Ατζέντα επανεκκίνησης με «κόκκινες γραμμές»

Με τον τούρκο πρόεδρο να έχει ήδη υποσχεθεί ότι θα δώσει το «πράσινο φως» για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και τους διπλωμάτες να προσπαθούν να ερμηνεύσουν τη στάση της Τουρκίας το επόμενο διάστημα, πραγματοποιείται σήμερα η πρώτη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ύστερα από έναν και πλέον χρόνο από το ραντεβού στην Κωνσταντινούπολη τον Μάρτιο του 2022 και την πολεμική ρητορική που ακολούθησε, ενώ η Αθήνα διατηρεί τις κόκκινες γραμμές της. Ρητορική που είχε ως συνέπεια κλειστούς διαύλους επικοινωνίας μέχρι και κλίμα απειλών και προκλήσεων έως τους φονικούς σεισμούς στην Τουρκία τον Φεβρουάριο του 2023. Το κλίμα αντιστράφηκε μέσω της διπλωματίας των σεισμών και ένα άτυπο μορατόριουμ ηρεμίας που προέκυψε και ακολουθείται «ευλαβικά» από την πλευρά της Αγκυρας με μηδέν παραβιάσεις και μηδέν υπερπτήσεις.

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής σήμερα στο Βίλνιους θα πραγματοποιηθεί χωρίς μεγάλες προσδοκίες και με την επιδίωξη οι δύο πλευρές να κάνουν το πρώτο βήμα επαναπροσέγγισης με στόχο την επανεκκίνηση του διαλόγου. Ο Πρωθυπουργός χαιρέτισε χθες την απόφαση Ερντογάν για τη Σουηδία, ενώ σημείωσε την πεποίθησή του ότι στη συνάντηση που θα έχει σήμερα ο ίδιος με τον τούρκο πρόεδρο μετά τις εκλογές σε Ελλάδα και Τουρκία, έχοντας και οι δύο «ισχυρή λαϊκή εντολή, μπορούμε να κάνουμε ένα πρώτο βήμα επανεκκίνησης των σχέσεων».

«Δεν είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε με την Τουρκία σε ένα διαρκές κλίμα έντασης», τόνισε ο Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι στόχος είναι να χαραχθεί ένας οδικός χάρτης προς την επίλυση της «γεωπολιτικής διαφοράς», όπως χαρακτήρισε την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Με τη θέση της Αθήνας ότι η διαφορά της με την Αγκυρα είναι μία να παραμένει στις κόκκινες γραμμές.

Χωρίς υποχωρήσεις

Στα ζητήματα που η ελληνική πλευρά δεν διαπραγματεύεται είναι και η απαίτηση ο διάλογος να πραγματοποιείται σε καθεστώς ηρεμίας και όχι απειλών και προκλήσεων, ενώ υπογραμμίζει ότι δεν προτίθεται για υποχωρήσεις στα ζητήματα που συνδέονται με την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Ο Μητσοτάκης χθες επέμεινε στο θετικό κλίμα των τελευταίων μηνών και τη δυνατότητα να οικοδομηθούν σε αυτό βήματα προόδου προς όφελος και των δύο πλευρών.

Συγκεκριμένη ατζέντα για το κρίσιμο ραντεβού δεν υπάρχει, ενώ μέχρι στιγμής έχει κλειδώσει πως σε αυτή θα συμμετάσχουν επίσης οι ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, η διπλωματική σύμβουλος του Πρωθυπουργού Αννα Μαρία Μπούρα και ο επικεφαλής σύμβουλος του Ερντογάν, Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς. Η συνάντηση των ΥΠΑΜ Νίκου Δένδια και Γιασάρ Γκιουλέρ αναμένεται να προηγηθεί, ενώ αυτή των ΥΠΕΞ θα ακολουθήσει. Αναφορά αναμένεται στη συνάντηση να γίνει και στη «θετική ατζέντα» μεταξύ των δύο χωρών που σχετίζεται με οικονομικά ζητήματα και θέματα χαμηλής πολιτικής που βρίσκονται ήδη σε φάση ολοκλήρωσης και μετάβασης στα επόμενα βήματα, καθώς και στην επανέναρξη ενός δομημένου διαλόγου μεταξύ των δύο χωρών, μέσα από τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τις διερευνητικές, αλλά και τον πολιτικό διάλογο. Χθες Ερντογάν και Δένδιας συναντήθηκαν στους διαδρόμους της Συνόδου Κορυφής με συγχαρητήρια του τούρκου προέδρου στον ΥΕΘΑ για την εκλογική νίκη της ΝΔ, αλλά και την ικανοποίηση της Αθήνας για την απόφαση Ερντογάν να ξεκλειδώσει την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Το ερώτημα

Το ερώτημα είναι αν υπάρχει δυτική στροφή της Τουρκίας η οποία τελικά να δημιουργεί προϋποθέσεις νέων όρων στη γεωπολιτική σκακιέρα και της Ανατολικής Μεσογείου που μπορούν να διαμορφώσουν ένα περιβάλλον το οποίο θα ευνοεί λύσεις.

Σημαντικές και οι συναντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη σήμερα τόσο με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, όσο και με τον γερμανό καγκελάριο Ολαφ Σολτς. Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής χθες ξεχώρισαν το ραντεβού του Γεραπετρίτη με τον βρετανό ομόλογό του Τζέιμς Κλέβερλι, καθώς και οι συναντήσεις του Δένδια με τους ομολόγους της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Βρετανίας.

Την ίδια στιγμή, θετικά αξιολογεί η Αθήνα και το ότι στο κοινό ανακοινωθέν του ΝΑΤΟ γίνεται σαφής αναφορά στη Συνθήκη του Μοντρέ σε σχέση με «τις περιφερειακές προσπάθειες των συμμάχων που αποσκοπούν στη διατήρηση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης, όπως προσήκει, της Συνθήκης του Μοντρέ του 1936».