Πιο σπάνιος στις γυναίκες ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος λόγω άθλησης

Εχει καλά αποδειχθεί ότι η τακτική φυσική άσκηση μέτριας έντασης προάγει την καρδιαγγειακή υγεία προλαμβάνοντας τόσο πρωτογενώς όσο και δευτερογενώς την εκδήλωση καρδιακών επεισοδίων. Ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις η φυσική άσκηση έχει δυστυχώς συνδεθεί και με περιπτώσεις αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Εχει υπολογιστεί ότι στην Ευρώπη περίπου 700.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, ενώ στην Ελλάδα αντίστοιχα καταγράφεται 1 περιστατικό ανά 100.000 άτομα ηλικίας κάτω των 35 ετών με το ποσοστό να αυξάνεται σημαντικά για τους άνω των 35. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον έχει στραφεί και στις μεγαλύτερες ηλικίες κυρίως λόγω της ευρείας συμμετοχής τους σε αγωνίσματα αντοχής, όπως είναι ο ημιμαραθώνιος, ο μαραθώνιος, η ποδηλασία, η κολύμβηση και το τρίαθλο.

Πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε σε διακεκριμένο ιατρικό περιοδικό υποστηρίζει ότι οι γυναίκες που επιδίδονται σε φυσική άσκηση έχουν έως και 13 φορές λιγότερες πιθανότητες να υποστούν αιφνίδιο καρδιακό θάνατο συγκριτικά με τους άνδρες. Από τις 34.826 περιπτώσεις αιφνίδιου καρδιακού θανάτου λόγω άθλησης το 92% αφορούσε άνδρες και μόνο το 7,1% αφορούσε γυναίκες. Η ετήσια επίπτωση των καρδιακών προσβολών ήταν 0,19 ανά εκατομμύριο γυναικών έναντι 2,63 ανά εκατομμύριο ανδρών. Αν αυτό το αναγάγουμε στον ευρωπαϊκό πληθυσμό, μεταφράζεται σε 98 αναμενόμενους αιφνίδιους θανάτους στις γυναίκες και 1.350 στους άνδρες ετησίως.

Μολονότι ο κίνδυνος αυξανόταν σχετικά στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, εξακολουθούσε να είναι σημαντικά χαμηλότερος συγκριτικά με τους άνδρες αντίστοιχης ηλικίας. Πιθανότερη εξήγηση γι’ αυτή την απόκλιση στα δύο φύλα είναι η προστατευτική δράση των οιστρογόνων και το γεγονός ότι οι γυναίκες παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα αρτηριακής πίεσης, ενώ έχουν και μικρότερη ροπή προς τις καταχρήσεις βλαβερών ουσιών.

Οι αιτίες του αιφνίδιου θανάτου ήταν οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (περίπου 30%-35%), διατατική μυοκαρδιοπάθεια, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, ενώ αρρυθμιολογική αιτία εντοπίσθηκε στο 3% των περιπτώσεων.

Τα ανωτέρω ευρήματα τονίζουν την αναγκαιότητα του προαθλητικού ελέγχου κυρίως στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες που έχουν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο προαθλητικός έλεγχος συμβάλλει στον εντοπισμό υποκείμενων καρδιολογικών παθήσεων που μπορεί να σχετίζονται με τον αιφνίδιο θάνατο και περιλαμβάνει συνήθως καρδιολογικό ιστορικό του ασθενούς και της οικογένειάς του, φυσική εξέταση και μέτρηση αρτηριακής πίεσης, ηλεκτροκαρδιογράφημα και σε κάποιες περιπτώσεις υπερηχογράφημα καρδιάς. Στόχος του προαθλητικού ελέγχου δεν είναι να αποκλείσει κάποιον από την άσκηση αλλά να προστατέψει το άτομο από τις δυσάρεστες συνέπειες ενός επεισοδίου.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών