Αυξημένος κίνδυνος από {LF}μια αποδυναμωμένη Ρωσία

Ο παράλογος πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία μαίνεται εδώ και σχεδόν ενάμιση χρόνο και ο βασικός εγκληματικός χαρακτήρας της επιχείρησης δεν έχει αλλάξει. Μια μεγάλη πυρηνική δύναμη θέλει να αρνηθεί στον γείτονά της – ένα «αδελφό έθνος» – ένα προηγουμένως αναγνωρισμένο δικαίωμα ύπαρξης. Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επέλεξε ως μέσο έναν κατακτητικό πόλεμο. Εάν επιτύχει τον επιθυμητό σκοπό του, η Ουκρανία θα ενσωματωθεί στη Ρωσία, εξαφανιζόμενη ως ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος.

Ομως κάθε εβδομάδα που περνάει, υπάρχουν όλο και περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι οι υπολογισμοί του έχουν γυρίσει μπούμερανγκ. Μακριά από το να προσφέρει μια γρήγορη νίκη, η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» του Πούτιν έχει μετατραπεί σε αιματηρό σφυροκόπημα. Και η Ρωσία θα μπορούσε κάλλιστα να χάσει. Ενώ έχει σίγουρα επιβάλει πολλές θυσίες στην Ουκρανία, έχει επίσης δημιουργήσει κόστος για τους απλούς Ρώσους.

Το χάος που δημιούργησε το Κρεμλίνο για τον εαυτό του έγινε πλήρως εμφανές στα τέλη Ιουνίου, όταν ο Πριγκόζιν και οι μισθοφόροι της ομάδας Βάγκνερ προκάλεσαν ευθέως το Κρεμλίνο. Οι έκπληκτοι παρατηρητές σε όλο τον κόσμο έμειναν με πολλά ερωτήματα. Πού ήταν η ασφάλεια και οι μυστικές υπηρεσίες της Ρωσίας; Πώς μπόρεσε το καθεστώς Πούτιν να επιτρέψει τέτοια αμφισβήτηση της εξουσίας του;

Στο διάγγελμά του μόλις ξεκίνησε η πορεία του Πριγκόζιν, ο Πούτιν υπενθύμισε το χάος του 1917 και προειδοποίησε για εμφύλιο πόλεμο. Στη συνέχεια χάθηκε. Βρισκόταν ακόμη στο Κρεμλίνο εκείνες τις δραματικές ώρες ή είχε διαφύγει στην Αγία Πετρούπολη, όπως εικάζουν ορισμένοι; Περιττό να πούμε ότι ένας ισχυρός δικτάτορας που κρύβεται και τρέχει δεν είναι πλέον ισχυρός, ειδικά όταν το κάνει μπροστά σε μια πρόκληση από τον ίδιο του τον κύκλο. Και τι γίνεται με τον ισχυρισμό του Κρεμλίνου ότι η αντιπαράθεση επιλύθηκε με τη μεσολάβηση του προέδρου της Λευκορωσίας Αλεξάντρ Λουκασένκο, τον οποίο ο Πούτιν δείχνει ότι σπανίως παίρνει στα σοβαρά; Ακόμα και αν ήταν αλήθεια, θα δημιουργούσε σοβαρές αμφιβολίες για τη δύναμη του Πούτιν.

Θεσμικά, η Ρωσική Ομοσπονδία έχει πλέον αποκαλυφθεί ως τρομακτικά αδύναμη. Η Ομάδα Βάγκνερ μπόρεσε να ταρακουνήσει το κράτος, επειδή αυτό στηρίζεται εξ ολοκλήρου στη θέληση ενός ανθρώπου, η εξουσία του οποίου αμφισβητήθηκε. Τις κρίσιμες ώρες της εξέγερσης του Πριγκόζιν, η Ρωσία του Πούτιν αποδείχθηκε ότι ήταν αυτό που οι επικριτές της υποστήριζαν εδώ και καιρό: ένα κράτος-μαφία χωρίς ισχυρούς θεσμούς – αλλά, δυστυχώς, με το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο.

Η απόπειρα πραξικοπήματος του Πριγκόζιν συνδέθηκε στενά με τον αποτυχημένο κατακτητικό πόλεμο στην Ουκρανία. Η προοπτική μιας ολέθριας ρωσικής ήττας αυξάνεται, θέτοντας περαιτέρω υπό αμφισβήτηση τη σοφία, την ικανότητα και τη δύναμη του ισχυρού άνδρα. Με μια στρατιωτική ήττα να διαφαίνεται, ο Πούτιν πρέπει να σκεφτεί προσεκτικά το μέλλον του. Πόση δύναμη του έχει απομείνει; Είναι αρκετή για να τερματίσει τον πόλεμο μέσω ενός επώδυνου συμβιβασμού, ή αυτό θα έδειχνε αδυναμία και θα προκαλούσε νέα αμφισβήτηση της εξουσίας του;

Σε κάθε περίπτωση, η πορεία του Πριγκόζιν προς τη Μόσχα σημαίνει ότι ο πόλεμος έχει εισέλθει σε μια νέα επικίνδυνη φάση. Η τελική σύγκρουση πλησιάζει και ό,τι συμβεί στο πεδίο της μάχης θα καθορίσει το μέλλον της ρωσικής εσωτερικής πολιτικής. Γνωρίζουμε τώρα ότι ο τερματισμός του πολέμου θα είναι πιο επικίνδυνος και πιο δύσκολος από ό,τι υποθέταμε, επειδή οποιαδήποτε αντίληψη ήττας θα θεωρηθεί απαράδεκτη για ορισμένα στοιχεία του ρωσικού μηχανισμού εξουσίας. Ο Πριγκόζιν ήταν απλώς ένα μέρος αυτής της δομής.

Οσο πιο κοντά φτάνουμε στο τέλος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος το Κρεμλίνο να καταφύγει σε κάποια παράλογη πράξη, όπως η εντολή χρήσης πυρηνικού όπλου. Η εξέγερση του Πριγκόζιν προσφέρει μια πρόγευση του χάους που περιμένει. Σχεδόν τα πάντα είναι πλέον πιθανά, από τη διάλυση της Ρωσικής Ομοσπονδίας μέχρι την άνοδο ενός άλλου υπερεθνικιστικού καθεστώτος με νεοτσαρικά όνειρα αυτοκρατορικής αποκατάστασης.

Οπως και η Ρωσία του Πούτιν, αυτό θα παραμείνει κλειδωμένο στο παρελθόν, μακριά από κάθε προοπτική κοινωνικού, πολιτικού ή οικονομικού εκσυγχρονισμού. Θα αποτελούσε μόνιμη απειλή για την ανατολική πλευρά της Ευρώπης και για την παγκόσμια σταθερότητα ευρύτερα. Θα πρέπει να εξοπλιστούμε εναντίον της, και τα εγγόνια και τα δισέγγονά μας θα πρέπει πιθανότατα να κάνουν το ίδιο.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας από το 1998 έως το 2005, ήταν επί δύο δεκαετίες ηγέτης του κόμματος των Πρασίνων