Χορός στο μεταίχμιο του εξωτερικού και του εσωτερικού

Ως χορογράφος ο Κιριστιάν Ριζό επιδιώκει ακούραστα την ελαστικότητα και την ένταση μεταξύ των σωμάτων και του χώρου σε αφηγήσεις όπου η μυθοπλασία αναδύεται από την αφαίρεση. Ετσι, δεν θα μπορούσε να ξεφύγει πολύ από το καλλιτεχνικό του μοτίβο και με το «En son lieu», το νέο του έργο που πρόκειται να παρουσιάσει αυτό το Σαββατοκύριακο στην Καλαμάτα, στο πλαίσιο του 29ου Διεθνούς Φεστιβάλ της πόλης. Ο πολυσχιδής καλλιτέχνης και διευθυντής του Διεθνούς Χορογραφικού Ινστιτούτου στο Μονπελιέ της Γαλλίας, παλιός γνώριμος του φεστιβάλ, επιστρέφει στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα μ’ ένα σόλο που έστησε την περίοδο της καραντίνας με χορευτή τον Νικολά Φαγιόλ, αυτοδίδακτο breakdancer.

«Λέμε ότι οι breakdancers προέρχονται από τον αστικό χορό, αλλά ο Νικολά δεν προέρχεται από τις πόλεις. Ζει στην επαρχία. Οπότε αναρωτιόμουν περισσότερο αυτόν τον χορό τον αποκαλούμε κατά κάποιο τρόπο αστικό επειδή στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που εξασκούν αυτόν τον χορό που δεν προέρχονται από την πόλη. Ετσι, ήθελα πραγματικά να τον φέρω στο φυσικό τοπίο για να εξασκήσει αυτό τον χορό και να δω πώς επηρεάζεται τελικά αυτός ο χορός. Επίσης, συνήθως με αυτόν τον χορό, ψάχνουμε πάντα για κάτι πολύ θεαματικό, το οποίο δεν είναι φτιαγμένο σαν δώρο αλλά για να δείξουμε την τεχνική ή κάτι τέτοιο. Πιστεύω, άλλωστε, ότι κάθε πρακτική έχει έναν οικείο τρόπο να τη δούμε ώστε κάποιο τρόπο να την πάρουμε και να κοιτάξουμε μέσα μας. Δηλαδή όχι μόνο να δημιουργήσουμε ένα θεαματικό πράγμα αλλά περισσότερο να το προσεγγίσουμε ως μια οικεία μυστικιστική προοπτική», αναφέρει ο Κριστιάν Ριζό μιλώντας στα «Πρόσωπα».

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΟΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ. «Ημουν στην εξοχή, στα βουνά, ο Νικολά ήταν κι αυτός στην εξοχή και αποφάσισα να δουλέψω μαζί του από απόσταση για να δω πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κάποια κομμάτια που του έγραφα και να τον δοκιμάσω πρώτα στο φυσικό τοπίο. Και μετά από όλα αυτά, κάναμε κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας, δύο κομμάτια την ημέρα με διαφορετικό τοπίο. Οταν είχαμε τη δυνατότητα να επιστρέψουμε στο στούντιο, θέλησα να φτιάξω ένα εργαστήριο για το πώς να παρατηρήσουμε το στρώμα και τη μνήμη αυτού του χορού που εμφανίζεται στη φύση και πώς μπορεί να επιβιώσει τώρα στο στούντιο χωρίς τη φύση. Ηταν σημαντικό για μένα να δημιουργήσω ένα σόλο που να είναι ένα ταξίδι κάποιου που προχωράει για να αναδημιουργήσει μια φύση που δεν υπάρχει πια μόνο με τεχνητά πράγματα. Τεχνικά πράγματα από το θέατρο για να εμφανιστεί μια νέα δυνατότητα να επανερμηνεύσει την αίσθηση ενός τοπίου», συνεχίζει ο χορογράφος αναλύοντας τις πηγές της έμπνευσής του.

Το αποτέλεσμα αυτής της σκέψης είναι το «En son lieu» (στον χώρο του), το οποίο υπερβαίνει το ζήτημα της τοποθεσίας κι αναφέρεται σε όσα περιέχονται σ’ ένα δεδομένο χώρο για να επιστρέψει στις ιδιότητες της ύλης, αποκαθιστώντας την πλήρη ισχύ της σύνθεσης. «Βλέπουμε λοιπόν έναν άνθρωπο που έρχεται μόνος του και προσπαθεί ταυτόχρονα να χορέψει σ’ έναν χώρο που δημιουργεί έναν χώρο για να μπορούμε να χορέψουμε. Γι’ αυτό, λοιπόν, είναι πραγματικά μέσα στον χώρο του, αλλά θα μπορούσε να είναι και στην πρακτική του», τονίζει ο Κριστιάν Ριζό και συνεχίζει. «Νομίζω ότι η παράσταση συνδέει πραγματικά αυτή την ιδέα του χώρου. Ισως είναι αυτό που ψάχνω. Αυτό το μικρό θολό σημείο μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού χώρου. Μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού μας. Πώς μπορούμε δηλαδή να διαχειριστούμε αυτό, το οποίο συνδέεται πολύ με το δέρμα μας κατά κάποιο τρόπο, επειδή είναι το σημείο όπου μπλοκάρει. Πώς να είμαστε σε διάλογο μεταξύ της υλικότητας του περιβάλλοντος που συνδέεται με τις αισθήσεις και επίσης της υλικότητας του σώματος που συνδέεται με την αίσθηση του περιβάλλοντος. Για μένα είναι πάντα διπλή αυτή η κίνηση, αλλά θα ήθελα να είναι μόνο μία όπως η αναπνοή όπου στην πραγματικότητα απλώς αναπνέουμε. Πιστεύω σε έναν ποιητικό τρόπο να βλέπεις τον κόσμο. Οπότε αυτό για μένα είναι κατά κάποιο τρόπο μια πολιτική θέση το να πιστεύω στην ποιητική. Η ποίηση είναι ένας από τους τρόπους για να μεταμορφώσουμε τον κόσμο για να τον κρατήσουμε ζωντανό».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Αυτή η πιο ελεύθερη, πιο ποιητική αντιμετώπιση των πραγμάτων αλλά και της τέχνης, προέρχεται ίσως από το δημιουργικό παρελθόν του αλλά κυρίως από τη δουλειά του με την ομάδα «l’association fragile» όπου πάντρευε τον χορό, τις παραστάσεις, τις εγκαταστάσεις και τα χορευτικά δρώμενα με την όπερα, τη μόδα και τα εικαστικά. «Νομίζω ότι είναι πραγματικά αυτή η απόσταση. Αυτό το κάτι ανάμεσα σε κίνηση της καθημερινής ζωής, της πραγματικότητας και της φαντασίας που να δημιουργεί προοπτικές. Πιστεύω φυσικά και στη μυθοπλασία, αλλά πιστεύω στη μυθοπλασία σε σχέση με την αφαίρεση όλη την ώρα. Είναι κατά κάποιο τρόπο η ίδια κίνηση. Δεν αποσυνδέεται από τον χορό, αλλά πιστεύω σε αυτή τη δυνατότητα να επανενεργοποιήσω κάτι με αυτόν. Η ιστορία του χορού ίσως έσπασε, αλλά νομίζω ότι είναι σε πολλές πρακτικές. Δεν είναι μόνο στον χορό, αλλά και στα λαϊκά πράγματα και τα πράγματα της σύγχρονης τέχνης. Για μένα είναι πάντα ένα πράγμα. Νομίζω ότι όλη η δουλειά που θέλω να κάνω, είναι πραγματικά να εκπαιδεύσω ότι υπάρχει πάντα μια ισορροπία μεταξύ των πραγμάτων και όχι να σπάσω την πολικότητα που κάνει να φαίνονται σαν εχθροί, αλλά περισσότερο να προσπαθώ να κρατήσω αυτό το πολύ εύθραυστο σημείο ακόμα ζωντανό και να το φροντίσω. Νομίζω ότι τα πάντα συνέβαιναν σε αυτά τα πολύ μικρά πράγματα», υπογραμμίζει ο καλλιτέχνης και εξηγεί πώς βλέπει τον χορό σαν ποίηση μέσω της κίνησης.

«Κατά κάποιο τρόπο είναι ο τρόπος να ενσωματώσω την ποίηση. Ετσι, πριν κάνουμε ποίηση για την ποίηση, αποφασίσαμε πρώτα να την ενσωματώσουμε ώστε να μη σκεφτόμαστε ότι η γραφή της γλώσσας θα είναι κάτι πιο σημαντικό. Η ποίηση στην οποία πιστεύω, είναι περισσότερο ένας διεπιστημονικός τρόπος να τη βλέπουμε γιατί νομίζω ότι δεν έχει να κάνει μόνο με την κίνηση ούτε μόνο με το σώμα. Είναι το πώς μπορούμε να μοιραστούμε αυτή την ιδέα της κίνησης μεταξύ ανθρώπινων και μη ανθρώπινων και τεχνητών πραγμάτων, ακόμη κι αν δεν συνδέεται με τη ρομποτική. Απλά πώς μπορούμε να έχουμε την αντίληψη της ανατολής του ήλιου ή του ανέμου ή του ήχου που υπάρχει γύρω μας και πώς μπορούμε να το αναχαιτίσουμε αυτό και να το δημιουργήσουμε για μας. Μια τράπεζα δεδομένων για το πώς να επιβιώσουμε και επίσης πώς να αναδημιουργήσουμε νέους φακούς για να δούμε τον κόσμο. Αυτό για μένα είναι πολύ σημαντικό», παραδέχεται ο Κριστιάν Ριζό.

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΜΟΝΑΞΙΑ. Στο «En son lieu», η αφήγηση προκύπτει αποσπασματικά από μια κάμψη στο σώμα του χορευτή. Μια εικόνα παίρνει σχήμα, διαιρείται και διασπάται μέσα σε μια αφαιρετική διαδικασία που εντείνει την αντίληψη και τις αισθήσεις. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σ’ ένα χορευτικό διάλογο με τα δίπολα που βασανίζουν τον χορευτή ορθώνεται το δίλημμα για το ποιο μονοπάτι πρέπει να ακολουθήσει κανείς: να επιδοθεί στην περιπλάνηση για να αποκρούσει τη μοναξιά ή να απομακρυνθεί από τον εαυτό του και να παρασυρθεί; «Σκέφτομαι ότι ίσως τη μέρα που θα βρω την απάντηση, θα σταματήσω τα πάντα και δεν θα ξαναμιλήσω. Κάθε φορά που κάνω κάτι, σκέφτομαι ότι είναι μια πιθανή απάντηση αυτής της ερώτησης, αλλά δεν είναι η απάντηση. Ετσι προσπαθώ να προσεγγίσω τα πράγματα και επειδή δεν έχω τόσο πολλά θέματα στη δουλειά μου, νομίζω ότι είναι μόνο αυτή η σύνδεση μεταξύ του πώς να έχεις προοπτική με ποιητικό τρόπο στον κόσμο. Είναι επίσης κι αυτή η σύνδεση μεταξύ της κοινότητας και της μοναξιάς που δεν είναι από μένα κάτι αντίθετο αφού η μοναξιά ανήκει στην κοινότητα και η κοινότητα στη μοναξιά επίσης. Γι’ αυτό και μου αρέσει να κάνω αρκετά μεγάλα έργα με πολλούς ανθρώπους αλλά και σόλο. Μου αρέσει να βγάζω κάποιον από την κοινότητα και να κοιτάζω πώς θα μπορούσε να κάνει ένα ταξίδι μόνος χωρίς να συνδέεται με τη θλίψη ή κάτι τέτοιο. Είναι πραγματικά αυτή η ιδέα της μοναξιάς και μερικές φορές μπορεί να είναι πολύ όμορφη αίσθηση το να είσαι μόνος με το εαυτό σου και να αναδημιουργείς κάτι πρώτα για εκείνον, αλλά μετά ίσως και για τους άλλους. Νομίζω ότι όλη η δουλειά στα σόλο, δεν σημαίνει ποτέ ότι χορεύουν μόνοι τους. Δεν είναι μόνοι τους στη σκηνή, δεν χορεύουν μόνοι τους γιατί, για παράδειγμα, με τον Νικολά σε αυτό το κομμάτι πάντα καλεί κάτι που δεν υπάρχει. Ετσι, στην πραγματικότητα είναι μαζί με τη μνήμη, τον ήχο, το φως, όλα είναι πολύ συνδεδεμένα», καταλήγει ο δημιουργός.