Από τα λιπάσματα και τις ζωοτροφές, στην παραγωγή και τις τιμές

Από το 2021 έως σήμερα οι τιμές των τροφίμων τραβούν την ανηφόρα. Στην Ελλάδα και την ευρωζώνη καταγράφουν μεγαλύτερες αυξήσεις από τις τιμές των άλλων ομάδων προϊόντων και αυτό είναι ένα γεγονός που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι καταναλωτές και το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η μείωση του πληθωρισμού στην Ελλάδα τον Μάρτιο στο 5,4% σε ετήσια βάση από 6,5% τον Φεβρουάριο οφειλόταν κυρίως στη μείωση των τιμών ενέργειας κατά 14,7%, ενώ αντίθετα οι τιμές των τροφίμων συνέχισαν να αυξάνονται με διψήφιο ποσοστό 11,8% έναντι αύξησης 12,2% τον Φεβρουάριο. Διερευνώντας κανείς το γιατί συμβαίνει αυτό θα δει πόσο ευάλωτη είναι η ελληνική αγορά τροφίμων εκτός από αυτή της ενέργειας, καθώς σε ένα μεγάλο ποσοστό της εξαρτάται από εισαγωγές είτε πρώτων υλών είτε τελικών προϊόντων με αποτέλεσμα τα όποια προβλήματα σημειώνονται διεθνώς, φυσικές καταστροφές ή γεωπολιτικές κρίσεις, ακόμα και αύξηση της ζήτησης, να επηρεάζουν σημαντικά την εγχώρια αγορά και να φέρνουν αυξήσεις στις τιμές των αγαθών.

Εξάρτηση. Η ελληνική παραγωγή προϊόντων στον πρωτογενή τομέα, η οποία τα τελευταία χρόνια συνεχώς συρρικνώνεται, είναι εξαρτημένη από τις εισαγωγές λιπασμάτων, ζωοτροφών, σπόρων, ζώντων ζώων και γεωργικών μηχανημάτων. Αυτό μπορεί να κάνει κατανοητό το γιατί οι τιμές των τροφίμων παραμένουν στο ύψος τους. Ανάλογη είναι η εικόνα και στη βιομηχανία τροφίμων αφού το μεγαλύτερο κομμάτι των πρώτων υλών που χρησιμοποιεί είναι εισαγόμενα για αρκετά προϊόντα.

Η ελληνική αγορά είναι εξαρτημένη σε ποσοστό άνω του 70% από τις εισαγωγές βοείου κρέατος από την ΕΕ αλλά και αγελαδινού γάλακτος. Πρέπει να λάβει κανείς υπόψη ότι κατά 9% αναμένεται να είναι μειωμένη η παραγωγή βοείου κρέατος στην ΕΕ την επόμενη 10ετία, με το σύνολο των αγελάδων να αναμένεται να μειωθεί κατά 2,8 εκατομμύρια ζώα. Παράλληλα σταδιακή αναμένεται να είναι η μείωση και των κοπαδιών αγελάδων γαλακτοπαραγωγής άρα και του παραγόμενου γάλακτος. Ταυτόχρονα, η παγκόσμια ζήτηση για βόειο κρέας και γαλακτοκομικά αυξάνεται με τις επιπτώσεις στις τιμές να είναι ορατές και στην ελληνική αγορά, η όποια εισάγει και κρέας και γάλα.

Στη ζάχαρη, οι υψηλές αυξήσεις που σημειώνονται τους τελευταίους μήνες διεθνώς, προϊόν το οποίο επίσης εισάγεται στην Ελλάδα, αναμένεται να περάσουν στον καταναλωτή σε προϊόντα που περιέχουν ζάχαρη όπως γλυκά, αναψυκτικά και σνακ.

Στο ρύζι, οι προβλέψεις για την παγκόσμια παραγωγή ρυζιού θέλουν να είναι μειωμένη κατά 8,7 εκατ. τόνους, γεγονός που προκαλεί πιέσεις αφού και η ελληνική παραγωγή για φέτος (2022-2023) ήταν μειωμένη περίπου κατά 25%. Σε συνδυασμό με τηγενικότερη έλλειψη ρυζιού, που παρατηρήθηκε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο λόγω της ξηρασίας στην Ιταλία, για δύο συνεχόμενα χρόνια, δημιούργησε μία έντονη ζήτηση οδηγώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Παράδειγμα. Ενα ακόμα παράδειγμα αναφορικά με τη διαμόρφωση των τιμών στην Ελλάδα είναι και η φύση της παραγωγής διάφορων αγροτικών προϊόντων, όπως π.χ. η παραγωγή του ελαιολάδου που είναι περιοδική, ενώ τα τελευταία χρόνια λόγω των πυρκαγιών υπήρξαν σημαντικές καταστροφές σε ελαιώνες σε αρκετές περιοχές της χώρας. Δεδομένων των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν άλλες χώρες, οι τιμές του ελαιολάδου εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα καθώς και οι ποσότητες στη νέα παραγωγική σεζόν αναμένονται περιορισμένες συγκριτικά με το 2022, όπου η ελληνική παραγωγή εκτινάχθηκε στα ύψη.

Σε όλα αυτά αν κανείς υπολογίσει το ενεργειακό κόστος στη διαδικασία της παραγωγής, το κόστος μεταφοράς, το κόστος συσκευασίας, αλλά και το κόστος εργασίας, που αυξάνονται ή δεν αποκλιμακώνονται οι τιμές τους, τότε θα καταλάβει γιατί η πτώση των τιμών δεν θαγίνει ορατή σύντομα.