Η αλαζονεία της ηθικής ανωτερότητας {CR}

Από τα πρώτα που έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά την ανακοίνωση του εκλογικού αποτελέσματος, ήταν να προειδοποιήσει (τους δικούς του) για τον κίνδυνο της αλαζονείας. Πολύ καλά έκανε, διότι η αλαζονεία του νικητή και μάλιστα ύστερα από θρίαμβο δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Το ασυνήθιστο και εξαιρετικό είναι μάλλον η αλαζονεία του ηττημένου, που είδαμε να επιδεικνύει ο Αλέξης Τσίπρας.

Καλύτερα όμως να τα πάρουμε από την αρχή, γιατί η αλαζονεία ως έννοια θα μας απασχολήσει και θα μας ταλαιπωρήσει πολύ, υποψιάζομαι, στις μέρες που θα ακολουθήσουν. Για τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όσοι ανησυχούν είναι μάλλον επειδή δεν τον ξέρουν. Ως γνήσιος προτεστάντης σπασίκλας εκ φύσεως και λόγω ανατροφής, ο Κυριάκος έχει έναν φυσικό κόφτη στην προσωπικότητά του που τον εμποδίζει να την ψωνίσει: συγκρίνει τον εαυτό του και τις επιδόσεις του πάντα με το καλύτερο, με αποτέλεσμα να μένει πάντοτε μια απόσταση από την τέλεια ικανοποίηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι του λείπουν η αυτοπεποίθηση και η φιλοδοξία, κάθε άλλο. Ομως αυτό το ανικανοποίητο που μένει κάθε φορά γίνεται κεντρί που τον κάνει να προσπαθεί περισσότερο. Στην περίπτωσή του, αυτοπεποίθηση και φιλοδοξία σταθμίζονται από την αυστηρότητα των εσωτερικευμένων κριτηρίων, εκείνων που, κατά κάποιον τρόπο, τα διαλέγει ο εαυτός μας για εμάς.

Επειδή το τελευταίο μπορεί να ακούγεται κάπως σκοτεινό, να το εξηγήσω με ένα παράδειγμα από τη ζωή, χωρίς τα ονόματα των πραγματικών προσώπων στα οποία αναφέρομαι. Ενας αρχηγός μεγάλου κόμματος θαύμαζε τον στρατηγό Ντε Γκολ, ένας άλλος του ιδίου κόμματος θαύμαζε τον Ανδρέα Παπανδρέου και, τέλος, ένας τρίτος θαύμαζε τον Αβραάμ Λίνκολν. Δεν συμφωνείτε ότι από αυτές τις επιλογές και μόνο, χωρίς να χρειάζεται να ξέρουμε περισσότερα, μπορούμε να καταλάβουμε κάτι σημαντικό για τον καθένα τους;

Εντούτοις, περιμένω να ξεκινήσει το βιολί της αλαζονείας, γιατί, μετά το αποτέλεσμα της Κυριακής, προσφέρει τη μόνη οδό για την αμφισβήτηση της αυτοδυναμίας. Θα το παίζουν οι γνωστοί «νηφάλιοι» (ο πολιτικώς ορθός όρος για τους ισαποστάκηδες) που ήθελαν να ψαλιδίσουν τα φτερά του Μητσοτάκη μέσω των πολιτικών και δημοσιογραφικών φερεφώνων τους. Η επίκληση της αλαζονείας θα γίνει το πρόσχημα για την αντίσταση των συντηρητικών Δεξιάς και Αριστεράς στις μεταρρυθμίσεις και την πραγματική πρόοδο. Διότι η ετερόκλητη συμμαχία της στασιμότητας, που υπέστη πανωλεθρία στις εκλογές της Κυριακής, αυτό που φοβάται περισσότερο είναι ότι τον ενθουσιασμό του θριάμβου ο Μητσοτάκης θα τον μετατρέψει σε δύναμη μεταρρυθμιστική. Και κάνουν πολύ καλά να το φοβούνται – σε αυτό τουλάχιστον τον έχουν διαβάσει σωστά.

Ευτυχώς, όμως, έρχεται πάντα ο Αλέξης, στον αντιπαθητικό πλην απαραίτητο ρόλο του παραδείγματος προς αποφυγήν, για να μας θυμίζει ένα άλλο είδος αλαζονείας, εκείνη της ηθικής ανωτερότητας, όταν μάλιστα αυτή έχει θιγεί από τη σφαλιάρα του εκλογικού αποτελέσματος. Οπως μας είπε με το δικό του «ηθικό λεξιλόγιο» (διατύπωση κομψή και συνάμα αποκαλυπτική για εκείνον που τη λέει), φοβάται για την κοινωνία, ακόμη και για εκείνους που ψήφισαν ΝΔ, διότι το αποτέλεσμα των εκλογών θα είναι «οδυνηρό για την κοινωνία» – το θέτω εντός εισαγωγικών, καθώς δεν γνωρίζω το ηθικό λεξιλόγιο του Αλέξη και δεν καταλαβαίνω τι ακριβώς εννοεί.

Καταλαβαίνω να μη σου αρέσει το αποτέλεσμα των εκλογών, δημοκρατία έχουμε, είναι μέρος του παιχνιδιού τέτοιες απογοητεύσεις. (Ρωτήστε και τον Βεργή ή τον Μιθριδάτη…) Αλλά δεν μπορείς εσύ να ξέρεις καλύτερα, αγαπητέ μου, από εκείνους που αποφάσισαν ελεύθερα και ο καθένας για τον εαυτό του! Η κοινωνία αποφάσισε με τον μόνο σίγουρο και δοκιμασμένο τρόπο που υπάρχει, τον δημοκρατικό. Σε τέσσερα χρόνια η κοινωνία θα κρίνει και πάλι. Τη μιζέρια σου κράτησέ την για τον εαυτό σου. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι δεν αρέσει στον κόσμο, την μπούχτισε. Προτιμά την αισιόδοξη προοπτική και πολύ περισσότερο όταν βασίζεται σε πράξεις και αποτελέσματα.

Το 1981, όταν ο Γεώργιος Ράλλης έχασε τις εκλογές, εμφανίστηκε ασυνήθιστα νωρίς στους δημοσιογράφους για να παραδεχτεί την ήττα του, να συγχαρεί τον νικητή των εκλογών Ανδρέα Παπανδρέου και, στο τέλος, να ευχηθεί ο ελληνικός λαός να μη μετανιώσει την απόφασή του. Το τι άκουσε από τον φιλοπασοκικό Τύπο της εποχής αυτός ο ευπρεπέστατος άνθρωπος δεν λέγεται! Αλαζονεία και έπαρση ήταν τα ελαφρύτερα από όσα του προσήπταν. Σαράντα δύο χρόνια αργότερα, η ίδια σκηνή επαναλαμβάνεται ως παρωδία, με τον ταλαντούχο κ. Τσίπρα να μας επιδεικνύει την αλαζονεία της ηθικής ανωτερότητας της Αριστεράς.