Η επιστροφή τριών βυζαντινών θησαυρών

Ξεχασμένα σε μια πλαστική σακούλα και ύστερα από μια μεγάλη περιπέτεια διάρκειας που ξεπερνά τον έναν αιώνα στο πλαίσιο της οποίας περιλαμβάνεται ακόμη κι ένα υπερατλαντικό ταξίδι, τρία σπάνια λεηλατημένα χειρόγραφα από τη Μονή Εικοσιφοινίσσης ετοιμάζονται να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής στην Ελλάδα.

Τα τρία χειρόγραφα που χρονολογούνται στον 16ο και 17ο αιώνα πωλήθηκαν μέσω δημοπρασίας στη Νέα Υόρκη σε έναν έμπορο αρχαιοτήτων το 2008, ο οποίος, ωστόσο το 2010, τα επέστρεψε ως ύποπτης προέλευσης. Αποζημιώθηκε μεν, οι υπεύθυνοι  του οίκου δημοπρασιών, ωστόσο, δεν κατάφεραν να εντοπίσουν εκείνους που τους είχαν προσφέρει τα χειρόγραφα προς δημοπράτηση. Και παρασυρμένοι από την τρέχουσα καθημερινότητα τα ξέχασαν σε ένα ράφι, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times» που υπογράφει ο Κόλιν Μόιναχαν.

Τρεις μήνες πριν και στο πλαίσιο μιας ανακαίνισης των γραφείων του οίκου εντοπίστηκαν και παραδόθηκαν σε ειδική τελετή που διοργάνωσε ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος, ο οποίος και  σχεδιάζει να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη για να παραδώσει τα χειρόγραφα στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Στη συνέχεια τα χειρόγραφα θα επιστραφούν στη Μονή Εικοσιφοινίσσης στην οποία και ανήκουν.

Το ένα χειρόγραφο φέρει τον τίτλο «Εορταστικός Κατάλογος της Σεβασμιώτατης και Πατριαρχικής Μονής της Παναγίας και Θεοτόκου, Εικοσιφοινίσσης» (φωτογραφία) και περιέχει έναν κατάλογο πρώην μοναχών στο μοναστήρι και ανθρώπων που είχαν κάνει προσφορές προς τη μονή και των οποίων τα ονόματα θα μνημόνευε ο ιερέας σε ειδική προσευχή μετά από τη λειτουργία. Ενα άλλο έγγραφο περιελάβανε υπογραφές αξιωματούχων της μονής.

Οι υπεύθυνοι του οίκου δημοπρασιών όταν βρήκαν τη σακούλα με τα χειρόγραφα απευθύνθηκαν σε έναν εξειδικευμένο συνεργάτη τους που ασχολείται με χειρόγραφα και πρώτες εκδόσεις, ο οποίος ανατρέχοντας σε πληροφορίες που παρείχε ο αρχαιοπώλης που τα είχε αγοράσει κατάφερε σχετικά εύκολα να εντοπίσει τον τόπο προέλευσής τους.

Τα χειρόγραφα χάθηκαν το 1917 όταν οι βουλγαρικές δυνάμεις λεηλάτησαν σχεδόν 900 αντικείμενα (430 ιερά έγγραφα και τα 470 θρησκευτικά κειμήλια) από την Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή της Θεοτόκου Εικοσιφοινίσσης, που βρίσκεται κοντά στην Αμφίπολη.

Η μονή ιδρύθηκε τον 5ο αι. και μέχρι τον 18ο αιώνα λέγεται ότι διέθετε μια συλλογή περίπου 1.300 κωδίκων. Η επίθεση σύμφωνα με στοιχεία της εποχής έγινε από 60 άνδρες οι οποίοι απέσπασαν τα λάφυρά τους και τα απομάκρυναν με  24 μουλάρια. Σήμερα, και μετά από πολλές περιπέτειες, η μονή λειτουργεί και είναι γυναικεία.