Το δημοψήφισμα, η «κωλοτούμπα» και η πληγή που δεν λέει να κλείσει

Οκτώ χρόνια πριν, στον τοίχο του πρωθυπουργικού γραφείου κρέμεται ο εμπνευσμένος από την Αντίσταση πίνακας του Κοκκινίδη «Αντίθεση». Ενα έργο που η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα δήλωνε ότι προσέδωσε δυναμισμό στον χώρο και δημιουργήθηκε από το χέρι ενός «καλλιτέχνη το φρόνημα του οποίου συνάδει με την κυβέρνηση». Ο Αλέξης Τσίπρας – που τον διάλεξε – ζει στα τέλη εκείνου του Ιουνίου το δικό του αντάρτικο όνειρο. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 27ης του μήνα ανακοινώνει με διάγγελμα το δημοψήφισμα. Το άλτερ έγκο του αποφαίνεται έξω από το Μαξίμου πως «είναι μια καλή νύχτα, θα ξυπνήσει μια όμορφη μέρα». Ο συριζαίος πρωθυπουργός βρίσκεται στο απόγειο της καριέρας του. Στα γκάλοπ – όπως θυμούνται δημοσκόποι – αυτοί που δηλώνουν ότι ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ήταν περισσότεροι από όσους είχαν καταγράψει τα μέλη των εφορευτικών επιτροπών τον Ιανουάριο. Τίποτα στη χώρα δεν μοιάζει με το φετινό καλοκαίρι. Και τίποτα στο πολιτικό στάτους του ΣΥΡΙΖΑ δεν προμήνυε την τωρινή του κατάσταση ή την τσιπρική παραίτηση. Την εκλογική συντριβή και τη μεγάλη συρρίκνωση που οδηγούν και σε διαλυτικά φαινόμενα στην Κουμουνδούρου.

«Εδώ και 6 μήνες», λέει τότε απευθυνόμενος στις Ελληνίδες και τους Ελληνες, «η ελληνική κυβέρνηση δίνει μια μάχη μέσα σε συνθήκες πρωτοφανούς οικονομικής ασφυξίας, προκειμένου να εφαρμόσει τη δική σας εντολή, της 25ης Γενάρη. Την εντολή διαπραγμάτευσης με τους εταίρους μας για να τερματιστεί η λιτότητα και να επανέλθει στη χώρα μας η ευημερία και η κοινωνική δικαιοσύνη».

Εικόνες ντροπής μπροστά στα ΑΤΜ
Ούτε δύο εικοσιτετράωρα μετά εκδόθηκε μια ΠΝΠ με την οποία έκλεισαν οι τράπεζες και επιβλήθηκαν capital controls. Οι Ελληνίδες και οι Ελληνες μπορούσαν να σηκώσουν μόνο μέχρι 60 ευρώ ημερησίως. Κλήθηκαν, με άλλα λόγια, να στηρίξουν τον συριζαϊκό επαναστατικό οίστρο ενάντια στα διευθυντήρια της ΕΕ και το επάρατο ΔΝΤ υποδυόμενοι τους Αργεντίνους. Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα σχηματίστηκαν ουρές στα ATM. Το φαινόμενο επαναλαμβανόταν σε κάθε πεζοδρόμιο με μηχάνημα ανάληψης τις επόμενες ημέρες. Η κυβερνώσα Αριστερά, ωστόσο, πανηγύριζε τη συμπαράσταση των ξένων ειδώλων της. Ο Μαδούρο στήριξε το ελληνικό «Οχι» σε τηλεοπτικό του μήνυμα. Podemos, Die Linke, Sinistra e Liberta και Σιν Φέιν τάχθηκαν επίσης υπέρ του. Το ίδιο και η Μαρίν Λεπέν.

Ο σταρ της πλατείας και οι αυταπάτες
Η χώρα διχάστηκε. Στους δρόμους κατέβηκαν υποστηρικτές του «Οχι» αλλά και εκείνοι του «Ναι» – αυτοί που οι αριστεροί αποκαλούσαν αργότερα επιτιμητικά «Μενουμεευρωπαίους», ενώ οι τρίτοι παρατηρητές «μαγιά του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου». Στις δεύτερες συγκεντρώσεις συμμετείχε ένα πλήθος χωρίς προηγούμενη εμπειρία διαδηλωτή. Στις πρώτες, όμως, δονείτο κυριολεκτικά η πλατεία. Παρότι οι δημοσκοπήσεις έδιναν επικράτηση του «Ναι» με οριακή διαφορά, την 5η Ιουλίου το «Οχι» έφτασε το 61,31% και το «Ναι» το 38,69%. Οποιος είχε δει λάιβ την υποδοχή ροκ σταρ που επεφύλαξαν στον Αλέξη Τσίπρα οι συγκεντρωμένοι την 3η Ιουλίου στο Σύνταγμα, είχε ψυχανεμιστεί το αποτέλεσμα, βέβαια.

Τελικά, ο πρωθυπουργός πήρε το «Οχι» που ζήτησε και το έκανε «Ναι». Η στιγμή εκλήφθηκε σαν μια απόδειξη της πολιτικής του ωρίμανσης που ξεκινούσε. Λίγο αργότερα θα διαπραγματευόταν ένα τρίτο μνημόνιο και θα έκανε την «κωλοτούμπα», φέρνοντάς το προς ψήφιση στη Βουλή. Σε εκείνη τη φάση τελείωσαν οι αυταπάτες. Ωστόσο, ήταν νωρίς για να το παραδεχτεί η πλειοψηφία του εκλογικού σώματος. Οπότε, τον Σεπτέμβριο του έδωσε πάλι την εξουσία.

Αυτή η ιστορική αναδρομή έχει αξία γιατί εκ των υστέρων κάποιοι διατείνονται ότι στα θερινά γεγονότα που συνέβησαν πριν από μια οκταετία εντοπίζεται η απαρχή της πορείας που ακολουθεί από τον Μάιο μέχρι σήμερα το κόμμα το οποίο σημάδεψε τα μνημονιακά χρόνια. Ισως, αφού τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο κι ο πρώην αρχηγός του έμειναν κολλημένοι σε εκείνα τα περασμένα μεγαλεία – έμειναν να τα διηγούνται ξανά και ξανά, αγνοώντας πώς πραγματικά τα άκουγαν όσοι τα είχαν βιώσει.