ΗχοΔύναμα

Βόλφγκανγκ Σνάιντερχαν: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην Deutsche Grammophon, 34CD

Οταν έφυγε από τη ζωή, πριν από 21 χρόνια, το όνομα του Βόλφγκανγκ Σνάιντερχαν δεν είχε γίνει ποτέ, ούτε και θα γινόταν, γνωστό με τον τρόπο που έγινε εκείνο του Νταβίντ Οϊστραχ, του Γεχούντι Μενουχίν, του Νάθαν Μιλστάιν ή περίπου μιας δεκάδας ακόμα από τους βιολονίστες της εποχής του που αναδείχθηκαν σε ένα είδος υπεραστέρων του διεθνούς στερεώματος. Ομως αυτό κάθε άλλο παρά σημαίνει ότι υστερούσε σε οτιδήποτε από αυτή την ελίτ κατηγορία μουσικών. Γεννημένος το 1915, ο Σνάιντερχαν ήταν αδιαμφισβήτητα ένας από τους γνήσια μεγάλους: και στην τεχνική του και στις δεξιότητές του και, κυρίως, στο πώς όλα αυτά μπορούσε να τα υποτάξει σε μία δική του προσωπική ερμηνευτική, μοναδική και αναγνωρίσιμη, σταθερή και αξιόπιστη, σοβαρή, χωρίς «πολλά πολλά», που ασφαλώς και τα μπορούσε αλλά δεν τα ήθελε, και με τη μουσική πάντοτε στο επίκεντρο, χωρίς εγωτισμούς και «βιρτουοζισμούς» – την «ασθένεια» που πολύ συχνά πλήττει πολλούς και σπουδαίους ομότεχνούς του. Και ήταν τέτοια η απουσία αυτής της ασθένειας, τόσο έντονη η αίσθηση αφοσίωσής του στη μουσική με τον ίδιο του τον εαυτό στον ρόλο του «υπηρέτη» της, που πιθανώς εξηγεί σε ικανό βαθμό και το γιατί δεν συγκέντρωσε ποτέ τα φώτα της μεγάλης δημοσιότητας: ίσως, πάνω απ’ όλα, επειδή δεν τον ενδιέφερε, ακόμα περισσότερο, δεν ήθελε κάτι τέτοιο απ’ την πορεία του στην τέχνη και τη ζωή.

Αντίθετα, ο Σνάιντερχαν αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του σε μία δραστηριότητα που πολλοί μεγάλοι του βιολιού αφήνουν πίσω τους όσο προχωρούν: στη μουσική δωματίου με το κουαρτέτο που έφερε το όνομά του και όχι μόνον. Επίσης, υπήρξε κορυφαίος μουσικός ορχήστρας, κάτι που όχι μόνον του γεννούσε ευχαρίστηση, αλλά το αντιμετώπιζε και ως διαδικασία συνεχούς βελτίωσής του ως βιολονίστα, ιδίως λόγω των «θηρίων» του πόντιουμ που συνεργάστηκε πολύ στενά σε όλη του τη ζωή. Αυτό επίσης εξηγεί και τη δισκογραφία του στα μεγάλα κοντσέρτα, ιδίως στο Μπετόβεν: μία φορά με τον Βαν Κέμπεν, μία με τον Φουρτβένγκλερ και δύο με τον Γιόχουμ. Ολες με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου, με την οποία ο Σνάιντερχαν, όπως και οι τρεις αυτοί αρχιμουσικοί, που φυσικά μπορούσαν να έχουν όποιον βιολονίστα επιθυμούσαν στη διάθεσή τους, ειδικά γι’ αυτό το έργο, διέθετε «δεσμούς αίματος». Και, βέβαια, όλες ηχογραφήσεις πρώτης γραμμής. Αυτό είναι ένα είδος «ρεκόρ» που ουδείς άλλος έχει σπάσει μέχρι σήμερα. Αλλά υπάρχει εδώ και ένα είδος παραδόξου: το γιατί σχεδόν όλη του η δισκογραφία μοιράζεται (κυρίως) στο Βερολίνο (στη Φιλαρμονική και στη RIAS του Φριτσάι) και τη Λουκέρνη και απουσιάζει η φυσική και πνευματική του πατρίδα, όπου και μεγαλούργησε επί δύο δεκαετίες: η Βιέννη.

Η δισκογραφία του Σνάιντερχαν για την DG αποτελεί τον κορμό του συνόλου των ηχογραφήσεων που άφησε πίσω του ο μεγάλος αυτός και σεμνός μουσικός από τη Βιέννη, που στα δέκα του χρόνια έπαιζε σε ρεσιτάλ τη Chaconne του Μπαχ και στα έντεκα το Κοντσέρτο του Μέντελσον και που επί σχεδόν δεκαπέντε χρόνια ήταν το πρώτο βιολί της Φιλαρμονικής της Βιέννης – μιας ορχήστρας, κατά τους περισσότερους της κορυφαίας στον κόσμο, στην οποία το πρώτο βιολί έχει ειδικά κορυφαίο ρόλο αφού από τη δεκαετία του ’30 και έπειτα δεν διαθέτει μόνιμους αρχιμουσικούς.

Οπως και να ‘χει, αυτή η έκδοση είναι ένα είδος επιτομής τού τι σημαίνει η ερμηνευτική του βιολιού στη σχολή της Βιέννης του Μεσοπολέμου, αλλά προσαρμοσμένη ένα βήμα πέρα από την παράδοσή της: φερμένη στην εποχή της, σύγχρονη. Και τότε και, αναμφίβολα, τώρα. Κλασική, με την πλήρη σημασία και ουσία του όρου.