NON PAPER

Το «αμάρτημα» της μητρός μου

Η δήλωση του Σπύρου Πνευματικού περί «γραμμών» σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των καρκινοπαθών που τον έθεσε εκτός των ψηφοδελτίων της Νέας Δημοκρατίας, οι παλαιότερες της Αθηνάς Λινού περί ασθενών στο τελευταίο στάδιο του καρκίνου όχι απλώς δεν ήταν η αιτία αλλά από σπόντα υπήρξαν και η αφορμή για το σημερινό κείμενο. Ολος αυτός ο ντόρος μου ξύπνησε συναισθήματα και με ξαναέφεραν αντιμέτωπη με ερωτήματα στα οποία θεωρώ ότι δεν θα μπορέσω να δώσω απαντήσεις. Και που, βέβαια, δεν έχουν να κάνουν με πρωτόκολλα υγείας και σχετικές πολιτικές. Εκεί τα πράγματα θα έπρεπε, τουλάχιστον, να είναι ξεκάθαρα. Ολοι οι άνθρωποι δικαιούνται να εξαντλήσουν τα περιθώρια θεραπείας και ευζωίας που τους δίνει η επιστήμη. Ακόμη και αυτό το «Τώρα πια είναι στα χέρια του Θεού» που λένε κάποιες φορές οι γιατροί δεν σημαίνει ότι προσδοκούν ένα θαύμα με θρησκευτικούς όρους, αλλά τις «εκπλήξεις» που επιφυλάσσει ακόμη και ένας οργανισμός που, θεωρητικά, βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της λειτουργίας του.

Πέρα από αυτό όμως υπάρχει και μια άλλη διάσταση που δεν χωρά σε κομματικά προγράμματα και πολιτικές δημόσιας Υγείας. Πόσο αντέχει ένας ασθενής αλλά και οι δικοί του άνθρωποι να παρατείνουν μια ζωή που μοιάζει περισσότερο με σωματική και πνευματική εξαθλίωση; Δυστυχώς, το έχω ζήσει δύο φορές. Μία με τον πατέρα μου και μία με τη μάνα μου. Με τον πατέρα μου ήταν λιγότερο επώδυνο επειδή ήταν πιο σύντομο. Εξι μήνες έζησε όλους κι όλους από τότε που ο καρκίνος του προστάτη έκανε μετάσταση στα οστά. Εξι μήνες μαρτυρικούς που ο ίδιος προσποιούταν ότι άντεχε, κυρίως όμως για να δώσει κουράγιο σε εμάς. Πώς όμως; Ενας άνθρωπος που ήταν μέχρι τότε πλήρως αυτάρκης, να πρέπει να τον κρατάνε δύο για να αλλάξει πλευρό στο κρεβάτι; Που ενώ, μέχρι τέλους, είχε απόλυτα πνευματική διαύγεια, όταν άρχισε τη θεραπεία με τη μορφίνη, μιλούσε και έπραττε ακατάληπτα; Δεν είχαμε πει ποτέ μεταξύ μας τη λέξη «καρκίνος» αν και δεν υπήρχε περίπτωση να μην ήξερε από τι πάσχει. Και όταν μια μέρα γύρισε και κοίταξε εμένα και την αδελφή μου με τα βασιλεμένα ματάκια του μας είπε «Η ενόχληση στα κόκκαλα θα μου μείνει εφ’ όρου ζωής. Ο πόνος ελπίζω να περάσει διότι, αν δεν περάσει, δεν αξίζει να ζω» καταλάβαμε. Σαν να μας έλεγε να μην παρατείνουμε αυτήν την εξαθλίωση. «Εφυγε» ωστόσο γρήγορα, πριν μπούμε σε τέτοια διλήμματα.

Η μητέρα μου ήταν πάνω από δέκα χρόνια απολύτως κατάκοιτη. Και με απώλεια συνείδησης. Μια γυναίκα μέχρι τότε δυναμική, όμορφη, δραστήρια, μέσα σε όλα, έτοιμη για ταξίδια, για εκδρομές, για εξόδους, που αν δεν έβγαινε έξω δύο συνεχόμενα βράδια μελαγχολούσε, πάντα στην πένα, πάντα καλοντυμένη και καλοχτενισμένη, που φορούσε κραγιόν ακόμη και μέσα στο σπίτι άρχισε – και μάλιστα με πολύ γρήγορους ρυθμούς – να μαραζώνει, σαν να ξεντύνεται το παλιό της εαυτό, σαν να γίνεται μια άλλη που δεν ήξερα και που δεν έμοιαζε καθόλου με τη μάνα μου. Τι σχέση είχε αυτό το «κουβαράκι» με την κοκέτα, «τριζάτη» γυναίκα που θαύμαζα και, λίγο, φοβόμουν; Πώς θόλωσε και κατάντησε απλανές εκείνο το διεισδυτικό βλέμμα που νόμιζες ότι σε σκανάρει; Τι «αμαρτία» είχε κάνει, τέλος πάντων, αυτή η γυναίκα που έζησε τόσα χρόνια υπέροχης ακμής και τέλειωνε μέσα σε αυτήν την εξευτελιστική παρακμή της;

Μέχρι πότε;

Η αδελφή μου κι εγώ κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να ζήσει όσο το δυνατόν περισσότερο η μάνα μας. Της εξασφαλίσαμε τέτοια φροντίδα που ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι γιατροί, έμειναν έκπληκτοι με τις αντοχές του οργανισμού της. Δεν ξέρω ωστόσο αν στην ίδια, όσο καταλάβαινε βέβαια, άρεσε και τόσο αυτό. Δεν μπορούσε να συνεννοηθεί ώστε να πει πώς είναι να ζεις ως φάντασμα του εαυτού σου. Αν και η μοναδική κίνηση που έκανε όταν μπαίναμε στο δωμάτιό της ήταν μια υποτυπώδης προσπάθεια να τραβήξει το σεντόνι, να σκεπάσει το πρόσωπό της για να μη δούμε πώς κατάντησε.