Σπουδαία έργα, «ψυχρή» υποδοχή

Οι σαμπάνιες έμειναν στο ψυγείο και τα μικρόφωνα κλειστά για πανηγυρικές δηλώσεις την Πέμπτη λίγο μετά το πέρας της δημοπρασίας με 16 κορυφαία έργα από τη συλλογή του Σάμιουελ Ιρβινγκ Νιουχάουζ του Νεότερου – του αμερικανού κληρονόμου και συνιδιοκτήτη του εκδοτικού κολοσσού που εκδίδει περιοδικά όπως η «Vogue», το «Vanity Fair» και το «The New Yorker», καθώς και δεκάδες εφημερίδες στις Ηνωμένες Πολιτείες – τα οποία δημοπρατήθηκαν στη Νέα Υόρκη από τον οίκο Christie’s. Οχι επειδή τα έργα δεν βρήκαν αγοραστές. Ούτε επειδή ο τζίρος – 177,8 εκατ. δολάρια – δεν ξεπέρασε τον εκτιμώμενο που ήταν τα 144 εκατ. Αλλά διότι η πρώτη μεγάλη διοργάνωση της άνοιξης κινήθηκε, κατά κοινή ομολογία, υποτονικά.

Τα περισσότερα από τα έργα πωλήθηκαν εντός ή ελαφρώς πάνω από τις αρχικές εκτιμήσεις και οι ειδικοί στην αγορά τέχνης θεωρούν πως η επιφυλακτικότητα των συλλεκτών οφείλεται σε δύο κυρίως παράγοντες: στον φόβο μιας επικείμενης οικονομικής ύφεσης, αλλά και στην περιστολή δαπανών μετά την κατακόρυφη αύξηση εξόδων που παρατηρήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας. Ενας τρίτος παράγοντας που τίθεται επίσης στο τραπέζι από αναλυτές της αγοράς είναι ο ρόλος των εγγυήσεων των τιμών των έργων, που ισοδυναμούν τρόπον τινά με την προπώλησή τους σε μη δημοσιοποιημένες κατώτατες τιμές – με αποτέλεσμα να έχει χαθεί η αγωνία και η ένταση που καθιστούσε στο παρελθόν τις δημοπρασίες συναρπαστικές.

Η «απογοήτευση» που ακολούθησε τη δημοπρασία της Πέμπτης οφείλεται και σε προηγούμενες δημοπρασίες – όπως αυτής της συλλογής του συνιδρυτή της Microsoft, Πολ Αλεν, τον περασμένο Νοέμβριο, η οποία με τζίρο 1,5 δισ. δολάρια ανέβασε πολύ ψηλά τις προσδοκίες. Οι οποίες ως έναν βαθμό διατηρήθηκαν και για αυτή τη δημοπρασία (προσαρμοσμένες βεβαίως στα δεδομένα των συγκεκριμένων έργων) καθώς ως τον θάνατό του, το 2017, ο Νιουχάουζ επέλεγε με πολλή προσοχή και γνώση τα έργα που αγόραζε, γεγονός που του είχε χαρίσει τον τίτλο ενός από τους πλέον σημαντικούς και με επιρροή συλλέκτες παγκοσμίως. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι σε προηγούμενη πώληση έργων από τη συλλογή του, το 2019, ο Τζεφ Κουνς αναδείχθηκε ο ακριβότερος εν ζωή καλλιτέχνης αφού το «Κουνέλι» (1986) αποκτήθηκε προς 91 εκατ. δολάρια.

Η υψηλότερη εκτίμηση για τη δημοπρασία των «αριστουργημάτων από τη συλλογή Νιουχάουζ», όπως ήταν και ο τίτλος της, αφορούσε τον «Ορέστη» (1947) του Βίλεμ Ντε Κούνινγκ – ένα  έργο που θεωρείται ότι σηματοδότησε τη μετάβαση του καλλιτέχνη από την παραστατικότητα στην αφαίρεση – και ήταν στα 25 εκατ. δολάρια. Το έργο τελικά άλλαξε χέρια για 30,9 εκατ. δολάρια.

Ως το ακριβότερο έργο της βραδιάς αναδείχθηκε η αυτοπροσωπογραφία του Φράνσις Μπέικον (1969) η οποία πωλήθηκε προς 34,6 εκατ. δολάρια με αρχική εκτίμηση τα 20 εκατ. δολάρια. Ο πίνακας του Πάμπλο Πικάσο «Αρλεζιάνα» – ένα αφηρημένο πορτρέτο του 1937 της αμερικανίδας φωτογράφου Λι Μίλερ – πωλήθηκε προς 24,6 εκατ. δολάρια όταν η αρχική εκτίμηση κυμαινόταν μεταξύ 20 και 30 εκατ. δολαρίων.

Παρά το συγκρατημένο κλίμα στη δημοπρασία της Πέμπτης, η επόμενη εβδομάδα δημοπρασιών αναμένεται να φέρει σχεδόν 1 δισ. δολάρια στο ταμείο των μεγάλων οίκων.