Τα νησιά ανήκουν (και) στους επιμελητές τέχνης

Η συνάντηση με τη σύγχρονη τέχνη είτε σε χώρους εκθέσεων είτε σε μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να είναι μια ιδιαίτερη στιγμή απόλαυσης σε ένα νησί, στη διάρκεια του καλοκαιριού. Είναι μία άλλη μορφή γνωριμίας με τον τόπο και τα ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας η οποία απασχολεί ανεξάρτητες καλλιτεχνικές ομάδες και επιμελητές. Με τον δικό τους τρόπο, οι νέοι ανεξάρτητοι επιμελητές επιλέγουν το νησί που θα υποδεχτεί τις εκθέσεις τους. Αυτό το καλοκαίρι σχεδόν κάθε νησί αποκτά τη δική του σχέση με την τέχνη, με μια σειρά έργων ζωγραφικής, κεραμικών, εγκαταστάσεων ή βίντεο. Επιμελητές και καλλιτεχνικές ομάδες από Λέσβο, Χίο, Τήνο, Ελαφόνησο, Σπέτσες εξηγούν το σκεπτικό αυτής της συνάντησης.

Ammophila, Ελαφόνησος

Πρόσκληση για γνωριμία, διάλογο και σκέψη

Τα ammophila δραστηριοποιούνται από το 2020 στην Ελαφόνησο για τέταρτη συνεχή χρονιά παρουσιάζοντας μια έκθεση σύγχρονης τέχνης στο Σχολείο Ελαφονήσου. Ως επιμελητική ομάδα ammophila (Εύη Ρουμάνη, Περσεφόνη Νικολακοπούλου, Παναγιώτης Κεφαλάς) ξεκινήσαμε τη δράση μας στην Ελαφόνησο, που επισκεπτόμαστε συχνά, καθώς η Εύη κατάγεται από το νησί. Η έκθεση εικαστικών Ammophila αποτελεί πρόσκληση για γνωριμία, διάλογο και σκέψη μεταξύ καλλιτεχνών, συγγραφέων και κοινού.

Στόχο μας αποτελεί η προσέγγιση ζητημάτων που αφορούν την καθημερινή κοινωνική και πολιτική ζωή, τα συλλογικά όνειρα, τις φαντασιώσεις μας, η διερεύνηση και ενεργοποίηση του συναισθηματικού εαυτού απορρίπτοντας συμβάσεις και ταξινομήσεις. Σταδιακά, δημιουργήθηκε μια κοινότητα ανθρώπων που συνδιαλέγονται γύρω από την τέχνη εκτός αστικών κέντρων και μπορούν να τοποθετηθούν γύρω από τις ελπίδες μας για μελλοντικές συνευρέσεις και αποφάσεις. Εχοντας κατά νου αυτό το γεγονός η φετινή έκθεση Ammophila vol. 4 Hopes and Promises επιχειρεί να εκκινήσει έναν διάλογο για το πώς δημιουργούνται μέσα μας η ελπίδα, η προσμονή, η ανάγκη των μελλοντικών φαντασιώσεων και η μηχανική δημιουργίας υποσχέσεων. Ακόμα αναφέρεται στη σχέση μεταξύ ελπίδας και υπόσχεσης σαν δύο δοχεία προβολών και αντιπαραβολών των αναγκών μας τα οποία τροφοδοτούν συνεχώς το ένα το άλλο. Οι ελπίδες και οι υποσχέσεις μας συνδέονται με ιδεολογίες, επιστημονικές ανακαλύψεις, συναισθήματα, συλλογικούς και ατομικούς σκοπούς, είναι εύπλαστες και καθορίζουν τα μεταβλητά στοιχεία τους ανάλογα με την ιστορική εποχή, το περιβάλλον και τις δυνατότητές μας.

Παράλληλα με την έκθεση υλοποιούμε και μια έκδοση με κείμενα στα οποία οι συμμετέχοντες συγγραφείς προσεγγίζουν επίσης τη θεματική της έκθεσης με στόχο να δημιουργήσουμε ακόμα ένα επίπεδο διαλόγου με τους επισκέπτες της έκθεσης.

Συμμετέχοντες εικαστικοί καλλιτέχνες: Νίκος Αρβανίτης, Πέτρος Ευσταθιάδης, Γιώργος Καζάζης, Δανάη Κωτσάκη (φωτογραφία), Μαργαρίτα Μποφιλίου, Φωτεινή Παλπάνα, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Ραλλού Παναγιώτου, Στεφανία Στρούζα, Δημήτρης Χαλάτσης, Emmyleah Liaros.

Συμμετέχοντες συγγραφείς: Εύα Βασλαματζή, Χάρις Καννελοπούλου, Εμμανουέλα Κυριακοπούλου, Μιχάλης Λυκούρης, Γιάννης Μανιάτης, Παναγιώτης Μπαρμπαγιάννης, Ντάνα Παπαχρήστου, Λευτέρης Σπύρου, Θεόφιλος Τραμπούλης, Sophie Charlotte Bombeck.

Φαίδρα Βασιλειάδου, Σπέτσες

Συνδέσεις με την εικαστική Αθήνα και το εξωτερικό

Η κεντρική ιδέα μου για το εκθεσιακό πρόγραμμα στην γκαλερί Baraka βασίστηκε στη δημιουργία μιας θεματικής ομπρέλας με άξονα την εξερεύνηση της ανάδυσης και της αναγέννησης, μοιρασμένη σε τρία εκθεσιακά κεφάλαια με τίτλο «Baraka Ab Ovo». Για τον νοηματικό σχεδιασμό του «Baraka Ab Ovo» παραθέτω τη λατινική φράση «ab ovo» που κυριολεκτικά σημαίνει «από το αβγό, από την αρχή». Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, αναφέρεται σε ένα από τα δίδυμα αβγά από τα οποία γεννήθηκε η ωραία Ελένη, όταν ο Δίας είχε μεταμορφωθεί σε κύκνο για να ζευγαρώσει με τη Λήδα. Ο κύκλος ξεκίνησε με το Chapter One: Exordium (3-28/6), παρουσιάζοντας έργα επτά καλλιτεχνών που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα. Συνεχίζει με την τρέχουσα ατομική έκθεση του HOPE με τίτλο Chapter Two: Nascent (1-27/7) και ολοκληρώνεται με το Chapter Three: Inception (29/7-10/9) – μια ομαδική δύο καλλιτεχνών από το εξωτερικό και μιας ελληνίδας καλλιτέχνιδος (Gianna Dispenza, Rafael Uriegas, Λάρα Σταφυλοπάτη).

Το νησί των Σπετσών υποδέχεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες τη σύγχρονη τέχνη, γι’ αυτό και αποτελεί δημιουργική πρόκληση να γίνουν συνδέσεις όχι μόνο με την εικαστική Αθήνα, αλλά και με διεθνείς καλλιτέχνες. Ταυτοχρόνως, η γκαλερί Baraka – μια νέα και υποσχόμενη γκαλερί στον καλλιτεχνικό χάρτη – προσέφερε το γόνιμο έδαφος για πειραματισμό και εξέλιξη, για την ανάδειξη της μεταμορφωτικής δύναμης της τέχνης και την ικανότητά της να εμπνέει νέα ξεκινήματα, εξέλιξη και ανθεκτικότητα. Ο πυρήνας της πρακτικής μου στηρίζεται στην ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να επικοινωνεί και να συνδιαλέγεται μέσα από βιώματα και κοινές ορίζουσες. Ετσι, αξιοποιώντας τη σύγχρονη τέχνη ως ένα εργαλείο ταύτισης και αίσθησης του ανήκειν, επιθυμώ να δημιουργώ εκθέσεις (αλλά και σταθερές σχέσεις καλλιτέχνη – επιμελητή) με νοηματικούς άξονες που διατρέχουν θεματικές με τις οποίες ταυτιζόμαστε ως ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Kirki, Τήνος

Οι Κυκλάδες ως έμπνευση για νέους καλλιτέχνες

Η έκθεση «When the heart of a pig has hardened, dice it small» αποτελεί την πρώτη παρουσίαση στην Τήνο της νέας πρωτοβουλίας Kirki. Οι επιμελήτριες της έκθεσης και ιδρύτριες του Kirki, Ντομινίκ Σύλβια Λώρεν, Βάσω Παπαδοπούλου και Αριστέα Ρέλλου, επισημαίνουν ότι στοχεύουν στην παρουσίαση μιας σειράς νομαδικών εκθέσεων σύγχρονης τέχνης, κάθε χρόνο σε διαφορετικό νησί των Κυκλάδων. Η Kirki θα προσκαλεί καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό για να ανταποκριθούν στη γεωγραφία, τον πολιτισμό και την ιδιαίτερη τοπολογία του εκάστοτε νησιού που φιλοξενεί την έκθεση:

«Η μαγεία του κυκλαδίτικου τοπίου και η φορτισμένη ιστορία των νησιών έχουν καθορίσει την εναρκτήρια έκθεση. Μέσω αυτής της σειράς εκθέσεων επανεξετάζουμε την πληθώρα των αναφορών που προσφέρουν οι Κυκλάδες προσκαλώντας νέους καλλιτέχνες της γενιάς μας να ενσωματώσουν αυτές τις αναφορές στα έργα τους. Παράλληλα με την έκθεση στην Τήνο, στο Onos Living, στο Φαλατάδο, (18-31/7) ο καλλιτέχνης αρτοποιός Νίκος Χανδόλιας θα συμβάλλει με τη δημιουργία αναθηματικού άρτου που θα προσφέρεται στους επισκέπτες κατά τη διάρκεια της έκθεσης. Οι δέκα συμμετέχοντες καλλιτέχνες της φετινής διοργάνωσης θα παρουσιάσουν 30 έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και εγκατάστασης που διαπραγματεύονται αρχέγονα πρότυπα και μύθους, τελετουργικές πρακτικές και προσκυνηματικές αφηγήσεις εξετάζοντας τα τάματα και την παρουσία τους στη σύγχρονη πραγματικότητα».

Ακης Κόκκινος, ΔΗΩ – Χίος

Ιστορίες και άγνωστες πτυχές του τόπου

Βρισκόμαστε στον τρίτο χρόνο λειτουργίας της ΔΗΩ και πιστεύουμε ότι ο οργανισμός έχει αναβαθμίσει την πολιτισμική κοινότητα της Χίου αλλά και την εικαστική σκηνή στην Ελλάδα. Ξένοι και έλληνες καλλιτέχνες καταπιάνονται με τις ιστορίες του τόπου, δημιουργούν έργα εμπνευσμένα από τη Χίο, τα οποία στη συνέχεια εκτίθενται εντός και εκτός Χίου. Παράλληλα, μέσω των διεθνών συνεργασιών μας με ιδρύματα, οργανισμούς και συλλέκτες, η ΔΗΩ και η Χίος είναι πια γνωστές για τα προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών και αναθέσεων σε μια μεγάλη μερίδα της παγκόσμιας εικαστικής κοινότητας.

Προσωπικά, οι θεματικές που με ενδιαφέρουν να προβάλλουμε στον οργανισμό προκύπτουν από τον ίδιο τον τόπο, τις ιστορίες και τις κοινότητες που έχουν σιωπήσει, που δεν έχουν βρει χώρο στα συλλογικά αφηγήματά του και στόχος είναι να δούμε άλλες πτυχές αυτού του νησιού που είναι άγνωστες στους περισσότερους και αφορούν την τρέχουσα κοινωνικο-πολιτική συνθήκη. Το φετινό καλλιτεχνικό πρόγραμμα γίνεται σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου και παρουσιάζει τη μεγάλης κλίμακας ομαδική έκθεση, «Το Παρελθόν Είναι μια Ξένη Χώρα», η οποία θα πραγματοποιηθεί σε δύο μνημειακούς χώρους εντός του Κάστρου της Χίου, το Τέμενος Χαμηδιέ και τα Οθωμανικά Λουτρά, με τη συμμετοχή δώδεκα καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Τουρκία, τον Λίβανο, το Ιράν και την Κύπρο και οκτώ νέα έργα κατόπιν ανάθεσης. Η έκθεση προσκαλεί τους συμμετέχοντες να αναστοχαστούν πάνω στις παλίμψηστες ιστορίες του νησιού και να εξετάσουν τους διασυνοριακούς πολιτισμούς, τα συλλογικά τραύματα και τις μορφές της ίασης. Συμπληρώνεται με ένα δημόσιο πρόγραμμα – προβολές, ομιλίες, παραστάσεις, ξεναγήσεις και εκπαιδευτικές δραστηριότητες – που θα διαρκέσει από τις 8 Ιουλίου έως τις 28 Αυγούστου.

Νικόλας Βαμβουκλής, Λέσβος

Οι επισκέπτες διαμόρφωσαν το πρόγραμμα

Η Κ – Gold Temporary Gallery γιορτάζει τη δέκατη επέτειο δράσης της στη Λέσβο. Η επετειακή μας έκθεση «ΔΕΚΑ» εστιάζει στην κινούμενη εικόνα και την περφόρμανς. Ηταν μια επιλογή που έκαναν στην πραγματικότητα οι επισκέπτες μας καθώς συμμετείχαν μέσα από ερωτηματολόγια στον σχεδιασμό του φετινού προγραμματισμού, εκφράζοντας ενδιαφέρον για το καλλιτεχνικό φιλμ και τον χορό. Ετσι ξεκίνησα διερευνητικά μια συζήτηση με τις ομάδες της Hauser & Wirth, της Lisson Gallery και της Οπερας του Παρισιού για να φέρουμε έργα των Marina Abramović, Allora &Calzadilla, Cory Arcangel, Vanessa Beecroft, Mats Εκ, William Forsythe, Gelitin, Maria Lassnig, Anna Maria Maiolino, Li Ran, Pipilotti Rist.

Η έκθεση συμπυκνώνει σκέψεις που με απασχόλησαν την τελευταία δεκαετία στην προσπάθεια να φέρω τη σύγχρονη τέχνη κοντά στο ευρύ κοινό της περιφέρειας. Νομίζω ότι η Gallery κέρδισε το στοίχημα αφού καταφέραμε να εξασφαλίσουμε την εμπιστοσύνη και τη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων. Πίστευα από την ίδρυσή της ότι η τέχνη μπορεί να αναβαθμίσει την καθημερινότητα των κατοίκων της Λέσβου, ενώ ταυτόχρονα προβάλλεται και το νησί ως προορισμός βιώσιμου πολιτιστικού τουρισμού. Ως επιμελητής, με ενδιαφέρει τα πρότζεκτ που αναλαμβάνω να συνδέονται με την πρόσβαση στη γνώση, την έρευνα και την ανάπτυξη νέου κοινού. Πέρα από το «ΔΕΚΑ», η Gallery έχει αναλάβει φέτος την επιμέλεια του πρότζεκτ «Τέχνη, μια Σιωπηλή Επανάσταση» που διοργανώνει η Διεύθυνση Νεολαίας του υπουργείου Παιδείας και απευθύνεται σε ανερχόμενους έλληνες δημιουργούς. Είναι ένα πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας που εστιάζει στην τέχνη ως ένα δυναμικό εργαλείο κοινωνικού μετασχηματισμού και αλλαγής για την αντιμετώπιση των φαινομένων ανισότητας, στερεοτύπων, ρατσισμού και των εκδηλώσεων βίας και κακοποίησης.