Εύσημα Μπάιντεν στον «αξιόπιστο σύμμαχο»

Το δικό της ανατολίτικο παζάρι συνεχίζει να παίζει η Τουρκία εν όψει της Συνόδου Κορυφής στο ΝΑΤΟ, με αιχμή και τη Σουηδία. Στο πλαίσιο προετοιμασίας της νατοϊκής Συνόδου στο Βίλνιους της Λιθουανίας (11-12 Ιουλίου), ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε χθες τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη με αφορμή και την επανεκλογή του, εκφράζοντας ικανοποίηση για τον ρόλο της Ελλάδας ως «αξιόπιστου εταίρου και συμμάχου στην περιοχή», με αιχμή το Ουκρανικό. Κατά τη συνομιλία τους επαναβεβαιώθηκε η βούληση των δύο πλευρών για ενίσχυση της συνεργασίας, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας και της ενέργειας. Στην ατζέντα και η σημασία της συνεργασίας Αθήνας και Ουάσιγκτον για «τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου». Κάτι που είχε τονίσει και ο αμερικανός ΥΠΕΞ, Αντονι Μπλίνκεν, κατά τη συνομιλία του με τον Πρωθυπουργό τις προηγούμενες μέρες.

Στο Βίλνιους, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής αναμένεται και η πρώτη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μετά την Κωνσταντινούπολη το 2022. Η συνάντηση δηλώθηκε προεκλογικά και οριστικοποιήθηκε στο τηλεφώνημα του τούρκου προέδρου στον Πρωθυπουργό μετά τη νίκη της ΝΔ στις εκλογές.

Ραντεβού στο Βίλνιους έδωσαν και οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν.

Στην Τουρκία η επικείμενη συνάντηση αντιμετωπίζεται θετικά από τα ΜΜΕ, που βλέπουν ευκαιρία για βελτίωση των σχέσεων. Ενώ και στην Αθήνα διπλωμάτες και κυβερνητικοί παράγοντες έχουν επανειλημμένα επισημάνει τη σημασία της αξιοποίησης του παραθύρου ευκαιρίας που άνοιξε με τη διπλωματία των σεισμών. Εστω και αν επισημαίνεται ότι οι θέσεις και των δύο πλευρών παραμένουν αμετακίνητες.

Eπανεκκίνηση του διαλόγου

Στόχος της Αθήνας είναι να θέσει τον οδικό χάρτη της επανεκκίνησης του διαλόγου Ελλάδας – Τουρκίας. Οπως έχουν τονίσει επανειλημμένα οι διπλωμάτες, ο θετικός χώρος που δημιούργησε η ηρεμία των τελευταίων μηνών και το άτυπο μεν, σφιχτό δε, μορατόριουμ που έχει επιβληθεί μεταξύ των δύο πλευρών, με μηδέν υπερπτήσεις και με μηδέν παραβιάσεις, επιβάλλεται να οικοδομηθεί με διπλωματικές πρωτοβουλίες προκειμένου να μην επιτραπεί στην ένταση να επιστρέψει.

Προεκλογικά ο Ερντογάν είχε πει ότι θα θέσει θέμα εξοπλιστικών στον Μητσοτάκη δείχνοντας τις ΗΠΑ, με την Αγκυρα να δείχνει ότι θα εξακολουθήσει να στέλνει μηνύματα στην Ουάσιγκτον μέσω Ελλάδας. Ο Μητσοτάκης από την άλλη είχε υποστηρίξει ότι θα θέσει θέμα τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή στον τούρκο πρόεδρο και «παρεμβάσεων».

Το τι θα περιλαμβάνει τελικά η ατζέντα των δύο ακόμα δεν έχει καθοριστεί. Καθώς και αν είναι δυνατόν οι συνομιλίες που θα ξεκινήσουν να αναζητήσουν όντως λύσεις και συμβιβασμούς σε ένα περιβάλλον ισχυρών κυβερνήσεων μεν, στις δύο χώρες, αλλά και με την Ακροδεξιά να έχει επιστρέψει στην ελληνική Βουλή. Επιστροφή στις διερευνητικές, στον πολιτικό διάλογο μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών αλλά και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης είναι τα τραπέζια διαλόγου που θα πρέπει να στρωθούν ξανά, ενώ σημαντική χαρακτηρίζεται και η «θετική ατζέντα». Ζητήματα χαμηλής πολιτικής που εκτιμάται ότι μπορούν να προχωρήσουν χωρίς προβλήματα και να κρατήσουν ζωντανό τον διάλογο.

Σημαντικό κομμάτι του παζλ και το πώς θα κατανεμηθούν οι ρόλοι. Πέρα από τις επαφές Μητσοτάκη – Ερντογάν, σημαντική θα είναι η σχέση μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών αλλά και ο ρόλος που ενδεχομένως θα αναλάβει η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, πώς θα λειτουργήσει και αν θα εμπλακεί ο επικεφαλής σύμβουλος του Ερντογάν, Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς.

Η επόμενη μέρα στο Κυπριακό

Ενας παράγοντας που επίσης θα πρέπει να φανεί αν θα επηρεάσει τις εξελίξεις είναι το ζήτημα του Κυπριακού. Είναι σαφές και στη Λευκωσία άλλωστε πως το καλό κλίμα μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας, αλλά και η διάθεση που επιδεικνύει η Τουρκία στη βελτίωση των σχέσεων με χώρες της γειτονιάς της όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ δεν περιλαμβάνει την Κυπριακή Δημοκρατία. Και προς το παρόν τουλάχιστον ο Ερντογάν δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να υποχωρήσει στα περί λύσης δυο κρατών για να ανοίξει επί της ουσίας τον δρόμο σε συνομιλίες. Στις 11 Ιουλίου ο κύπριος ΥΠΕΞ Κωνσταντίνος Κόμπος θα βρεθεί στη Νέα Υόρκη προκειμένου να έχει συνάντηση με τον ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ενώ ο κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης θα επισημαίνει σε επιστολή του τη βοήθεια που μπορεί να δώσει ενεργότερη εμπλοκή της ΕΕ και θα ζητά για μία ακόμα φορά διορισμό ειδικού απεσταλμένου από τα Ηνωμένα Εθνη.