Γυναίκες…

Η Νόνικα Γαληνέα, που έφυγε από τη ζωή την περασμένη εβδομάδα, ήταν ένας ακόμα κρίκος – ένας από τους τελευταίους, σ’ αυτή τη μεγάλη αλυσίδα γυναικών που κρατούσαν τα ηνία στο θέατρο. Θιασαρχίνες και πρωταγωνίστριες, ήξεραν να διαλέγουν και να προτείνουν έργα – κάποιες από αυτές τα μετέφραζαν κιόλας. Ηξεραν να φτιάχνουν θιάσους, να επιλέγουν συνεργάτες. Με απλά λόγια ήξεραν να ηγούνται, γιατί το είχαν κερδίσει με την εμπειρία, τη σκληρή δουλειά και την επιτυχία τους.

Από τη Μαρίκα Κοτοπούλη, την Κυβέλη και την Κατίνα Παξινού. Από τη Μαίρη Αρώνη και τη Βάσω Μανωλίδου. Από τη Μελίνα Μερκούρη και την Ελλη Λαμπέτη, ως τη γενιά της Αλίκης Βουγιουκλάκη, της Τζένης Καρέζη, της Ξένιας Καλογεροπούλου και της Νόνικας Γαληνέα, το ελληνικό θέατρο πορεύθηκε (και) με τις γυναίκες. Από τις αρχές του 20ου αιώνα είναι εκείνες που, εν πολλοίς, καθόρισαν το σκηνικό τοπίο, διασχίζοντας εποχές πραγματικά δύσκολες και ανατρεπτικές, όπου το φύλο τους θα μπορούσε να είναι εμπόδιο και μόνον. Δίχως να χάσουν τη θηλυκότητά τους, δίχως να τη βάλουν στην άκρη, σήκωσαν τα μανίκια και προχώρησαν.

Ο δρόμος δεν ήταν εύκολος, αλλά τα κατάφεραν. Κόντρα στα ταμπού και τα στερεότυπα της (κάθε) εποχής τους, κυριάρχησαν και διαμόρφωσαν τις συνθήκες δουλειάς για τις επόμενες γενιές γυναικών. Θέλησαν να παραδώσουν τη σκυτάλη που πήραν από τις προηγούμενες, αλλά κάπου εκεί, κάποια στιγμή, κάτι δεν πήγε καλά και τα  πράγματα άλλαξαν πορεία – ή μάλλον σαν να έμειναν στάσιμα.

Ελάχιστες είναι οι γυναίκες που συνέχισαν σ’ αυτή τη σκυταλοδρομία – μια σκυταλοδρομία που συνδυάζει την τέχνη με την παραγωγή, το θέατρο με το ταμείο, τη λάμψη με τη σκόνη. Η Κάτια Δανδουλάκη και η Ελένη Ράντου αποτελούν, η κάθε μια για τη δική της γενιά, την εξαίρεση σ’ αυτόν τον ανδροκρατούμενο κανόνα – και συνεχίζουν.

Στις μέρες μας που η συζήτηση για τις γυναίκες στην «εξουσία» έχει δικαιολογημένα ανοίξει, η θεατρική τέχνη διεκδικεί το μερίδιό της. Η σκυτάλη είναι πάντα εκεί…