Οι Κάννες στη χώρα του animation

Σε αντίθεση με αυτό που πολύς κόσμος μπορεί να φαντάζεται, η σχέση του Φεστιβάλ της Κυανής Ακτής με το κινούμενο σχέδιο δεν είναι μια υπόθεση των τελευταίων χρόνων. Απλώς, τα τελευταία 20 χρόνια η προβολή κινουμένου σχεδίου στο Φεστιβάλ των Καννών, ιδίως λόγω της ανάπτυξης της ψηφιακής τεχνολογίας, έχει γίνει κατεστημένο. Σχεδόν κάθε χρονιά θα δούμε εκεί να κάνει την εμφάνισή της κάποια ταινία κινουμένων σχεδίων που αργότερα θα ανοίξει στις αίθουσες. Αν όμως κοιτάξουμε την ιστορία του φεστιβάλ, θα δούμε ότι οι ρίζες της σχέσης animation με τις Κάννες συνδέονται με τις ρίζες του ίδιου του θεσμού, αφού στη δεύτερη μόλις διοργάνωση, το 1946, το Φεστιβάλ των Καννών παρουσίασε την ταινία «Μουσική και χαρά» (Make mine music) του στούντιο Ντίσνεϊ. Μερικά χρόνια αργότερα ο «Πίτερ Παν», επίσης της Ντίσνεϊ, θα παιζόταν εντός συναγωνισμού, κάτι που θα γινόταν ξανά ύστερα από αρκετές δεκαετίες, το 2001, με τον «Σρεκ». Στο κείμενο που ακολουθεί ανατρέχουμε σε χαρακτηριστικές περιπτώσεις κινουμένων σχεδίων που παρουσιάστηκαν στις Κάννες. Η επιλογή αφορά αποκλειστικά τις μεγάλου μήκους ταινίες και εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι στις πάμπολλες μικρού μήκους που έχουν παιχτεί στο φεστιβάλ θα βρούμε και κορυφαίων animateurs, όπως ο Τσακ Τζόουνς, που το 1966 διεκδίκησε τον Χρυσό Φοίνικα μικρού μήκους με την ταινία κινουμένων σχεδίων «The Dot and the Line: A Romance in Lower Mathematics».

1946, «Μουσική και χαρά»

Ακολουθώντας την παράδοση της δικής του, αριστουργηματικής «Φαντασίας», το στούντιο Ντίσνεϊ παρουσίασε στις Κάννες την ταινία «Μουσική και χαρά» (Make mine music), μια λαμπρή συλλογή από μικρού μήκους κινούμενα σχέδια των Κλάιντ Τζερόνιμι, Ρόμπερτ Κόρακ, Τζακ Κίνεϊ, Τζόσουα Μίντορ και Χάμιλτον Λουκ, στα οποία κυριαρχεί το στοιχείο της μουσικής. Στο «Peter And The Wolf», ο Γουίνι (Winnie The Pooh) δίνει τη φωνή του ως αφηγητής, ενώ το «Johnnie Fedora And Alice Bluebonnet» περιγράφει την περιπέτεια δύο ερωτευμένων καπέλων βιτρίνας πολυκαταστήματος.

1953, «Πίτερ Παν»

Η φωνή του Μπόμπι Ντρίσκολ θα μείνει στην ιστορία του αμερικανικού animation, καθώς ο αμερικανός ηθοποιός την έδωσε στον Πίτερ Παν της Ντίσνεϊ που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Καννών. Οι περιπέτειες στη Χώρα του Ποτέ της Γουέντι και των φίλων της με ξεναγό τον λιλιπούτειο Πίτερ Παν υπήρξε μια διαυγής μεταφορά των σελίδων του Τζον Μπάρι και ενθουσίασε μικρούς και μεγάλους όπως ακριβώς άφηνε να υποσχεθεί το μότο στην αφίσα της ταινίας των Κλάιντ Τζερόνιμι, Γουίλφρεντ Τζάκσον και Χάμιλτον Λουκ: θα «ζήσει στην καρδιά σας για πάντα».

2001, «Σρεκ»

Ο «Σρεκ», αυτή η τόσο πρωτότυπη οπτικοακουστική εμπειρία καρτούν γύρω από τις περιπέτειες ενός στρουμπουλού πράσινου δράκου (φωνή Μάικ Μάγιερς) και ενός πεταχτούλη γάιδαρου (φωνή Εντι Μέρφι), εντάχθηκε εντός συναγωνισμού στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ των Καννών. Ψηφιακό προϊόν της DreamWorks του Στίβεν Σπίλμπεργκ σε συνεργασία με την Pacific Data Images, υπήρξε μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου για μικρά παιδιά του Γουίλιαμ Στάιγκ, σημείωσε τεράστια επιτυχία και ακολουθήθηκε από αρκετές συνέχειες έχοντας πολύ δίκαια κερδίσει το Οσκαρ καλύτερης ταινίας κινουμένων σχεδίων.

2004, «Καρχαριομάχος»

Ενα μεγάλο τμήμα της πλαζ της Κρουαζέτ μετατράπηκε σε θεματικό πάρκο προκειμένου να γίνει η διαφημιστική καμπάνια τoυ «Καρχαριομάχου» (A shark tale) της DreamWorks SKG. Στον βυθό, κάθε λογής ψάρια αντιστέκονται στους καρχαρίες… μαφιόζους και οι σκηνοθέτες Βίκι Τζένσον, Ρομπ Λέτερμαν, Μπίμπι Μπέργκερον κάνουν πλήθος αναφορών σε ταινίες του είδους, όπως τα «Καλά παιδιά» και ο «Νονός». Οι φωνές των Γουίλ Σμιθ, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Αντζελίνα Τζολί, Τζακ Μπλακ, Ρενέ Ζελβέγκερ ταιριάζουν πέρα για πέρα με το θέαμα.

2006, «Πέρα από τον φράχτη»

Η DreamWorks και πάλι προσπάθησε να ξεκινήσει ένα νέο franchise κινουμένων σχεδίων στις Κάννες με την έξυπνη ταινία κινουμένων σχεδίων «Πέρα από τον φράχτη» (Over the Hedge) όπου ένα ρακούν (φωνή Μπρους Γουίλις) πείθει φιλήσυχα και άβουλα πλάσματα της φύσης να εισβάλουν στα σπίτια σε αναζήτηση τροφής. Ωστόσο, αυτή η πανέξυπνη και βαθιά οικολογική κωμική περιπέτεια των Τιμ Τζόνσον, Κέρι Κιρκπάτρικ δεν έγινε επιτυχία.

2023, «Στο στοιχείο τους»

Σύμφωνα με το trailer της ταινίας του Πίτερ Σον «Στο στοιχείο τους» (Elemental) που στις 27 Μαΐου θα κατεβάσει την αυλαία της 76ης διοργάνωσης του φεστιβάλ, η ταινία της Pixar με «οδηγό» τη Φλόγα, μια δραστήρια, πανέξυπνη γυναίκα, μας παρουσιάζει κάθε στοιχείο της φύσης – αέρας, γη, νερό, φωτιά – και τι ξεχωρίζει στο καθένα.

2008, «Βαλς με τον Μπασίρ»

«Η μνήμη μάς πηγαίνει όπου εκείνη θέλει» ακούμε στο «Βαλς με τον Μπασίρ» (Waltz with Bashir) του Ισραηλινού Αρι Φόλμαν, τη μεγάλη έκπληξη της διοργάνωσης του 2008 όπου έλαβε μέρος εντός διαγωνισμού (και αργότερα διεκδίκησε το Οσκαρ). Με κεντρικό ήρωα έναν ισραηλινό σκηνοθέτη (το πρόσωπο του ίδιου του Φόλμαν), ο οποίος αδυνατεί να θυμηθεί τις δραστηριότητές του στον πόλεμο του Ισραήλ με τον Λίβανο, αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Φόλμαν συνδύασε αριστοτεχνικά το κινούμενο σχέδιο με τον ωμό ρεαλισμό του ντοκιμαντέρ και τη νουάρ αισθητική των κόμικς του ζεύγους Μουνιόθ – Σαμπάγιο (δημιουργοί του ντετέκτιβ Αλακ Σίνερ).

2008, «Κουνγκ φου πάντα»

Σατιρίζοντας ταινίες όπως το «Kill Bill» και τα «Ιπτάμενα στιλέτα», το «Κουνγκ φου πάντα» των Μαρκ Οσμπορν και Τζον Στίβενσον έχει στον πυρήνα της ιστορίας ένα στρουμπουλό πάντα (φωνή Τζακ Μπλακ) που θέλει να μυηθεί στον κόσμο των πολεμικών τεχνών με τη βοήθεια ενός λιλιπούτειου δάσκαλου (φωνή Ντάστιν Χόφμαν). Το ταξίδι του θα είναι γεμάτο απρόοπτες, κεφάτες καταστάσεις χάρη στη βοήθεια των πρωτοπαλίκαρων του δασκάλου. Ανάμεσά τους μια τίγρη (φωνή Αντζελίνα Τζολί) και ένας πίθηκος (φωνή Τζάκι Τσαν).

2002, «Spirit: Το άγριο άλογο»

Εναν χρόνο μετά την επιτυχία του «Σρεκ», η DreamWorks SKG επανήλθε με ένα νέο κινούμενο σχέδιο στις Κάννες, το «Spirit: Το άγριο άλογο» (Spirit) της Λόρνα Κουκ, με τις φωνές των Ματ Ντέιμον, Τζέιμς Κρόμγουελ. Μια πιο παραδοσιακή, φωτεινή αλλά και κάπως παλαιομοδίτικη ταινία, στην οποία το θαρραλέο μάστανγκ του τίτλου ηγείται της ράτσας του στην αμερικανική Δύση του 19ου αιώνα, ενθαρρύνοντάς τη στην αντιμετώπιση της ανθρώπινης απειλής. Σε αντίθεση με το «Σρεκ», δεν έκανε αίσθηση.

2009, «Ψηλά στον ουρανό»

Για πρώτη φορά στην ιστορία τoυ φεστιβάλ, ένα κινούμενο σχέδιο σήμανε την έναρξη της διοργάνωσης. Το «Up» του Πιτ Ντόκτερ, επίτευγμα της κορυφαίας Pixar, πραγματεύεται την προσπάθεια ενός 78χρονου να πραγματοποιήσει το όνειρο της ζωής του, ένα εναέριο ταξίδι στη Νότια Αμερική με όχημα το ίδιο του το σπίτι, το οποίο κινείται με τη βοήθεια χιλιάδων μπαλονιών. Ωστόσο, τα προβλήματα του παππού αρχίζουν όταν ανακαλύπτει ότι ένας εννιάχρονος νεαρός, παθιασμένος με τις εξερευνήσεις, βρίσκεται λαθραία στο σπίτι του ενώ το ταξίδι του έχει αρχίσει.