Ηχο{LF}δύναμα

Σιμπέλιους: Συμφωνίες
αρ. 3 και 4. Μητροπολιτική Ορχήστρα `του Μόντρεαλ,
Yannick Nézet-Séguin, ATMA

Ακόμα ένας μαέστρος-φαινόμενο: ο Γαλλοκαναδός Yannick Nézet-Séguin, διευθυντής της Ορχήστρας της Φιλαδέλφειας και της Μητροπολιτικής Οπερας της Νέας Υόρκης, πιο πριν της Φιλαρμονικής του Ρότερνταμ, έχει κυριαρχήσει στην παγκόσμια σκηνή από πολύ νέος. Για πολλούς είναι ίσως ο κορυφαίος μοτσάρτιος μαέστρος της εποχής μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπολείπεται στις αναγνώσεις του στους άλλους συνθέτες, ιδίως τους σύγχρονους. Επίσης, δεν υπολείπεται σε συνείδηση και μνήμη: ο Nézet-Séguin δεν ξεχνά τις καταβολές του και επιστρέφει στην κοιτίδα του, στη «βάση» του, στη Μητροπολιτική Ορχήστρα του Μόντρεαλ, η οποία υπήρξε και η πρώτη που του εμπιστεύθηκε τη διεύθυνσή της. Η ΜΟΑ δεν είναι φυσικά ούτε η Φιλαδέλφεια, ούτε το Ρότερνταμ, ούτε η ΜΕΤ. Ούτε από απόσταση. Είναι όμως μία πολύ καλή ορχήστρα, που μπορεί να τα βγάλει πέρα με οποιοδήποτε ρεπερτόριο, όπως αποδεικνύεται κάθε φορά που ακούει κανείς τις ηχογραφήσεις της υπό τον επί τόσα χρόνια διευθυντή της, ο οποίος κρατά τον ρόλο του και δεν έχει εγκαταλείψει τη συνεργασία μαζί της επειδή έφτασε πολύ ψηλά στην παγκόσμια σκηνή.

Τελευταίος καρπός αυτής της συνεργασίας είναι δύο από τις πιο ενδιαφέρουσες, ιδιωματικές και «αντίθετες» μεταξύ τους συμφωνίες του Σιμπέλιους: η «φωτεινή», ήρεμη, γλυκιά και γεμάτη άφεση και χαρά της ζωής Τρίτη και η βαθιά υπαρξιακή, σε άμεσο πλέον διάλογο με το όριο της ζωής Τέταρτη. Είναι τόσο μεγάλη η τομή και τόσο σαφής η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στα δύο αυτά διαδοχικά αριστουργήματα του Σιμπέλιους, ώστε μπορεί πραγματικά να αναρωτηθεί κάποιος αν στο βάθος της σκέψης του σχεδιάστηκαν ως μία συνέχεια, μία άρρητη ενότητα.

Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο συνθέτης εκτιμούσε, και δικαίως, την Τρίτη Συμφωνία του, η τάση που διαμορφώθηκε και μάλλον επικράτησε από νωρίς στην κριτική διεθνώς υπήρξε αρνητική γι’ αυτήν. Ισως επειδή βρέθηκε, ατυχώς για την ίδια, ανάμεσα σε δύο κολοσσιαία και εξαιρετικά δημοφιλή έργα: τη Δεύτερη Συμφωνία, δημοφιλή τόσο στο κοινό όσο και στους μουσικούς αλλά και στην κριτική, και στην Τέταρτη, αυτή δημοφιλή ίσως λίγο λιγότερο στο μεγάλο κοινό, καθώς είναι έργο πολύ πιο απαιτητικό για τον ακροατή του, αλλά εξυψωμένο στα ουράνια από τους μουσικούς, τους κριτικούς και τους μουσικολόγους. Η Τρίτη κάπως συμπιέστηκε ανάμεσά τους, ως ένα είδος «αφελούς» έργου, υποτίθεται «εύκολου», αστόχευτου, χωρίς αληθινή ratio. Ολα αυτά βέβαια είναι εντελώς εξωπραγματικά και έχουν πλέον αρχίσει να γκρεμίζονται εδώ και αρκετό καιρό και το έργο να βρίσκει τη θέση που του αρμόζει ανάμεσα στις Επτά Συμφωνίες του μεγάλου Φινλανδού.

Καθώς ο Σιμπέλιους βρήκε από την πρώτη κιόλας στιγμή πολύ μεγάλη ανταπόκριση από το μουσικόφιλο κοινό, το συμφωνικό ιδίως έργο του έχει ηχογραφηθεί εκτενέστατα. Και συνήθως αυτό γίνεται σε πλήρεις σειρές – κάτι που σημαίνει ότι και η Τρίτη και η Τέταρτη έχουν ηχογραφηθεί πολύ, έστω κι αν έχουν ακουστεί λιγότερο. Εδώ, ο Nézet-Séguin, που έχει στα χέρια του μία καλά εκπαιδευμένη ορχήστρα η οποία ανταποκρίνεται, παίρνει ορισμένες «ελευθερίες» (όπως λ.χ. στο τέλος του δεύτερου μέρους της Τρίτης) που ίσως ξενίσουν όσους γνωρίζουν προηγούμενους κύκλους ηχογραφήσεων, παρά το γεγονός ότι η σημειογραφία του Σιμπέλιους λογικά δεν του αφήνει και μεγάλα περιθώρια. Σωστά ή λάθος, απάντηση δύσκολα δίνεται. Ομως το ενδιαφέρον είναι μεγάλο. Οπως και η γοητεία αυτών των έργων και αυτού του δίσκου.