Αυτός ο κόσμος {LF}ο πραγματικός {LF}και ψηφιακός

Thomas Piketty

Μικρή ιστορία της ισότητας

Μτφ: Αγγελος Μουταφίδης

Πατάκη, 2023, σ. 390

Δεν θα μπορούσε να μη βρίσκεται στην πρώτη θέση των προτάσεων του Βιβλιοδρομίου η  ιστορία της ισότητας ή πιο σωστά των αγώνων για την ισότητα, γραμμένη από έναν από τους καλύτερους γνώστες των θεμάτων που αφορούν διαχρονικά την ισότητα. Οχι φυσικά γιατί είναι ένα καλοκαιρινό ανάγνωσμα, αλλά γιατί είναι ένα ακόμη σημαντικό βιβλίο του πολύ γνωστού οικονομολόγου συγγραφέα. Θα δει εδώ κανείς την πορεία από τις πρώτες ιδιοκτησιακές κοινωνίες στις ανισότητες που γεννήθηκαν στη δουλοκτητική και φεουδαλική κοινωνία, στην αποικιοκρατία και τις νέες ανισότητες στον πρώιμο και ύστερο καπιταλισμό. Θα διαβάσει όμως και τους αγώνες κατά αυτής της ανισότητας, της εναντίον της νίκες την περίοδο της μεγάλης αναδιανομής (1914-1980), την μετά το 1980 όξυνση της ανισότητας και τέλος τα καθήκοντα που οφείλουν ν’ αναλάβουν όσοι ακόμη υποστηρίζουν πως οι ανισότητες δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Συναρπαστικό βιβλίο. Δεν το συνιστώ, κάνω έκκληση να το διαβάσετε.

Πάνος Καζάκος – Πάνος Α. Κολιαστάσης

Αφανείς και ορατές αντιθέσεις

Παράδοση και νεωτερικότητα στη μεταδικτατορική Ελλάδα (1974-2022)

Επίκεντρο, 2023, σ. 306

Οι δύο συγγραφείς προσεγγίζουν μια από τις πιο κρίσιμες παραμέτρους της Μεταπολίτευσης ή της μεταδικτατορικής Ελλάδας, όπως είναι οι πολιτισμικές αξίες και συμπεριφορές που ακολούθησαν οι πολιτικοί παράγοντες αλλά και οι διαφορετικές κοινωνικές και ταξικές ομάδες μετά την πτώση της χούντας έως το 2022. Συνεχίζουν έτσι μια συζήτηση περί της ελληνικής εξαίρεσης ή αλλιώς της σύγκρουσης μεταξύ εκσυγχρονιστών και λαϊκιστών, όχι όμως με τον κλασικό διπολικό και διχαστικό τρόπο. Βασική τους θέση είναι πως στη μεταδικτατορική Ελλάδα επικράτησε ένας ρευστός πολιτισμικός πλουραλισμός. Αυτόν παρακολουθούν και αναλύουν  για να δείξουν πώς αναδύθηκαν ποικίλα αξιακά διλήμματα αλλά και συμβιβασμοί (υβριδικές λύσεις). Ολα αυτά όμως δεν γίνονται εν κενώ. Η μελέτη τους προτάσσει την ανάδειξη των θεωρητικών προσεγγίσεων της κουλτούρας που έχουν προταθεί κατά καιρούς (θεωρία κοινωνικού κεφαλαίου, θεωρία του εκσυγχρονισμού κ.λπ.) και με γνώμονα αυτή τη θεωρητική προσέγγιση αναλύουν το πολιτισμικό τοπίο της χώρας και τις αξιακές αντιθέσεις του.

Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης

Ο μονόδρομος της ουτοπίας
και τα όρια του αδυνάτου

Το δικαίωμα των ανθρώπων
στα οικουμενικά κοινά

Νήσος, 2023, σ. 424.

Ο συγγραφέας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας υποστηρίζει πως τα κοινά αγαθά, οι κοινοί πόροι και οι κοινοί χώροι δεν είναι ουτοπία, όπως πολλοί τα θέλουν, αλλά κεντρικό σημείο αναφοράς για πλήθος κοινοτήτων σε τοπικό αλλά και σε οικουμενικό επίπεδο. Κοινά όπως το νερό, ο αέρας, το έδαφος, οι ωκεανοί, τα ζώα, αλλά και κοινά όπως οι διαστημικές τροχές, το Διαδίκτυο, το γονιδίωμα, η τεχνολογία και ο πολιτισμός χρειάζεται να υπάγονται σε μια δίκαιη διακυβέρνηση σε οικουμενικό επίπεδο. Η νομική οριοθέτηση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που έχουν οι άνθρωποι απέναντι σ’ αυτά τα κοινά αποτελεί το αντικείμενο αυτής εδώ της μελέτης. Ο συγγραφέας προσφέρει τα πνευματικά και ιδεολογικά εργαλεία γι’ αυτή τη διακυβέρνηση.

Τάκης Ψαρίδης

Χειραγωγική ελευθερία

Νόημα και εαυτός στη φυσική και ψηφιακή πραγματικότητα.

Εύμαρος, 2023, σ. 300

Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος θέτει το ερώτημα και απαντά στο πόσο ελεύθεροι είναι οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια του βίου τους. Πόσο ελεύθερα κινούνται οι άνθρωποι στον φυσικό τους κόσμο, αλλά εσχάτως και στον ψηφιακό τους. Μεταξύ πολλών άλλων δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα όπως το αν υπάρχουμε αν δεν είμαστε κάποιοι, ποια σημασία έχει για εμάς η αναγνώριση των άλλων, ποια η σχέση του παρόντος με την αιωνιότητα, πόσο και πώς επηρεάζει την καθημερινότητά μας το θέαμα και ο λόγος περί του θεάματος. Και πώς όλα αυτά αλλάζουν μέσα στον ψηφιακό κόσμο. Ενα βιβλίο ψυχολογίας και κοινωνιολογίας για την ύπαρξη του ανθρώπου και τη βάση του νοήματος/νοημάτων της ζωής, γραμμένο με γλαφυρότητα αλλά και με σεβασμό της διανοητικής αυστηρότητας.

Μισέλ Φουκώ

Η παρρησία

Εξι διαλέξεις για τη γενεαλογία του κριτικού ήθους στην αρχαιότητα

Μτφ: Γιάννης Α. Δημητρακόπουλος

Δώμα, 2023, σ. 222

Σ’ αυτόν εδώ τον τόμο θα ξαναθυμηθούμε τη σκέψη του μεγάλου γάλλου ανατόμου των κοινωνιών με αφορμή τις έξι διαλέξεις που έδωσε για το τι σήμαινε η έννοια της παρρησίας. Διαβάζουμε για το πώς αυτή εξελίχθηκε στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, για την παρρησία μεταξύ θεών και ανθρώπων όπως την είδε ο Ιωνας, για την κατά Ορέστη σχέση παρρησίας και δημοκρατίας, για την αντίληψη του Σωκράτη για την παρρησία στη ζωή, για την αντίληψη των Κυνικών για την παρρησία ως σκάνδαλο και των Στωικών για την παρρησία ως μέθοδο αυτοεξέτασης. Η παρρησία μια σχέση μεταξύ λέγοντος και λεγομένων δίνει την ευκαιρία στον συγγραφέα να αναπτύξει τις κεντρικές ιδέες του για την καταπιεστική κοινωνία.

Γκίκας Μαγιορκίνης

Χρονικό των ιών

Παπαδόπουλος, 2023, σ. 108

Οταν διαβάζουμε για τους ιούς νομίζουμε πως είμαστε έτοιμοι να διαβάσουμε ή κάτι πληκτικό που αφορά μόνο τα ειδικά ιατρικά κοινά ή κάτι που μας πλακώνει τη ψυχή. Ο αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας διαψεύδει αυτές τις σκέψεις. Με γλώσσα λογοτεχνική και με αστείρευτο χιούμορ μας εισαγάγει στον θαυμαστό κόσμο των ιών και των τρόπων αντιμετώπισής τους. Οι ιοί δεν είναι μια παρένθεση στη ζωή των ανθρώπων, είναι συνοδοιπόρος τους. Ο συγγραφέας δείχνει με συναρπαστικό τρόπο το πώς γνωρίζοντάς τους μαθαίνουμε τα μυστικά της ύπαρξής μας. Αλλά και προειδοποιεί για την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων συστημάτων υγείας. Απολαυστικό βιβλίο αν και τόσο μικρό σε μέγεθος μια που ανήκει στη σειρά Μικρές Εισαγωγές του εκδοτικού.

Αντώνης Ζαΐρης – Γιώργος Σταμάτης

Λιανικό εμπόριο

Παπαδόπουλος, 2023, σ. 112

Οι δύο εξαιρετικοί αναλυτές των αγορών αλλά και των οικονομικών και πολιτικών εξελίξεων μάς χαρίζουν εδώ μια σύνοψη όλων των στοιχείων που συνθέτουν το λιανικό εμπόριο. Απαντούν στα ερωτήματα για το ιστορικό και πολιτισμικό υπόβαθρο, για τη φύση, τις γενικές αρχές λειτουργίας, τον ρόλο που παίζει στην καθημερινότητά μας, τα είδη του, αλλά και το μέλλον του. Αυτό όμως στο οποίο εστιάζουν είναι το λιανεμπόριο ως παράγοντας δημιουργίας απασχόλησης που συμβάλλει στην ανεύρεση εργασίας για πολλούς ανθρώπους και στην ανέλιξη γενιών στελεχών. Προτείνουν δηλαδή τη στήριξή του ως παράγοντα που ενισχύει την καθημερινή ζωή των  καταναλωτών αλλά και ως παράγοντα που ενισχύει τον κόσμο της εργασίας. Σημαντικό στοιχείο αυτής της εισαγωγής είναι και οι εκ της επαγγελματικής εμπειρίας και γνώσης των συγγραφέων συμβουλές για τον επιτυχημένο πωλητή.

Iλάρια Γκάσπαρι

Η ευτυχία των αρχαίων

Η φιλοσοφία ως τέχνη της ζωής

Μτφ: Αννα Παπασταύρου

Πατάκη, 2023, σ. 251

Η συγγραφέας διαλέγει να αναδείξει τους δρόμους προς το «γνώθι σ’ αυτόν». Για να το κάνει αυτό επιλέγει τους δρόμους που χάραξαν και ακολούθησαν ο Παρμενίδης, ο Επίκτητος, ο Πύρρωνας, ο Επίκουρος και ο Διογένης. Μέσα από ένα χρονικό έξι εβδομάδων αναδεικνύει το πώς αντιμετώπιζαν οι πυθαγόρειοι, οι ελεάτες, οι σκεπτικοί, οι στωικοί, οι επικούρειοι και οι κυνικοί τα θέματα του ανθρώπινου βίου αλλά και του θανάτου, τους κανόνες της ανθρώπινης συμβίωσης, της αγάπης και του μίσους. Η γραφή της ελκυστική και το αποτέλεσμα ελκυστικό.

Γιώργος Ευαγγελόπουλος

Παναγιώτης Κονδύλης
και Alexandre Kojéve

Οταν η πολιτική φιλοσοφία συναντά τη διεθνή πολιτική

Ευρασία, 2023, σ. 126

Ο συγγραφέας, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας, ανασυνθέτει με δεξιοτεχνικό και σαφή τρόπο το πώς προσεγγίζουν τις βάσεις και τις αρχές των διεθνοπολιτικών αλλαγών ο Παναγιώτης Κονδύλης και ο Alexandre Kojéve. Ο ιδιαίτερος τρόπος, με τον οποίο αυτοί οι δυο μεγάλοι στοχαστές προσεγγίζουν και ερμηνεύουν κρίσιμα στοιχεία της διεθνούς πολιτικής, αποτελεί το υπόβαθρο του βιβλίου. Πάνω όμως σ’ αυτό το υπόβαθρο ο συγγραφέας κτίζει και τις δικές του ιδέες για το πώς πρέπει να ερμηνεύεται η διεθνοπολιτική πραγματικότητα μέσα από το πρίσμα μιας προοδευτικής ματιάς. Το υλικό τού το προσφέρουν οι απόψεις του Κονδύλη για την ανάδυση της μαζικοδημοκρατικής εποχής και του Kojéve για το δόγμα αμυντικής πολιτικής της μεταπολεμικής Γαλλίας και για την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.

Σπύρος Τάσσης, Ηλιάνα Κωστή, Απόστολος Βορράς, Βασίλης Καρκατζούνης

Επιστημονική Επιμέλεια: Λίλιαν Μήτρου

Μπορεί ο αλγόριθμος να είναι ηθικός, να είναι δίκαιος, να είναι διαφανής, να δικάζει και να διοικεί;

Πόλις, 2023, σ. 306

Τέσσερις νομικοί υπό την επιστημονική επιμέλεια της καθηγήτριας Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων Λίλιαν Μήτρου βάζουν στο νομικό και ηθικό περισκόπιό τους την Τεχνητή Νοημοσύνη και απαντούν σε ερωτήματα που αφορούν υπό ποιες προϋποθέσεις αυτή έχει ηθικούς κανόνες, πώς μπορεί ο αλγόριθμος να είναι δίκαιος όσον αφορά την ισότητα ανδρών και γυναικών, πόση πραγματική διαφάνεια χωρά σ’ αυτόν και κατά πόσο αυτός μπορεί να ελέγχει με δίκαιο τρόπο δεδομένα που συμβάλλουν σε μια δίκαιη δίκη. Η επιμελήτρια εξετάζει και αναλύει τον βαθμό εμπιστοσύνης που μπορούμε να αποδώσουμε στους αλγόριθμους, όταν τους χρησιμοποιούμε στη λήψη διοικητικών αποφάσεων. Πρωτότυπες ιδέες σ’ ένα πολλαπλώς χρήσιμο βιβλίο.

Eric Monnet

Κεντρικές Τράπεζες, Κράτος Πρόνοιας και Δημοκρατία

Για τον εκδημοκρατισμό των Κεντρικών Τραπεζών και της νομισματικής πολιτικής

Μτφ. Α.Δ. Παπαγιαννίδης

Πόλις, 2023, σ. 150

Ο συγγραφέας και καθηγητής Οικονομικών θέτει ένα πολύ φιλόδοξο στόχο: να καταδείξει τον ρόλο που έχουν απωλέσει οι Κεντρικές Τράπεζες, ένα προστατευτικό και ελεγκτικό ρόλο και το πώς αυτός πρέπει ν’ ανακτηθεί. Αυτές πρέπει να λειτουργούν έτσι ώστε να υπερασπίζονται όχι τις ανεξέλεγκτες χρηματοροές, αλλά μια τέτοια δημιουργία χρήματος και τέτοια άσκηση νομισματικής πολιτικής που θα οδηγούν στην εκ νέου ενίσχυση του Κράτους Πρόνοιας και ως εκ τούτου και της Δημοκρατίας. Σ’ αντίθεση με τις νεοφιλελεύθερες θεωρίες που βλέπουν τη νομισματική πολιτική μόνο ως περιοριστική πολιτική, στο εξαιρετικό αυτό βιβλίο το νομισματικό αγαθό είναι δημόσιο. Οι Κεντρικές Τράπεζες ανήκουν στις Δημοκρατίες είναι το πόρισμά του. Σίγουρα ένα φιλόδοξο και πολύτιμο πόρισμα.

Εδουάρδ Νταλμάου

Οι χάρτες που άλλαξαν τον κόσμο

Η ιστορία της χαρτογραφίας
πολύ πριν το Ιντερνετ

Μτφ. Μαρία Γουρνιεζάκη

Κάκτος, 2023, σ. 231

Ο συγγραφέας είναι καταξιωμένος χαρτογράφος, ο οποίος εδώ με γλαφυρή γραφή καταγράφει τις απαρχές της χαρτογραφίας ξεκινώντας από το έργο των Βαβυλωνίων, των Αιγυπτίων, των Πολυνησίων και των Ελλήνων της αρχαιότητας. Τη σκυτάλη της χαρτογραφίας παρέλαβε από τους Ελληνες η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Για να φτάσουμε στον Μεσαίωνα και στην τότε ανάπτυξη, κυρίως στα μοναστήρια, μιας χαρτογραφίας που δεν ενδιαφερόταν για τη γεωγραφική αποτύπωση αλλά έδινε προτεραιότητα στον θρησκευτικό συμβολισμό. Για να συνεχίσει με τους χάρτες των «πορτολάνων», των ημερολογίων πορειών πλοήγησης των πλοίων δηλαδή και των Αράβων και να ολοκληρώσει με τους χάρτες των Αράβων από τον 8ο έως τον 15ο αιώνα. Το βιβλίο πλουτίζουν και αισθητικά οι χάρτες που συμπεριλαμβάνονται σ’ αυτό.

Αδαμάντιος Κοραής

Υπόμνημα για την παρούσα κατάσταση του πολιτισμού στην Ελλάδα

Μτφ. Βάιος Φ. Ντάφος

Κείμενα: Νίκος Κοκομέλης, Γιάννης Παπαθεδώρου, Αλέξανδρος Κατσιγιάννης

Αμολγός, 2023, σ.156

Μια διακήρυξη του μεγάλου έλληνα διαφωτιστή γραμμένη το 1803 με τη μορφή Επιστολής προς τον έμπορο Αλέξανδρο Βασιλείου με σκοπό να ενημερώσει τη φωτισμένη Ευρώπη σχετικά με τις προσπάθειες του υπόδουλου ακόμη τότε ελληνικού έθνους να παρακολουθεί την πορεία του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Επιστολή που στηρίχθηκε στην ομιλία του στη γαλλική Εταιρεία των Ανθρωποτηρητών. Εδώ η Ελλάδα δεν αναδεικνύεται μόνο ως κληρονόμος της αρχαίας της ιστορίας και γλώσσας, αλλά και ως τόπος και άνθρωποι για τους οποίους δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο να ακολουθήσουν και αυτοί όπως και οι άλλοι Δυτικοί τον δρόμο των Φώτων. Τα επεξηγηματικά κείμενα των τριών ιστορικών και πανεπιστημιακών δασκάλων μάς βάζουν στο κλίμα της εποχής, στις επιρροές και τις σχέσεις του Κοραή και τις προσδοκίες του από την αλληλεγγύη της Ευρώπης για την ελληνική αναγέννηση. Συνάμα όμως αναδεικνύουν και τον ρόλο του Κοραή ως διαμεσολαβητή της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας στην Ευρώπη.

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Πες το στον άνεμο

Μελέτες για το ειδύλλιο Μαύρης
Αφρικής και χριστιανισμού

Εκδόσεις Αρτος Ζωής, 2023, σ. 421

Ο αναπληρωτής καθηγητής της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας φωτίζει τους δρόμους μέσα από τους οποίους συναντήθηκαν οι αφρικανικές προχριστιανικές θεολογίες, ειδικά της υποσαχάριας Αφρικής, τα αφρικανικά έθιμα, παράδοση και πρακτικές στα βάθη των αιώνων με τις ιεραποστολές και τον χριστιανισμό. Βιβλίο εμπνευσμένο από την έννοια της ανιδιοτελούς χριστιανικής αγάπης, μακριά από τις αποικιοκρατικές λογικές και σκοπιμότητες, επιδιώκει να δείξει πώς συνέκλιναν το αφρικανικό κοσμοείδωλο με την αφρικανική χριστολογία σε σύγκρουση με τα «αποικιοκρατικά τεχνάσματα». Στα πλεονεκτήματα του βιβλίου η εξέταση και θεμάτων όπως η σχέση του «αφρικανικού αναρχισμού» με την ορθόδοξη θεολογία και ο φονταμενταλισμός στην υποσαχάρια Αφρική.

Μενό Τερ Μπράακ

Ο εθνικοσοσιαλισμός
ως δόγμα της μνησικακίας

Με ένα κείμενο του Τόμας Μαν

Μτφ. Μαργαρίτα Μπονάτσου,

Καστανιώτη, 2023, σ. 74

Ο ολλανδός συγγραφέας και αντιναζιστής που αυτοκτόνησε με τη συνθηκολόγηση των Κάτω Χωρών το 1940, γράφει εδώ ένα πύρινο αντιναζιστικό μανιφέστο. Κατά τον συγγραφέα σε κάθε ιδεολογία της ισότητας ενυπάρχει η αρχή της μνησικακίας. Σύμφωνα με αυτόν κατά τη διαδικασία του εκδημοκρατισμού το ιδανικό της ισότητας συγκρούεται με την πραγματικότητα, αφού οι άνθρωποι αισθάνονται πως κάθε ανισότητα είναι αδικία. Αυτό τους οδηγεί στον φθόνο και το μίσος. Ετσι κατ’ αυτόν η μνησικακία ενυπάρχει τόσο στον σοσιαλισμό όσο και στη δημοκρατία. Ο εθνικοσοσιαλισμός όμως είναι το αποκορύφωμα αυτής της μνησικακίας. Αυτός είναι τόσο η ολοκλήρωση όσο και η διαστρέβλωση της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Και ζητεί από τους διανοουμένους να αντισταθούν στα ταμπούρλα της εθνικοσοσιαλιστικής μνησικακίας. Ενα φλογερό κείμενο αντίστασης στο απόλυτο κακό του ναζισμού. Ακρως επίκαιρο.

Στέφανος Πουγαρίδης

«Ελληνας γεννιέσαι Ή γίνεσαι;»

Μια μελέτη για την κατασκευή της εθνικής ταυτότητας στη Φλώρινα του Μεσοπολέμου

Πρόλογος: Σοφία Ηλιάδου – Τάχου

Επίκεντρο, 2023, σ. 283

Ο συγγραφέας αυτού του σπάνιου βιβλίου εθνικής αυτογνωσίας είναι λειτουργός στη Μέση Εκπαίδευση. Ζει και εργάζεται στη Φλώρινα, απ’ όπου και αντλεί το υλικό του για να καταδείξει πώς διαφορετικές εθνοτικές ομάδες ενσωματώνονται μέσω του κυρίαρχου εθνικού λόγου στην κυρίαρχη εθνότητα, στην κυρίαρχη εθνική ιδεολογία. Εντυπωσιακός είναι ο τρόπος με τον οποίο διαβάζει κείμενα στον Τύπο όπου εκφράζεται μια εθνική διανόηση η οποία στοχεύει στον αποκλεισμό της ετερότητας, στην αποδόμηση της διαφορετικότητας, στην κατασκευή του εθνικού παρελθόντος, στη νομιμοποίηση των εθνικών θεσμών, στην αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο μιλούν ορισμένοι ντόπιοι κάτοικοι. Με δυο λόγια στην κατασκευή ταυτοτήτων. Ετσι καταδεικνύει τελικά πως Ελληνας γίνεσαι, δεν γεννιέσαι. Μια μεγάλη αντιεθνικιστική μελέτη.

Ψευδοεπιστήμες και θεωρίες συνωμοσίας

Ενας οδηγός πλοήγησης

Συλλογικό

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2023, σ. 237.

Επιστημονική Επιμέλεια: Μανώλης Πλειώνης

Δεκαπέντε επιστήμονες υπό την επιστημονική επιμέλεια του Μανώλη Πλειώνη απαντούν σε όλες σχεδόν τις συνωμοσιολογικές θεωρίες που συνήθως συνοδεύουν ακροδεξιά μορφώματα. Απαντήσεις δίνονται στο τι είναι επιστήμη, τι ψευδοεπιστήμη και τι θεωρία συνωμοσίας (Μανώλης Πλειώνης και Νίκος Δεμερτζής), ποιοι και γιατί μάς κρύβουν πως επικοινωνούν με εξωγήινους πολιτισμούς (Σταύρος Ακρας), τι συνέβη στην πόλη του Ρόσγουελ του Νέου Μεξικού στην οποία υποτίθεται συνετρίβη ένας εξωγήινος ιπτάμενος δίσκος (Ομηρος Γιαννακής), προσσεληνώθηκε ή όχι το Απόλλων (Εμμανουήλ Σαριδάκης), μήπως τελικά η Γη είναι επίπεδη (Ιωάννης Παπουτσής, Μανώλης Πλειώνης και Αλίκη Φλώρου), μας ψεκάζουν (Κώστας Λαγουβάρδος, Βάσω Κοτρώνη), υπάρχει κλιματική αλλαγή (Βασιλική Ασημακοπούλου και Νικ. Μιχαλόπουλος), ελέγχουν κάποιοι τον καιρό, πώς, γιατί και μέχρι πού (Ιωάννης Καλόγηρος), ήταν ο κόβιντ και οι εμβολιασμοί σκόπιμη ενέργεια για να ελεγχθεί ο πληθυσμός (Νίκος Δεμερτζής και Ιωσήφ Χαλαβαζής), τι απάτες κρύβονται πίσω από διάφορες θεωρίες για τη θεωρία των κβαντ (Δημήτρης Δημόπουλος) και τέλος τι «προβλέπει» η αστρολογία (Μανώλης Πλειώνης και Χάρης Βάρβογλης). Κι όλα αυτά με μια γλώσσα επιστημονική μεν αλλά και προσιτή στους αναγνώστες ανεξαρτήτως των γνώσεών τους. Ενα πολύτιμο βιβλίο – οδηγός στο χάος του κόσμου της συνωμοσιολογίας.

Αγγέλα Καστρινάκη

Μίλα Πηνελόπη

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2023, σ. 413

Η εξαιρετική συγγραφέας και καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και με αυτό το βιβλίο της συνδέει τον κόσμο του μύθου και της μυθοπλαστικής λογοτεχνίας με αυτόν της πραγματικής ζωής. Εδώ συνδέει τον αγώνα μιας μυθικής γυναίκας όπως η Πηνελόπη με τον αγώνα των γυναικών παντού και πάντα για χειραφέτηση. Παρακολουθούμε εδώ την πορεία από την αντίληψη για την παράξενη Πηνελόπη στην πιστή και συνάμα φιλάρεσκη και ανεκτική στους μνηστήρες του ομηρικού έπους. Στη συνέχεια ακολουθούμε την ομηρική ηρωίδα στην εξιδανίκευσή της κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, στην πορεία της προς τη σοφή Πηνελόπη του 3ου και 4ου αιώνα, στο παράδειγμα της αρετής κατά τον Μεσαίωνα, στην καλλιεργημένη γυναίκα κατά την Αναγέννηση, στην ηρωίδα του Διαφωτισμού, στην έρημη και δύστυχη γυναίκα του ρομαντισμού των αρχών του 19ου αιώνα, στην αμφισβητούμενη Πηνελόπη στην Ελλάδα των Ροδοκανάκη και Καζαντζάκη, στη γυναίκα στην Ελλάδα της Παρακμής, στην εργαζόμενη γυναίκα του Μεσοπολέμου και στη φεμινίστρια του μεταπολεμικού κόσμου. Μια μυθολογική γυναίκα γίνεται το βάθρο πάνω στο οποίο τοποθετείται η υπαρκτή Γυναίκα.

Marilu Oliva

Η Οδύσσεια όπως την αφηγούνται η Πηνελόπη, η Κίρκη, η Καλυψώ και άλλες ηρωίδες του ομηρικού έπους

Μτφ. Γιώργος Κασαπίδης

Κέδρος, 2023, σ. 213

Η ιταλίδα συγγραφέας και δοκιμιογράφος προσεγγίζει την «Οδύσσεια» μέσα από τη ζωή και τον χαρακτήρα των γυναικών που περιστοιχίζουν τον Οδυσσέα. Η Καλυψώ που τον ερωτεύτηκε αλλά υποχώρησε στη βούλησή του και τον άφησε να φύγει. Οι Σειρήνες που χρησιμοποίησαν τη γοητεία τους για να τον εξοντώσουν. Η ρομαντική Ναυσικά, η τραγική Κίρκη, η «πιστή» Πηνελόπη, η παραμάνα του Ευρύκλεια, υπό τη διαρκή παρουσία της Αθηνάς είναι οι γυναίκες που χωρίς αυτές το ομηρικό έπος θα ήταν μια ξερή ανδρική περιγραφή και με αυτές στον ηρωισμό και στην πανουργία του Οδυσσέα προστίθεται το άρωμα της αγάπης.

Λουκάς Τσούκαλης

Η ενηλικίωση της Ευρώπης

Μτφ: Νίκος Λίγγρης

Αλεξάνδρεια, 2023, σ. 259

Ενα σημαντικό βιβλίο του ομότιμου καθηγητή που απαντά στο αν έχει μέλλον και ποιο είναι αυτό η Ενωμένη Ευρώπη. Ο συγγραφέας με το γνωστό πάθος του για την Ευρώπη αλλά και το ορθολογικό πνεύμα του απαντά στα ερωτήματα των απλών πολιτών για τα κενά της Ευρώπης. Αφού αντλήσει διδάγματα από τα δικά του ταξίδια στην ήπειρο, συνθέτει μια σύντομη και επιλεκτική ιστορία των τελευταίων πενήντα ετών της ΕΕ.  Ακολουθεί η ανάλυση και η εμβάθυνση στις προκλήσεις και τις επιλογές που αντιμετωπίζουμε σήμερα ως Ευρωπαίοι, όπως είναι το μέλλον του ευρώ, η αντιμετώπιση των ανισοτήτων, την τεχνολογική υστέρηση της Ευρώπης, το τι γίνεται με την αναζήτηση μέσων για την έκφραση μιας κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Αλλά το πιο σημαντικό που αναλύει αυτός ο γνήσιος έλληνας ευρωπαϊστής, είναι το αν υπάρχουν προϋποθέσεις η ΕΕ να κάνει ένα μεγάλο βήμα προς μια ολοκληρωμένη οικονομικά αλλά και πολιτικά ενοποίηση.

Αλμπέρ Καμύ

Σημειωματάρια

Βιβλίο Τρίτο – Μάρτιος 1951 – Δεκέμβριος 1959

Μτφ: Νίκη Καρακίτσου Douge, Μαρία Κατσαμπαλόγλου – Roblin

Πατάκη, 2023, σ. 409

Η συνέχεια των Σημειωματάριων του συγγραφέα όπως αυτά δημοσιεύτηκαν χρονολογικά στη Βιβλιοθήκη  της Πλειάδας. Φαινομενικά σκόρπιες σημειώσεις για θέματα που αφορούν φίλους και εχθρούς του συγγραφέα, για μυθιστορήματα και δοκίμια που διάβασε ο ίδιος, αλλά και για ότι αυτός έγραφε, για τόπους που επισκεπτόταν, μύχιες και ανοικτές σκέψεις του για την τέχνη, τη ζωή, τους ρατσισμούς, για θανάτους προσφιλών και άγνωστων, για τον ολοκληρωτισμό και αυτούς που τον υπηρετούν και όσους του αντιστέκονται, για την ανθρώπινη ύπαρξη. Στην ουσία όμως εδώ ο αναγνώστης θα συναντηθεί με τον τρόπο που κτιζόταν η σκέψη και η γραφή ενός από τους σπουδαιότερους και πιο επιδραστικούς συγγραφείς του 20^ου αιώνα.