Η νέα κυβέρνηση {LF}ως κέντρο ευθύνης

Ορθά αποδόθηκε η μεγάλη νίκη της ΝΔ στις δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις του Μαΐου και του Ιουνίου στην επιτυχηµένη ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως και στα λάθη στην πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα. Ομως η κύρια προωθητική δύναμη που οδήγησε στη νίκη αυτή ήταν κοινωνική πριν γίνει πολιτική. Αυτό δεν έγινε άμεσα αντιληπτό από ορισμένους κατά τα άλλα έμπειρους πολιτειολόγους, που θεωρούσαν τη ΝΔ «φθαρμένο προϊόν», ενώ απέδιδαν δυναμισμό σε κόμματα και κινήματα εντυπωσιαζόμενοι από τις κινητοποιητικές επιδόσεις.

Ομως ένας σπουδαίος πολιτικός αναλυτής, ο Ηλίας Νικολακόπουλος (1947-2022), ήδη από το 2004 είχε αντιληφθεί ότι ένα μεγάλο και δυναμικό τμήμα του κοινωνικού συνόλου, που ήταν παραγωγικό και μη κρατικοδίαιτο και το οποίο δεν είχε ευνοηθεί από την αλόγιστη αναδιανεμητική πολιτική διαδοχικών κυβερνήσεων, προοριζόταν να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σε επερχόμενους πολιτικούς ανταγωνισμούς. Αυτό το τμήμα του πληθυσμού απαιτούσε μεταρρυθμίσεις και οικονομική ανάπτυξη εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου στο οποίο ήταν ενταγμένη η χώρα, και μπόρεσε να εκφραστεί πολιτικά μετά την τραυματική εμπειρία της οικονομικής κρίσης 2009-2012, και την παταγώδη αποτυχία της… θεραπείας που πρόσφερε η λαϊκιστική διακυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίστηκε ως εκφραστής του ευρωπαϊκού, μεταρρυθμιστικού και αναπτυξιακού προσανατολισμού αυτής της νέας κοινωνικής δύναμης.

Η κρίση και τα επακόλουθά της επέφεραν το τέλος αυτού που αποτελούσε την ιδεολογική κληρονομιά της Μεταπολίτευσης και που ήταν η ιδέα ότι «λεφτά υπάρχουν», εννοώντας οιονεί ανεξάντλητους πόρους του κράτους, ότι το κράτος πληροί έναν υποτιθέμενα χρήσιμο κοινωνικό ρόλο πολλαπλασιάζοντας διορισμούς και ότι γενικότερα πρέπει να λειτουργεί ως διανομέας πολιτικής εύνοιας με οικονομικό αντίκρισμα – εκτρέφοντας έτσι την προσοδοθηρία και τον παρασιτισμό.

Η λαϊκιστική διακυβέρνηση αναζωπύρωσε την πίστη σ’ αυτή την κρατιστική ιδεολογία. Αντίθετα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναλαμβάνοντας την ηγεσία της ΝΔ το 2016, δήλωσε την απόλυτη αντίθεσή του στον λαϊκισμό και συγχρόνως επέδειξε μια χωρίς συμβιβασμούς μεταρρυθμιστική αποφασιστικότητα. Με αυτές τις προδιαγραφές αναγνωρίστηκε ως εκφραστής του μεταρρυθμιστικού και αναπτυξιακού ρεύματος που εκδηλώθηκε αρχικά με το σχεδόν άτονο κίνημα «Μένουμε Ευρώπη». Ο Μητσοτάκης κατόρθωσε να στρέψει τη «φόρα» που είχε ο λαϊκισμός κατά του ίδιου του λαϊκισμού, με αποτέλεσμα να επικρατήσει στις εκλογές του 2019.

Η διακυβέρνηση της ΝΔ υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη αναγνωρίστηκε ως γενικά επιτυχημένη, εφόσον αντιμετώπισε επιτυχώς σοβαρά προβλήματα, όπως το Μεταναστευτικό, τον κίνδυνο ένοπλης σύρραξης με την Τουρκία, και την πανδημία. Ασφαλώς υπήρξαν και σοβαρές αποτυχίες και ενέργειες για τις οποίες απαιτούνται  εξηγήσεις. Ομως δεν παρασχέθηκαν φθηνές δικαιολογίες γι’ αυτές, έγινε προσπάθεια συγκάλυψής τους. Ζητείται και θα ζητηθεί και αργότερα λογοδοσία γενικότερα για τα πεπραγμένα της κυβέρνησης.

Η Ελλάδα βρίσκεται – και πρέπει να παραμείνει – σε καλό δρόμο, έχοντας πετύχει στην ψηφιοποίηση πολλών δημόσιων υπηρεσιών, στη φορολογική μεταρρύθμιση και σε οικονομική ανάπτυξη με ρυθμό πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παραμένουν όμως πολλά ανοιχτά μέτωπα στην παιδεία, τη δικαιοσύνη, τη λειτουργία της διοίκησης. Απαιτούνται ταχύρρυθμες και αποφασιστικής σημασίας αλλαγές με βάση κάποιο πρόγραμμα αναμόρφωσης το οποίο πρέπει να εκπονηθεί και να εφαρμοστεί από έναν κεντρικό φορέα. Αυτή είναι η ιδέα του επιτελικού κράτους: λειτουργεί ως κέντρο ευθύνης της κυβέρνησης, διευκολύνοντας τον έλεγχο των πεπραγμένων της.

Ορισμένοι παρανόησαν (σκόπιμα;) αυτόν τον ρόλο του επιτελικού κράτους και τον παρουσίασαν ως πυρήνα τυραννικού καθεστώτος που καλύπτεται από έναν μανδύα φιλελευθερισμού. Από αυτό το επιτελικό κράτος απαιτούνται οι μεταρρυθμίσεις για τις οποίες δεσμεύτηκε ο Μητσοτάκης. Και εφόσον λειτουργεί ως κέντρο κυβερνητικής ευθύνης η μη πραγματοποίησή τους θα ελεγχθεί αυστηρά.