανεβαίνουμε στη σκηνή και μου δίνει ευγενικά τον λόγο. Οι ηθοποιοί κάθονται όλοι στις θέσεις της πλατείας με τεράστια ανυπομονησία. Σπάω τη σιωπή λέγοντας πως η Πειραματική μας είναι πια παρελθόν. Απέναντί μου, βλέμματα υγρά»…