Πόσο πιθανή είναι μία «κυβέρνηση ηττημένων»;

Κάποιοι, μελετώντας τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων, λένε ότι είναι μαθηματικά αδύνατο να πιάσουν 46% στην κάλπη της 21ης Μαΐου τα τρία αντιπολιτευόμενα κόμματα ώστε να συγκροτήσουν κυβέρνηση. Αλλοι, ευελπιστώντας ότι τα αστάθμητα νούμερα των γκάλοπ διαφέρουν δραματικά από τα σταθμισμένα, υποστηρίζουν πως είναι εφικτός ο στόχος της περιλάλητης προοδευτικής διακυβέρνησης. Και μερικοί, για χάρη της δικής τους τακτικής, επικαλούνται όπως και να ΄χει τον μπαμπούλα ενός κυβερνητικού σχήματος ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και ΜέΡΑ25. Πέρα, όμως, απ΄ τα ποσοστά που προϋποθέτει ο σχηματισμός της «κυβέρνησης ηττημένων», μήπως υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που δυσκολεύουν το εγχείρημα – παράγοντες που προϋπήρχαν της φασαρίας την οποία προκάλεσε το σχέδιο «Δήμητρα»; Μήπως τα λόγια που κατά καιρούς έχουν ανταλλάξει τα τρία κόμματα, οι προγραμματικές τους υποσχέσεις αλλά και η προεκλογική τους ρητορική έχουν μετρηθεί αλλά δεν έχουν ζυγιστεί;

Ο Νίκος Ανδρουλάκης, ας πούμε, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν συνεργάζεται με τον Γιάνη Βαρουφάκη. «Πρόσωπα τα οποία έπαιζαν με τη δραχμή, δεν νομίζω ότι μπορούν να γίνουν κομμάτι ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου για τη χώρα», έχει αναφέρει επί λέξει ήδη από τα τέλη Μαρτίου. Ο «δραχμιστής» αρχηγός του ΜέΡΑ25 έχει απαντήσει στην επισήμανση, λέγοντας πως ούτε εκείνος συνεργάζεται «με τον άνθρωπο ο οποίος εκπροσωπεί ένα κόμμα που έδεσε χειροπόδαρα τη χώρα σε μία απέραντη φυλακή χρέους, από το 2010 με το Καστελλόριζο μέχρι σήμερα». Βέβαια, τη συμπόρευση με τους συγκεκριμένους αριστερούς αριστερότερα του ΣΥΡΙΖΑ έχει απορρίψει από τότε κι ο Κώστας Ζαχαριάδης, υποστηρίζοντας ότι «δεν υπάρχει σενάριο Βαρουφάκη. Οι διαφορές που έχουν προκύψει εδώ και οκτώ χρόνια ούτε γεφυρώθηκαν ούτε και μπορούν να γεφυρωθούν μέσα στους επόμενους μήνες».

Τυπικά, ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 δηλώνει ότι εκείνος κι οι σύντροφοί του είναι υπέρ της απλής αναλογικής και των συμμαχικών κυβερνήσεων στις οποίες οδηγεί. Μπορεί, διατείνεται, να γίνει ο μετεκλογικός συνοδοιπόρος οποιουδήποτε ενστερνιστεί τις 7+1 τομές που αποκαλεί «πρόγραμμα ρήξης με την ολιγαρχία» – όπως η επανεθνικοποίηση της ΔΕΗ, η άμεση κατάργηση του «Ηρακλή» ή η «ανάκτηση της κυριαρχίας στον κρατικό μηχανισμό και τη δημόσια περιουσία». Ωστόσο, στις αρχές Απριλίου, απευθυνόμενος στο κομματικό του ακροατήριο στα Χανιά, βροντοφώναζε πως το κόμμα του «θα παίξει σημαντικό ρόλο από την αντιπολίτευση, στην επιστροφή της ελπίδας σε αυτή τη χώρα, γιατί δεν θα συμμετάσχουμε σε καμία συγκυβέρνηση, αυτό είναι δεδομένο». Παρεμπιπτόντως, έχει κατηγορήσει τόσο τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και το ΠΑΣΟΚ ότι μιλούν για προστασία της πρώτης κατοικίας αλλά όχι για τη «δευτερογενή αγορά όπου αγοράζονται και πουλιούνται με την ταχύτητα του φωτός τα κόκκινα δάνεια που εμπεριέχουν ως εχέγγυα πρώτη κατοικία».

Ο κεντροαριστερός πρόεδρος με τη σειρά του επαναλαμβάνει σχεδόν μονότονα ότι δεν προτίθεται να αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες στην περίπτωση που δεν πιάσει το «ισχυρό διψήφιο ποσοστό» – το οποίο εσχάτως περιέγραψε ως μια αύξηση της τάξης του 50% της εκλογικής επίδοσης του ΠΑΣΟΚ το 2019. Το ίδιο συχνά διαλαλεί και το «ούτε Μητσοτάκης ούτε Τσίπρας» για πρωθυπουργός, ενώ επιμένει πως οποιαδήποτε σχετική διαπραγμάτευση πρέπει να γίνει μετά την πρώτη κάλπη, όχι τη δεύτερη.

Τι θέλει ο Τσίπρας. Ο Αλέξης Τσίπρας, από την άλλη, αρνείται κατηγορηματικά ότι σκέφτεται μια κυβέρνηση ηττημένων. Συζητάει, δηλαδή, τη συγκρότηση ενός συνασπισμού μόνο εφόσον ο ΣΥΡΙΖΑ αναδειχθεί πρώτος – παρότι μεγαλοστελέχη του, σαν τον Γιάννη Δραγασάκη και τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, δεν έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει το κόμμα τους τη διερευνητική εντολή αν έρθει δεύτερο. Κανείς στην Κουμουνδούρου, πάντως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να διαπραγματευτεί τη θέση του επικεφαλής της κυβέρνησης. Αυτή ανήκει δικαιωματικά στον αρχηγό του μεγαλύτερου κόμματος, σημειώνουν. Παρ’ όλα αυτά, ο συριζαίος αρχηγός είναι ο πιο διαλλακτικός απ΄ όλους. Θα δεχόταν να κυβερνήσει ακόμη και με ψήφο ανοχής.

Εκτός απ΄ τις κόκκινες γραμμές που βάζει κάθε κομματική έδρα, τη μεταξύ τους συμφωνία φαίνεται να τορπιλίζει και το ύφος της αντιπαράθεσης που έχουν επιλέξει ως τώρα. Για παράδειγμα, δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που η συριζαία πορτ παρόλ ισχυριζόταν ότι εξαιτίας των υποκλοπών μια μετεκλογική σύμπραξη ΠΑΣΟΚ – ΝΔ θα μπορούσε να είναι προϊόν εκβιασμού. Μόλις στα τέλη Ιανουαρίου ο ΣΥΡΙΖΑ υπονοούσε πως ο επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ είναι εκβιάσιμος.

Σε οποιαδήποτε άλλη δυτική πολιτική σκηνή, αν το κάθε κόμμα έθετε στους πιθανολογούμενους κυβερνητικούς του εταίρους τέτοια προαπαιτούμενα για να συνεργαστούν, κανένας ψηφοφόρος δεν θα έδινε βάση στους όρκους πίστης του στις κυβερνήσεις «ευρείας λαϊκής στήριξης».

Κι όμως, εδώ κουβεντιάζεται η πιθανότητα να συγκυβερνήσουν ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και ΜέΡΑ25. Αυτό δεν είναι μια επιτυχία του νεοδημοκρατικού επικοινωνιακού μηχανισμού, ο οποίος εισηγήθηκε τον όρο «τερατογένεση» για να περιγράψει μια τρικομματική τους. Είναι ένδειξη της έλλειψης αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος – αφού το εκλογικό σώμα εύλογα αμφιβάλλει για την ειλικρίνεια των προεκλογικών λόγων.