Νέο θεσμικό πακέτο ανοίγει από το φθινόπωρο

Χωρίς εκτεταμένες αναφορές στη συνταγματική αναθεώρηση ούτε σε άλλα θεσμικά ζητήματα, αλλά με μοναδική τοποθέτηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια άνοιξαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη οι προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν βρίσκεται υπό παρασκηνιακή προεργασία μια σειρά από μεταρρυθμιστικούς στόχους στο πλαίσιο ενός πακέτου θεσμικών αλλαγών για τη νέα τετραετία. Πρόσωπα του στενού πρωθυπουργικού περιβάλλοντος απαντούν μονότονα ότι «δεν είναι της παρούσης» ζητήματα όπως οι ενδεχόμενες αλλαγές στον εκλογικό νόμο ή ακόμα και στον εκλογικό κύκλο, ούτε το ακριβές περιεχόμενο της «τολμηρής», όπως επιδιώκει η ΝΔ, αναθεώρησης του Συντάγματος. Παραδέχονται ωστόσο ότι δεν έχει αλλάξει το σκεπτικό του Μητσοτάκη σε ό,τι αφορά τη σημασία οι θεσμικές ανατροπές να επιχειρούνται πάντα «μελετημένα και χωρίς βιασύνη» σε συγκεκριμένο χρόνο: στην αρχή μιας κυβερνητικής θητείας ή έστω στο πρώτο μισό και πάντως όχι στο τέλος της.

Προσώρας ο Μητσοτάκης κοιτάζει στις αρχές του 2025 για την εκκίνηση της συνταγματικής αναθεώρησης, έχοντας αρχίσει από τώρα και πίσω από τα φώτα την προετοιμασία για μια πρόταση που θα αφορά πλήθος διατάξεων και όχι μόνο το – αναχρονιστικό όπως θεωρεί – άρθρο 16. «Το ίδιο το Σύνταγμα ζητάει είτε στην προτείνουσα, είτε στην επόμενη Βουλή, 180 βουλευτές… Ο χρόνος μόνο θα δείξει εάν τα κόμματα της αντιπολίτευσης μπορούν να αφήσουν τη στείρα άρνηση» έλεγε γενικώς για την αναθεώρηση ο Μητσοτάκης το απόγευμα της Πέμπτης, ενώ ειδικά για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια πετούσε την μπάλα στο ΠΑΣΟΚ.

Κατά πληροφορίες, εκτός από την ανώτατη εκπαίδευση που είναι στο επίκεντρο της πρωθυπουργικής σκέψης, συζητήσεις γίνονται για άρθρα σχετικά με το περιβάλλον, την οικονομία, το κράτος, έως και τη σταθερότητα του εκλογικού κύκλου ώστε να κατοχυρωθούν βουλευτικές εκλογές ανά τετραετία. Και ενώ η συνταγματική αναθεώρηση έχει πρώτο, τυπικό ορίζοντα το φθινόπωρο του 2024, ουσιαστικό ορίζοντα τις αρχές του 2025 και τελικό ορίζοντα το 2028, πολύ νωρίτερα, συγκεκριμένα από το ερχόμενο φθινόπωρο και έως το τέλος του 2023, αναμένεται να έρθουν στο προσκήνιο αλλαγές που αφορούν την Ευρωβουλή, ενδεχομένως και τη Βουλή.

Οι ευρωεκλογές. Το σχέδιο κατάργησης της σταυροδοσίας για την ανάδειξη των ευρωβουλευτών και η επαναφορά της λίστας, όπως ίσχυσε για τελευταία φορά το 2009, είναι έτοιμο στο πρωθυπουργικό συρτάρι: επιστροφή σε (μικρότερο) ευρω-ψηφοδέλτιο με τους υποψηφίους σε σειρά προτεραιότητας, χωρίς… προβάδισμα για κανέναν με βάση την αναγνωρισιμότητα. Εναλλακτικές επιλογές έχουν απορριφθεί προσώρας, αλλά μένει να φανεί εάν οι κανόνες του εκλογικού παιχνιδιού θα αναθεωρηθούν και άλλο με ενσωμάτωση αλλαγής στο όριο εκλογής. Το σενάριο που εξετάζεται ενόψει της αναμέτρησης του Ιουνίου 2024 είναι η αύξηση του ορίου στο 5%. Οσο για την πιθανή «αντιγραφή» αυτού του ορίου και για τις βουλευτικές εκλογές, η συζήτηση συνοδεύεται προς το παρόν από αρκετούς προβληματισμούς. Προηγούνται, όπως λένε ενημερωμένες πηγές, τα δεδομένα που θα προκύψουν τον Σεπτέμβριο από τη στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης στην επίσημη πολιτική αφετηρία και τον Οκτώβριο από τις αυτοδιοικητικές εκλογές.