«Η τέχνη {LF}δεν νοείται {LF}έξω από {LF}την κοινωνία»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν η… ανάρτηση μιας αγαπημένης φίλης ανήμερα των γενεθλίων του συντρόφου της, ο οποίος χάθηκε πρόωρα. Για όλα αυτά που θα έκαναν μαζί με το παιδί τους μια τέτοια μέρα, για όλα όσα θα έκαναν μαζί. Για το «μαζί» που δεν το ξεθωριάζει ούτε η σκληρή απώλεια, ούτε η φυσική απουσία, όταν αυτό που μένει πίσω είναι η βαθιά αγάπη.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… Ανάλογα με τη συγγραφική διάθεση το soundtrack του Ενιο Μορικόνε από την ταινία «Σινεμά ο Παράδεισος» ή ορχηστρική μουσική του Μάνου Χατζιδάκι ή γαλλικά και ιταλικά τραγούδια δεκαετίας του ’50 και του ’60, αλλά και πορτογαλικά Fados που τα λατρεύω.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… Είναι το βίωμα που ασθμαίνει να χωρέσει στα στενά περιθώρια της λέξης, ενός στίχου ή ακόμα κι ενός ολοκληρωμένου συγγραφικού εγχειρήματος ή και αντίστροφα κάποιες φορές. Αυτή είναι μια διαδικασία εσωτερικής κάθαρσης για τον συγγραφέα, τόσο οδυνηρή αλλά και εντέλει τόσο λυτρωτική.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… Την «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη, το «Μονόγραμμα» του Οδυσσέα Ελύτη, το «Περί τυφλότητας» του Ζοζέ Σαραμάγκου.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… Σε ό,τι χρειάζεται από εμένα να αλλάξει, να διορθωθεί, να μεταρρυθμιστεί για να γίνει καλύτερο. Αυτή η θετική και ειλικρινής προαίρεση της εκάστοτε κριτικής, την καθιστά χρήσιμο και απολύτως αναγκαίο εργαλείο εξέλιξης.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… Tην υγιή «συνύπαρξη» με τον εαυτό, η οποία προϋποθέτει μια διαρκή και συστηματική διαλεκτική προσέγγιση με στοιχεία εμπιστοσύνης, κατανόησης, σεβασμού, συγχώρεσης ή επίκρισης, εξομολόγησης, παρηγόρησης. Οσο περίπλοκη και επίπονη κι αν είναι αυτή η διαδικασία, σημασία έχει ότι αφετηρία και κατάληξή της είναι η αγάπη για τον εαυτό μας.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… Από τις «Λευκές Νύχτες» του Ντοστογιέφσκι: «Ηταν μια θαυμάσια νύχτα, μια νύχτα που μόνο στη νιότη μας, ίσως μπορεί να υπάρξει, αγαπητέ αναγνώστη. Ο ουρανός τόσο ξάστερος, τόσο φωτεινός, που κοιτάζοντάς τον, ένιωθες άθελά σου την ανάγκη να ρωτήσεις τον εαυτό σου: Μπορούν, άρα, κάτω απ΄ αυτό τον ουρανό να ζουν θυμωμένοι και γκρινιάρηδες άνθρωποι;».

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… Η λογοτεχνία και η τέχνη εν γένει δεν μπορούν να νοηθούν έξω από την κοινωνία. Η λογοτεχνία μεταγγίζεται από την κοινωνία, βιώνει τις κοινωνικές κρίσεις και τις κοινωνικές ανθοφορίες και τις εκπέμπει. Σε μια κοινωνία λοιπόν που αποδεδειγμένα βιώνει μια πολυεπίπεδη κρίση, η τέχνη δεν γίνεται να μένει αλώβητη. Ωστόσο, θεωρώ ότι η λογοτεχνία  έχει πάντα τους δικούς της μηχανισμούς αυτοΐασης και αυτοκάθαρσης, τόσο αναφορικά με τον συγγραφέα όσο και με τον αναγνώστη.

Η ποιητική συλλογή «Επίμονα παράθυρα» της Αντζελα Λούτζιο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΩ (σελ. 56)