«Το σύστημα κατέρρευσε λόγω των κενών ασφαλείας του»

Αυτοί (άγνωστοι προς το παρόν) που προέβησαν στην πρόσφατη κακόβουλη επιδρομή, πέρα από το πλήγμα στην εύρυθμη λειτουργία της εκπαιδευτικής διαδικασίας, πέτυχαν και ένα ακόμη καθοριστικό χτύπημα: να δημιουργήσουν έντονο αίσθημα ανασφάλειας, έχοντας στα χέρια τους ένα απλό αλλά απόλυτα αποτελεσματικό όπλο – το DDoS. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που κατακλύζει το υπό επίθεση σύστημα με αιτήματα για δεδομένα με τόσο πολλές εισροές που το σύστημα καταρρέει, μην μπορώντας να αντεπεξέλθει. Οι επιθέσεις DDoS (Distributed Denial of Service) διεξάγονται χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο υπολογιστών συνδεδεμένων στο Διαδίκτυο για να κατακλύσουν έναν διακομιστή – στόχο από πολλαπλά σημεία. Ο εξυπηρετητής (server) δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα αιτήματα και η παροχή της υπηρεσίας σταματάει.

Αποδέκτης του χτυπήματος ήταν το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Ερευνας (ΕΔΥΤΕ) που φιλοξενεί τη διαδικτυακή υπηρεσία της Τράπεζας Θεμάτων, παρέχοντας την απαραίτητη υπολογιστική υποδομή στο ΙΕΠ. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το ΕΔΥΤΕ – που διαθέτει από τα πλέον σύγχρονα και προηγμένα ψηφιακά εργαλεία ως φορέας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης – παρέχει επίσης μία σειρά από αντίστοιχες υπηρεσίες τεχνολογικής υποστήριξης στον δημόσιο τομέα – όπως η διαδικτυακή πύλη του Δημοσίου gov.gr, το taxis, η Δι@ύγεια και η ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Οι πλατφόρμες αυτές έχουν μέχρι σήμερα καταφέρει να παραμείνουν εν πολλοίς αλώβητες από τις ηλεκτρονικές επιθέσεις που κατά καιρούς έχουν δεχτεί. Αυτό, όμως, δεν συνέβη με το σύστημα της Τράπεζας Θεμάτων. Εύλογα, λοιπόν, τίθενται τα εξής ερωτήματα: Ποιος θα είχε όφελος να «χακάρει» μία απλή πλατφόρμα και γιατί αυτή υπέκυψε ακαριαία στο «χτύπημα;»

Ο Θόδωρος Καρούνος, ερευνητής στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, μέλος του ΔΣ του Οργανισμού Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΑΚ και πρώην διευθυντής του ΕΔΥΤΕ εξηγεί: «Η επίθεση αυτή συνιστά μία πράξη που μπορεί να έγινε από τη χώρα μας ή από μία διπλανή χώρα. Οι κακόβουλοι προγραμματιστές εγκαθιστούν ειδικά προγράμματα που σκανάρουν τους “ευπαθείς” υπολογιστές μετατρέποντάς τους σε μηχανές επίθεσης. Οι servers αυτοί μπορεί να βρίσκονται παντού, σε όλες τις χώρες του κόσμου».

Η εμπλοκή των Ρώσων. Από την πλευρά τους, τα μέλη της ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας τεχνικών SecNews, στα συμπεράσματα της τεχνικής ανάλυσής τους για το συμβάν που αναστάτωσε μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς αλλά και… δημοσιολογούντες, σημειώνουν ότι «οι υπολογιστές που χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή αυτών των επιθέσεων χρησιμοποιούνται συνήθως εν αγνοία των κατόχων τους (botnets / zombies) και διατάσσονται από τους χειριστές – χάκερς να αρχίσουν την αποστολή αιτημάτων προς τον server – στόχο».

Δεν θα πρέπει να μας κάνει εντύπωση αν ένας υπολογιστής από τον Αγιο Δομίνικο μπορεί να είναι μεταξύ των servers που χρησιμοποιήθηκαν για να προκαλέσουν όλη αυτή την αναστάτωση στη μακρινή Ελλάδα, αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ειδικοί. «Η επίθεση, ωστόσο, μπορεί να έγινε ακόμη και από έναν επιμελή πρωτοετή φοιτητή Πληροφορικής. Βέβαια, αν είναι αφελής μπορεί να αφήσει ψηφιακά ίχνη και να βρεθεί. Ακόμη κι ένας genius μαθητής θα μπορούσε να είναι ο θύτης», περιγράφει ο Θόδωρος Καρούνος. Ερωτηθείς για τα σενάρια περί εμπλοκής… ρωσικής ομάδας χάκερ με το όνομα «Killnet», διατύπωσε τις επιφυλάξεις του, αν και, όπως τονίζει, η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.

«Δεν είχαν ληφθεί βασικά μέτρα ασφαλείας». Γιατί, όμως, πραγματοποιήθηκε αυτή η επίθεση τώρα; «Είναι προφανές. Γιατί τώρα εντοπίστηκε ένα κενό ασφαλείας». Στην άποψη αυτή συνηγορεί και η ανεξάρτητη ομάδα τεχνικών SecNews, που πραγματοποίησε και συνεχίζει να πραγματοποιεί έρευνα για τα όσα συνέβησαν: «Αυτό που εμείς διαπιστώσαμε είναι πως δεν είχαν ληφθεί βασικά μέτρα ασφαλείας για να αποφεύγονται τέτοιου είδους επιθέσεις, ενώ μόλις χθες χτίστηκε ένα τείχος ασφαλείας και αυτό βιαστικά».

Σε ό,τι αφορά τα «εκατομμύρια χτυπήματα» που επίσημα ανακοινώθηκαν, η ομάδα αντιμετωπίζει την είδηση με σκεπτικισμό: «Τα εκατομμύρια αυτά χτυπήματα υπερβαίνουν και το παγκόσμιο όριο των χτυπημάτων που έχουν πλήξει γιγαντιαίους κολοσσούς. Αν ισχύει, δηλαδή, κάτι τέτοιο θα συνιστούσε παγκόσμιο φαινόμενο. Τα χτυπήματα που εντοπίσαμε εμείς από την έρευνά μας δεν θα έπρεπε να δημιουργήσουν τόσο σοβαρό πρόβλημα. Θεωρούμε ότι το σύστημα κατέρρευσε λόγω των κενών ασφαλείας του».