Οταν τα ιδρυτικά ιδεώδη της Γαλλίας χάνονται στα μπανλιέ

Γύρω στις 3 το πρωί της περασμένης Παρασκευής ξύπνησα από κάτι που ακουγόταν σαν πυροβολισμοί. Δεν είχα πέσει πολύ έξω. Από τα πίσω παράθυρα του διαμερίσματός μου στο Νότιο Παρίσι μπορούσα να δω πυροτεχνήματα να εκτοξεύονται εναντίον αστυνομικών και να ακούσω την άμεση απάντηση με flash-balls, τα «μη θανατηφόρα» όπλα που χρησιμοποιεί η γαλλική αστυνομία για την αντιμετώπιση ταραχών.

Την επομένη, περπάτησα λίγο στη γειτονιά μου επιθεωρώντας τις καταστροφές – καμένα αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες και κάδοι απορριμμάτων, ένα καφέ – καπνοπωλείο που είχε δεχθεί επιδρομή σε αναζήτηση τσιγάρων και ένα κινεζικό εστιατόριο που είχε διαλυθεί χωρίς προφανή λόγο. Σε μία γωνία, μίλησα με δύο αστυνομικούς, μέλη ομάδας περιπολίας. Ηταν αρκετά φιλικοί, αλλά νευρικοί. Τους ρώτησα για το συμβάν που πυροδότησε τις ταραχές – τον θάνατο του 17χρονου Ναέλ Μερζούκ από αστυνομικά πυρά. Είπαν πως ήταν άσχημο, αλλά πρόσθεσαν ότι αργά ή γρήγορα κάτι σαν αυτό θα συνέβαινε: «Πρέπει να καταλάβετε, όταν μπαίνουμε σε κάποια από αυτά τα μπανλιέ, είμαστε συνεχώς στην τσίτα, έτοιμοι να δεχθούμε επίθεση ανά πάσα στιγμή. Νιώθεις σαν να είσαι σε πολεμική ζώνη».

Την ίδια φρασεολογία χρησιμοποίησαν και τα δύο συνδικάτα της γαλλικής αστυνομίας που εξέδωσαν ανακοίνωση την Παρασκευή λέγοντας πως η αστυνομία είναι «στη μάχη γιατί βρισκόμαστε σε πόλεμο». Αυτή η εμπρηστική ρητορική αποδοκιμάστηκε αμέσως από πολιτικούς στην Αριστερά, με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν της Ανυπότακτης Γαλλίας να τουιτάρει πως τα συνδικάτα της αστυνομίας θα έπρεπε να το «βουλώσουν». Στο μεταξύ, ο Ερίκ Ζεμούρ, ο ακροδεξιός δημοσιογράφος που έγινε πολιτικός και πρώην υποψήφιος για την προεδρία, συνεχίζει να περιγράφει τις ταραχές ως «τους πρώτους σπασμούς ενός εμφύλιου πολέμου».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ζεμούρ ή και η Μαρίν Λεπέν προειδοποιούν για «εμφύλιο πόλεμο» – αμφότεροι τα λένε αυτά εδώ και χρόνια. Η πολεμική ρητορική, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην πολιτική Δεξιά. Οχι μακριά από εκεί όπου είχα μιλήσει με τους δύο αστυνομικούς, έπιασα κουβέντα με τον Μπασίρ Μοκρανί: μένει σε μία από τις γκρίζες εργατικές πολυκατοικίες που βλέπουν στο μικρό, θαμνώδες πάρκο όπου καθόμασταν. «Είναι πόλεμος. Ενας πόλεμος εναντίον μας, των ανθρώπων που ζουν σε μέρη όπως αυτό», μου είπε αυτόβουλα, δείχνοντας τις εργατικές κατοικίες πίσω μας. «Είμαι πλέον 40 χρόνων, έχω μεταπτυχιακό και οικογένεια, και όλη μου τη ζωή υπομένω διακρίσεις και εξευτελισμό, πάντα από την αστυνομία. Ο κόσμος δεν μπορεί άλλο».

Εν μέσω χάους, είναι ξεκάθαρο πως οι ταραχοποιοί επιτίθενται όχι μόνο σε αστυνομικά τμήματα, αλλά και δημαρχεία, εφορίες, σχολεία… Η οργή επικεντρώνεται σε όλα όσα αντιπροσωπεύει η Ρεπουμπλίκ – που είναι τελικά το δημοκρατικό ιδεώδες της «ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης». Ο λόγος είναι πως ένα μεγάλο κομμάτι του περιθωριοποιημένου πληθυσμού στα μπανλιέ νιώθει πως αυτό το ιδανικό δεν ισχύει για εκείνους ή πως πολύ απλά είναι ένα ψέμα. Ισως αυτή να είναι η στιγμή για τη γαλλική κυβέρνηση, και τους ανθρώπους που ζουν στη Γαλλία, να ξεκινήσουν έναν πιο μακροπρόθεσμο αναστοχασμό για το κατά πόσο η γαλλική Ρεπουμπλίκ όπως είναι σήμερα παραμένει κατάλληλη για τον 21ο αιώνα.

Ο Αντριου Χάσεϊ είναι συγγραφέας του βιβλίου The French Intifada: the long war between France and its Arabs (Η Γαλλική Ιντιφάντα: ο μακρύς πόλεμος ανάμεσα στη Γαλλία και τους Αραβές της, εκδ. Granta)