Το ταξίδι

Τώρα η αλήθεια είναι πως τα 15 τελευταία χρόνια δεν είναι και λίγα. Ο λόγος που ξάφνιασε η ανακοίνωση του Αλέξη Τσίπρα δεν ήταν ότι «έφυγε νωρίς» (όπως θα έλεγε ο Χρόνης Μίσσιος) ή ότι έφυγε άδοξα (δηλαδή πόσες ήττες να γνωρίσει ακόμα;), αλλά ότι έφυγε παρόλο που στον ιδεολογικό του χώρο κάτι τέτοιο δεν είναι πολύ συνηθισμένο. Ε, εκείνος απέδειξε ότι μερικά πράγματα δεν τα κάνει με τον συνηθισμένο τρόπο.

Και αυτό είναι προς τιμήν του. Θα μπορούσε βέβαια αυτή την τόσο προσωπική στιγμή να είναι λιγότερο επιθετικός και περισσότερο εξομολογητικός. Να μιλήσει λιγότερο για τους ευρωπαίους εκβιαστές «που βρήκαν ισχυρούς συμπαραστάτες μέσα στη χώρα» και περισσότερο για τα λάθη, τις εμμονές και την τοξικότητα του ίδιου και του κόμματός του. Nα αξιοποιήσει την ευκαιρία για να ζητήσει συγγνώμη απ’ όσους έβλαψε σε αυτό το «συναρπαστικό ταξίδι» – και ήταν πολλοί. Ακριβώς όμως επειδή ανήκει σε αυτόν τον ιδεολογικό χώρο, θεωρεί ότι η όποια αυτοκριτική δεν γίνεται στο Ζάππειο, αλλά στα όργανα.

Κάποιος θα μπορούσε να προσθέσει ότι για τον ίδιο ακριβώς λόγο δεν έχει και πολύ νόημα να αναρωτιέται κανείς αν το ταξίδι αυτό θα μπορούσε να είναι διαφορετικό. Αν, ας πούμε, θα μπορούσε ο Τσίπρας να έχει συνεργαστεί ως πρωθυπουργός με τη Φώφη και τον Σταύρο, όχι με τον Καμμένο. Αν θα μπορούσε να έχει αποφύγει την ατιμωτική περιπέτεια του δημοψηφίσματος, δείχνοντας εμπιστοσύνη σε σοβαρούς ανθρώπους κι όχι σε τυχοδιώκτες. Αν θα μπορούσε να έχει απαλλαγεί νωρίς από τους Τζανακόπουλους, τους Πολάκηδες και τους Παππάδες και να κάνει τον ΣΥΡΙΖΑ ένα σύγχρονο, προοδευτικό, φιλοευρωπαϊκό κόμμα.

Κι όμως, η απάντηση δεν είναι κατ’ ανάγκη αρνητική. Δεν ταυτίζεται δηλαδή σώνει και καλά η Αριστερά με τον φανατισμό, την τοξικότητα, τον ερασιτεχνισμό και την αμάθεια. Σε άλλες συνθήκες, οι επιλογές θα μπορούσε να είναι (και στο παρελθόν ήταν) διαφορετικές. Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει μόνο θεωρητική διάσταση: συνδέεται άμεσα με την εκλογή του διαδόχου. Ηδη είναι φανερό ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι διχασμένος ανάμεσα σ’ αυτούς που τον θέλουν πιο σοσιαλδημοκρατικό και σ’ εκείνους που τον θέλουν πιο ριζοσπαστικό. Ανάλογα με το ποια τάση θα επικρατήσει, θα φανεί και αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα ξαναγίνει κόμμα εξουσίας ή θα επιστρέψει στον ρόλο του κόμματος διαμαρτυρίας.

H προοπτική αυτή ενδιαφέρει άμεσα και το ΠΑΣΟΚ, που ελπίζει να επωφεληθεί από τη συνέχιση της κατάρρευσης του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε αυτό όμως είναι σίγουρο. Διότι η παραδοχή του Τσίπρα ότι το κόμμα του «δεν διάβασε σωστά τις νέες αντιθέσεις και τα νέα ρεύματα της κοινωνίας» αφορά και το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη. Πρέπει να γίνει πολλή δουλειά δηλαδή στην Αριστερά για να γίνει αντιληπτό πώς ο Μητσοτάκης τούς άφησε τόσο πίσω.

Τα 4 επόμενα χρόνια, βέβαια, δεν είναι και λίγα.