To απόλυτο θέαμα και η απόλυτη σινεφιλία

«Δεν πιστεύω στη μαγεία αλλά έχω δει κάποια πράγματα…» θα πει κάποια στιγμή στη διάρκεια της τελευταίας περιπέτειάς του «Ο Ιντιάνα Τζόουνς και ο Δίσκος του Πεπρωμένου» (Indiana Jones and the Dial of Destiny, ΗΠΑ, 2023), ο διασημότερος αρχαιολόγος του κινηματογράφου. Η φράση ακούγεται σχεδόν αστεία γιατί αν μη τι άλλο τα πάντα στην ταινία του Τζέιμς Μάνγκολντ δείχνουν… μαγικά. Πρώτον, μέσω μιας ειδικής ψηφιακής τεχνικής ο Χάρισον Φορντ που στα 80 του τον υποδύεται ξανά, εμφανίζεται νεότερος για τις σκηνές που υποτίθεται ότι διαδραματίζονται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην εισαγωγή της ταινίας. Και δεύτερον, το στοιχείο της μεταφυσικής δίνει για πρώτη φορά τόσο έντονο το παρόν στο σενάριο. Ακόμα και στοιχεία από τη «Μηχανή του χρόνου» του Χ. Τζ. Γουέλς θα βρούμε σε αυτήν την ταινία γαργαντούα, αφού ο Ιντιάνα θα μεταφερθεί στον χρόνο για να φέρει σε πέρας την αποστολή του. Ο πραγματικός χρόνος δραματουργίας της ταινίας είναι το 1968 και ο Ιντιάνα, με έδρα στο Πανεπιστήμιο πλέον, όχι απλώς έχει αποσυρθεί από τις «παράπλευρες» δραστηριότητές του αλλά ετοιμάζεται να βγει στη σύνταξη. Μέσα σε λίγες ώρες θα βρεθεί κατηγορούμενος για φόνο με τη CIA στο κατόπι του καθώς επίσης και με έναν παλιό του γνώριμο, εχθρό, τον οποίο, στο μοχθηρότερό του, υποδύεται ο Μαντς Μίκελσεν. Χορταστική, υπερβολική και παραμυθένια, αυτή η ταινία είναι η ιδανικότερη επιλογή αυτή την εποχή για πλήρες χαλάρωμα μπροστά σε μεγάλη οθόνη.

Ωδή στην καθημερινότητα

Με την προϋπόθεση ότι η καθημερινότητα, το να σηκωθείς δηλαδή το πρωί από το κρεβάτι σου, το να πας στην τουαλέτα, το να φτιάξεις τον καφέ σου, το να τον πιεις καπνίζοντας ή όχι το τσιγάρο σου, μετά το να καθαρίσεις, το να μαγειρέψεις, το να φας, το να ξαναπάς στην τουαλέτα, το να διαβάσεις και στο τέλος να πέσεις και πάλι για ύπνο, αν όλα αυτά, είναι μέρος της τέχνης που λέγεται κινηματογράφος, τότε η ταινία μυθοπλασίας (και όχι ντοκιμαντέρ, γιατί έχει σημασία) της Σαντάλ Ακερμάν «Ζαν Ντιλμάν» (Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles, Βέλγιο/Γαλλία, 1976) είναι εκείνη που κατάφερε να τα παρουσιάσει καλύτερα από κάθε άλλη στην οθόνη. Ο τίτλος της ταινίας είναι απλώς το ονοματεπώνυμο της κεντρικής ηρωίδας που υποδύεται με ανυπέρβλητη αυθεντικότητα η Ντελφίν Σεϊρίνγκ. Και η ιστορία της ταινίας, τίποτ’ άλλο από την καθημερινότητα αυτής της γυναίκας, την οποία η Ακερμάν, εξέχουσα προσωπικότητα και στον χώρο του ντοκιμαντέρ καταγράφει με λιτότητα και χωρίς καμία απολύτως «δραματουργική γαρνιτούρα». Πλάνα μεγάλης διάρκειας (σε μια ταινία πολύ μεγάλης διάρκειας – 3 ώρες και 22′) παρουσιάζουν την Ντιλμάν να μαγειρεύει, να πλένεται στην μπανιέρα, να τρώει μαζί με τον γιο της, να περπατάει στους δρόμους. Φυσικά θα υπάρξει κάποια στιγμή μια έκπληξη που θα ταρακουνήσει τον θεατή, όμως το επίτευγμα αυτής της ταινίας και μιλάμε για πραγματικό επίτευγμα, είναι ότι αν μπεις στον κόσμο της, τον κόσμο δηλαδή της καθαρής καθημερινότητας, δεν θα βαρεθείς ποτέ.

Ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα

Ο τίτλος της ταινίας «Reality» (ΗΠΑ, 2023) είναι διφορούμενος γιατί ενώ η έννοια και το παιχνίδι της πραγματικότητας παίζουν τεράστιο ρόλο στο σενάριο, Reality είναι επίσης το όνομα της κεντρικής ηρωίδας που η θαυμάσια Σίντνεϊ Σουίνι υποδύεται. Πρόκειται για τη Ριάλιτι Γουίνερ, πρώην υπάλληλο γραφείου των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών η οποία το 2016 καταδικάστηκε για τη μη εξουσιοδοτημένη δημοσίευση κυβερνητικών πληροφοριών στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οι πληροφορίες σχετίζονταν με τη ρωσική παρέμβαση στις εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών του 2016 μέσω επιχείρησης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Αυτή η ιστορία έγινε κατ’ αρχάς το θεατρικό έργο «Is This a Room» της Τίνα Σέιτερ που σκηνοθέτησε και την ταινία. Ολο το φιλμ δεν είναι παρά η αποτύπωση με όλες τις λεπτομέρειες των πρώτων ωρών κατά τη διάρκεια των οποίων η Ριάλιτι συνελήφθη στο σπίτι της. Μια ανάκριση στα όρθια, μέσα στο σπίτι της, από δύο ευγενέστατους πράκτορες του FBI (Τζος Χάμιλτον, Μάρσαλ Ντέιβις) δίνει τον τόνο της ταινίας ηλεκτρίζοντας την ατμόσφαιρα μέχρι εκεί που δεν πάει άλλο. Δεν υπάρχει ούτε μια σκηνή βίας, ούτε ένα τράβηγμα όπλου. Ολα στηρίζονται στον διάλογο, στις αντιδράσεις, είτε της Ριάλιτι που ανησυχεί περισσότερο για τα δύο κατοικίδια ζώα της, είτε των πρακτόρων που ξέρουν πολύ περισσότερα από τις απαντήσεις που η Ριάλιτι τους δίνει. Επίσης, σε ένα δεύτερο επίπεδο εξετάζονται τα κίνητρα που στήριξαν αυτή την πράξη μέσα σε μια κοινωνία όπου το βασικό συναίσθημα που επικρατεί είναι προφανέστατα ο φόβος. Ολοι, μα όλοι οι χαρακτήρες της ταινίας είναι φοβισμένοι και επιφυλακτικοί – μια μικρογραφία, ενδεχομένως της ίδιας της αμερικανικής κοινωνίας.

Προβάλλονται επίσης

Στη συμπαραγωγή Γαλλίας/ Αργεντινής σουρεαλιστική μαύρη κωμωδία «Μικρό λουλούδι (Ή 15 τρόποι για να σκοτώσεις τον γείτονά σου)» (Petite Fleur, 2022) του Σαντιάγο Μίτρε ένας επαναλαμβανόμενος φόνος (καθώς το θύμα δεν λέει με τίποτα να πεθάνει) κινεί το σενάριο δίνοντας κίνητρο στη ζωή του «δολοφόνου» που βάζει τον φόνο στην καθημερινή του ατζέντα (παίζουν: Ντάνιελ Εντλερ, Βιμάλα Πονς, Μελβίλ Πουπό, Σερζί Λοπέζ, Φρανσουάζ Λεμπρίν).

Ενα από τα τελευταία επιτεύγματα της Dreamworks η ταινία «Ρούμπι: Ενα Κράκεν στην εφηβεία» (Ruby Gillman, Teenage Kraken, ΗΠΑ, 2023) των Κερκ ΝτεΜίκο, Φάριν Περλ, εστιάζει σε μία ντροπαλή έφηβη που ανακαλύπτει ότι το πεπρωμένο της βρίσκεται στα βάθη της θάλασσας καθότι η καταγωγή είναι από τη βασιλική οικογένεια των μυθικών Κράκεν.

Επανεκδόσεις

Το «Τοπίο στην ομίχλη» (Ελλάδα / Γαλλία / Ιταλία, 1988) είναι η πιο τρυφερή και ανθρωποκεντρική ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου ο οποίος καταγράφει τις δυσκολίες του οδοιπορικού που αποφασίζουν να κάνουν μόνα τους δυο ανήλικα αδέλφια (Τάνια Παλαιολόγου, Μιχάλης Ζέκε) αναζητώντας τον πατέρα τους στη Γερμανία. Ενα σπαραξικάρδιο road movie με απολύτως αναγνωρίσιμους, «σάρκινους» ήρωες. Συμπρωταγωνιστούν οι Στράτος Τζώρτζογλου, Βασίλης Κολοβός, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, Νάντια Μουρούζη και ο Ηλίας Λογοθέτης.

Το «Θεώρημα» (Teorema, Ιταλία, 1968) του Πιερ Πάολο Παζολίνι, αρχίζει με την ανεξήγητη «εισβολή» ενός ανθρώπου (Τέρενς Σταμπ) στη βίλα μιας μεγαλοαστικής οικογένειας. Κάτι σαν εξολοθρευτής άγγελος, ο ήρωας θα γίνει εραστής όλων των μελών της, τα οποία εκτροχιάζονται από κάθε βεβαιότητα και παρουσιάζουν ένα «άλλο εαυτό». Ενας φιλοσοφικός στοχασμός για την παντοδυναμία της σεξουαλικής απελευθέρωσης. Συμπρωταγωνιστούν οι Λάουρα Μπέτι, Σιλβάνα Μανγκάνο και Μάσιμο Τζιρότι.

Η βραβευμένη με Οσκαρ καλύτερης ταινίας, «Ρεβέκκα» (Rebecca, ΗΠΑ, 1940), είναι η πρώτη αμερικανική ταινία του Αλφρεντ Χίτσκοκ, μια έξυπνα γυρισμένη μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος της Δάφνης ντε Μοριέ. Ο (υποψήφιος για Οσκαρ) Λόρενς Ολίβιε υποδύεται τον χήρο αριστοκράτη που προσπαθεί να ξεφύγει από το «φάντασμα» της πεθαμένης συζύγου του αντικαθιστώντας την με μια καινούργια (Τζόαν Φοντέν – Οσκαρ Α’ ρόλου). Ο Χίτσκοκ χρησιμοποιεί κάθε κρυφή γωνιά του σπιτιού για να τονίζει την ασφυκτική ατμόσφαιρα αυτού του πραγματικά υποβλητικού θρίλερ δωματίου, στο οποίο κλέβει την παράσταση η Τζούντιθ Αντερσον ως αυστηρή οικονόμος του σπιτιού (επίσης υποψήφια για Οσκαρ).

Τέλος, το «Στον καθρέφτη είδα τον δολοφόνο» (The mirror crack’d, Αγγλία, 1981) είναι μια ακαδημαϊκή φτιαγμένη αλλά ελκυστική ταινία μυστηρίου του Γκάι Χάμιλτον χάρη στον δεξιοτεχνικό τρόπο «πλεξίματος» μιας ιστορίας φόνου στην επαρχία της Αγγλίας, ενώ γυρίζεται μια ταινία. Βασισμένη στο μπεστ σέλερ της Αγκάθα Κρίστι, η ταινία διαθέτει ένα πλούσιο επιτελείο ηθοποιών σε μοιρασμένους ρόλους: Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Ροκ Χάντσον, Τόνι Κέρτις, Κιμ Νόβακ, Εντουαρντ Φοξ, Τζέραλντιν Τσάπλιν και η Αντζελα Λάνσμπουρι στον ρόλο της μις Μαρπλ που θα δώσει τη λύση.

¢ Τα βραβεία ΙΡΙΣ. Σαρωτική η νίκη της ταινίας της Ασημίνας Προέδρου «Πίσω από τις θημωνιές» στα βραβεία ΙΡΙΣ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου που δόθηκαν το βράδυ της Τρίτης. Η ταινία κέρδισε σε δέκα κατηγορίες, κρίθηκε καλύτερη ελληνική του 2022, ενώ η ίδια η Προέδρου κέρδισε τρία βραβεία (σκηνοθεσίας, πρωτοεμφανιζόμενης σκηνοθέτριας και σεναρίου). Αρκετά καλά τα πήγε και η ταινία «Broadway» του Χρήστου Μασσαλά, ενώ πολύ δίκαιη υπήρξε και η βράβευση της Ελένης Κοκκίδου με το καλύτερης γυναικείας ερμηνείας για την ταινία «Black Stone» η οποία αυτή την εποχή προβάλλεται με επιτυχία στις αίθουσες.