Ο Μητσοτάκης, ο Ερντογάν και οι μετεκλογικές ισορροπίες

«Θέλω και εδώ από τα Δωδεκάνησα να ξαναστείλω στην Τουρκία ένα μήνυμα φιλίας. Δεν είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε μονίμως σε ένταση με την Τουρκία. Αλλά για να μπορέσουμε να επιλύσουμε το ένα βασικό ζήτημα το οποίο αποτελεί την κύρια διαφορά μας με την Τουρκία, που δεν είναι άλλο από την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να συμφωνήσουμε ότι το ζήτημα αυτό μπορεί να επιλυθεί μόνο με σχέσεις καλής γειτονίας και με γνώμονα το Διεθνές Δίκαιο»: αυτά είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη Λέρο για να προσθέσει: «Κανένας έλληνας πρωθυπουργός και σε καμία περίπτωση εγώ προσωπικά δεν είμαι διατεθειμένος να βάλω στο τραπέζι της συζήτησης θέματα τα οποία είναι έξω από την ατζέντα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, ζητήματα κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων, είναι έξω από το πλαίσιο της συζήτησης με την Τουρκία».

Η «απάντηση» ήρθε άμεσα από τα κατεχόμενα της Κύπρου, από τον Ερντογάν που βρέθηκε εκεί στην πρώτη του επίσκεψη ως… νέος πρόεδρος της Τουρκίας: «Ο οδικός μας χάρτης είναι ξεκάθαρος. Αυτός ο οδικός χάρτης είναι αναπροσαρμοσμένος στην ειρήνη. Δεν υπάρχει άλλη διέξοδος από αυτές τις θάλασσες εκτός από την ειρήνη. Εάν υπάρχουν εκείνοι που θέλουν να το εμποδίσουν αυτό, θα πρέπει να υλοποιήσουμε άλλες πολιτικές».

Το συμπέρασμα όλων των παραπάνω είναι ένα και μόνον: ότι διεξάγεται μία ανταλλαγή μηνυμάτων στο κενό. Χωρίς αποδέκτες. Γιατί αν αυτά και τα όσα σημαίνουν ισχύουν, ουδείς διάλογος μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας είναι εφικτός. Και επειδή γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι από τουρκικής πλευράς οι αναφορές στην «ειρήνη» και έχουν πολύ σαφές περιεχόμενο και ότι ισχύουν ως μόνιμες απειλές πολέμου, το ερώτημα παραμένει πάντοτε στην ελληνική: θα εμμείνει σε αυτές τις θέσεις; Ή η μία πλευρά μένει σταθερή ενώ η άλλη, σε αντίθεση με τις δημόσιες δηλώσεις της, είναι ανοικτή σε «διαφορετικές» συζητήσεις;

Πρωτοβουλίες. Μια σειρά από πρωτοβουλίες της προηγούμενης περιόδου δείχνουν χωρίς καμία αμφιβολία ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε σε συνομιλίες με την Τουρκία και μάλιστα σε επίπεδο κορυφής, χωρίς τη συμμετοχή των αρμοδίων υπηρεσιών. Συνομιλίες «σφραγισμένες», ερμητικά κλειστές. Αντίθετα, ενεργός ήταν ο ρόλος, σε αυτές τις προσπάθειες της γερμανικής καγκελαρίας, η οποία και συντόνισε τις επαφές μεταξύ των γραφείων των δύο αρχηγών σε ρόλο αναβαθμισμένης γραμματείας – αυτά μέχρι που οι Τούρκοι «έκαψαν» τις επαφές δημοσιοποιώντας τις και εκθέτοντας άπαντες τους εμπλεκόμενους, οι οποίοι, φυσικά, δεν διέψευσαν.

Το γιατί οι Τούρκοι τις τίναξαν στον αέρα, παραμένει ακόμα ασαφές. Πάντως οι Γερμανοί επέμειναν. Επίσης, την ίδια περίοδο, ο Ερντογάν ξεκίνησε την προσωπική ρητορική επιθετικότητα κατά του Μητσοτάκη – πρωτοφανή στο είδος της: ότι τον ξεγέλασε, ότι δεν θα του ξαναμιλήσει, ότι γι’ αυτόν δεν υπάρχει πια και κάτι τέτοια, που τα είπε και τα ξαναείπε πολλές φορές και για καιρό. Ολα αυτά είτε παραπέμπουν σε μία ψυχωτική κατάσταση του τούρκου προέδρου, είτε σε κάποιο… κρυφό έρωτα που τον απάτησε, είτε, το μόνο πιθανό απ’ όλα αυτά φυσικά, σε προσδοκίες από κατ’ ιδίαν συζητήσεις που εντέλει δεν εκπληρώθηκαν όσο αυτές προχωρούσαν σε πιο εξειδικευμένο τεχνικό επίπεδο. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να ερμηνευθούν το «κάψιμο» του μυστικού διαλόγου κορυφής του Βερολίνου και η άγρια εχθρότητα Ερντογάν προς Μητσοτάκη.

Μετά τις εκλογές όλα αυτά θα τεθούν εκ νέου στο τραπέζι. Στη νέα θητεία του, ο Μητσοτάκης θα έχει πλέον πολύ πιο μεστή εικόνα του τι πραγματικά σημαίνουν οι τουρκικές απαιτήσεις. Και (αυτό προς πίστωσή του) πολύ ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις και οργανωμένες συμμαχίες απ’ ό,τι παρέλαβε, ενώ ο Ερντογάν εμφανίζεται έξαλλος με τους ελληνικούς εξοπλισμούς όταν… φτιάχνει πυραύλους απειλώντας ακόμα και την Αθήνα! Δεν έχει λοιπόν κανένα λόγο να φύγει ούτε εκατοστό από αυτά που είπε στη Λέρο. Κι ας σκούζει ο Ερντογάν…