Νέα τάξη πραγμάτων βασισμένη στην ασφάλεια και τις αξίες

^«Γεωπολιτικές αλλαγές επιδρούν στον κόσμο σήμερα, αλλαγές που δεν έχουμε δει για εκατό χρόνια (…) και όταν συνεργαζόμαστε, πρωτοστατούμε σε αυτές τις αλλαγές». Η παράγραφος αυτή ανήκει στον Σι Τζινπίνγκ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Ρωσία. Η Κίνα και η Ρωσία βρίσκονται στη διαδικασία αλλαγής της διεθνούς τάξης πραγμάτων, αυτής που οι ΗΠΑ, ως ηγέτης του δυτικού κόσμου, δημιούργησαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι δύο πρόεδροι μοιράζονται τη φιλοδοξία να βάλουν τέλος σε αυτό που αποκαλούν και αυτό που πιστεύουν ότι είναι η δυτική ηγεμονία.

Πριν λίγους μήνες είχαμε αναφερθεί σε μια νέα μορφή παγκοσμιοποίησης που έχει να κάνει με την ασφάλεια και όχι την αποτελεσματικότητα. Επίσης, η τρέχουσα περίοδος του πολέμου σηματοδοτεί μια τάση αποπαγκοσμιοποίησης. Οι ΗΠΑ και η Κίνα εργάζονται για να «λεηλατήσουν» την Ευρώπη. Μια από τις συνέπειες του πολέμου είναι ότι οι ΗΠΑ μπόρεσαν να ξεκινήσουν εκ νέου την παραγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίου από σχιστόλιθο, που πωλείται με 120 δολάρια το βαρέλι στους Ευρωπαίους, ενώ η Κίνα προμηθεύεται με 65 δολάρια το βαρέλι από τη Ρωσία.

Οι πρόεδροι της Κίνας και της Ρωσίας κατέχουν κοινές παραδοχές. Εξασκούν το ίδιο επάγγελμα: αιώνιοι πρόεδροι. Παραδέχονται ότι η δυτική κυριαρχία στον κόσμο θα λάβει σύντομα τέλος. Αυτό θα συμβεί από την εμφάνιση νέων δυνάμεων που δεν θα στηρίζονται μόνο σε στρατιωτική ή οικονομική δύναμη αλλά επίσης σε αξίες. Τη Δύση δεν θα τη ζήλευε πια κανείς, δεν θα ήταν πηγή μίμησης. Αυτή η νέα τάξη πραγμάτων πρέπει να επιτρέπει σε κάθε μεγάλη δύναμη, στο όνομα της ασφάλειάς της, να έχει μια περιοχή αποκλειστικής κηδεμονίας. Μπορεί να είναι ο Δυτικός Ειρηνικός για την Κίνα και η πρώην σοβιετική κυριαρχία για τη Ρωσία. Οι γειτονικές χώρες που έχουν την ατυχία να βρίσκονται σε αυτή τη ζώνη δεν επωφελούνται από την πλήρη κυριαρχία – η Ουκρανία το βιώνει αυτό.

Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο, η Κίνα ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν κάνει λόγο για εισβολή και αρνείται να τον ονομάσει πόλεμο.

Συμπερασματικά, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ είναι οι κύριες εξωτερικές αγορές της Κίνας για το 2022. Αλλά θα ήταν τραβηγμένο να πιστέψουμε ότι η κύρια αντιπαράθεση είναι μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ. Η Μόσχα και το Πεκίνο συμμαχούν σε μια ιδεολογική μάχη, αντιδυτική και δη αντιευρωπαϊκή. Το διακύβευμα είναι τελικά η δημιουργία μιας δημοκρατίας δυναμικής βασισμένης σε ανθρώπινες αξίες και αρχές.

O Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης είναι καθηγητής
Πολυτεχνείου Κρήτης και ακαδημαϊκός