«Ημέρα της Γης», σε μια Γη που αργοπεθαίνει…

Οι επιστήμονες προειδοποιούν πως η επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο, που θα διαδεχθεί εκείνο της Λα Νίνια, θα έχει πιθανότατα ως συνέπεια – φέτος ή το 2024 – να σπάσει το ρεκόρ του 2016, που είναι το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ως τώρα στην ιστορία. Δικαίως, λοιπόν, μπορούμε να αναρωτηθούμε πόσες «παγκόσμιες ημέρες» και πόσες διεθνείς διασκέψεις απαιτούνται για να επιτευχθεί μια συμφωνία προκειμένου να σωθεί ο πλανήτης από την υπερθέρμανση και την καταστροφή; Μια καταστροφή προς την οποία, όπως όλα δείχνουν, βαδίζει με τα μάτια όχι κλειστά, αλλά ορθάνοιχτα;

Το σίγουρο είναι ότι στη διάρκεια του 2023 θα δοθεί σε όλους η δυνατότητα να διαπιστώσουν ότι, εκτός τεράστιου απροόπτου, στους τρεις «σταθμούς» που έχουν προαναγγελθεί δεν θα αλλάξει ουσιαστικά τίποτα – τουλάχιστον προς το καλύτερο. Σήμερα, 22 Απριλίου, είναι μια ακόμη «Ημέρα της Γης», όπως έχει καθιερωθεί από το 1970. Στις 5 Ιουνίου, ο ΟΗΕ έχει ορίσει την Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος και στις 8 του ίδιου μήνα είναι η Παγκόσμια Ημέρα των Ωκεανών – ενώ θα έχει προηγηθεί, στις 22 Μαΐου, η Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας. Τέλος, τις δύο πρώτες εβδομάδες του Δεκεμβρίου, θα διεξαχθεί στο Ντουμπάι η COP28 – η 28^η Διεθνής Διάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή.

Ειδικά, μάλιστα, όσον αφορά στην COP28, και μόνο ο τόπος που έχει επιλεγεί για τη διεξαγωγή της αποτελεί μια ειρωνεία – αν όχι πρόκληση. Κι αυτό διότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, των οποίων το Ντουμπάι είναι η πολυπληθέστερη πόλη, αντιπροσωπεύουν τη χώρα με τις μεγαλύτερες κατά κεφαλή εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από κάθε άλλη, καθώς φτάνουν τους 22 τόνους ετησίως. Ξεπερνώντας, έτσι, κατά πολύ ακόμη και τους «συνήθεις υπόπτους», όπως είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία, αλλά και οι Κίνα, Ρωσία και Σαουδική Αραβία.

Τι μπορεί, πλέον, να σωθεί;

Το σίγουρο είναι πως όσο περνούν τα χρόνια χωρίς να υπάρχει ανταπόκριση στις εκκλήσεις των ειδικών, χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις και χωρίς οι ανταγωνισμοί να υποχωρούν τόσο θα συρρικνώνονται τα περιθώρια να σωθεί οτιδήποτε αν σώζεται. Ηδη, άλλωστε, οι επιστήμονες θεωρούν πως ο στόχος του περιορισμού της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης κατά 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή είναι, πλέον, πρακτικά ανέφικτος. Ο πήχης έχει τοποθετηθεί πιο χαμηλά, στους 2 βαθμούς, χωρίς και πάλι να είναι βέβαιο ότι η ανθρωπότητα δεν θα περάσει πάλι από… κάτω. Ειδικά καθώς μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία και την κρίση που προκάλεσε, παρατηρήθηκε μια (επι)στροφή στα ορυκτά καύσιμα, που είχε ως συνέπεια να γίνουν αρκετά βήματα προς τα πίσω.

Ακόμη και αν επιτευχθεί ο νέος στόχος, πάντως, οι συνέπειες θα είναι έτσι κι αλλιώς καταστροφικές, όπως δείχνουν και οι σχετικές εκτιμήσεις αναφορικά με το τι σημαίνει η αύξηση της θερμοκρασίας κατά μισό βαθμό επιπλέον. Κι αυτό σε μία στιγμή που δεν απειλείται μόνο η ατμόσφαιρα του πλανήτη, αλλά και το υπέδαφός του, οι ωκεανοί, η χλωρίδα και η πανίδα και συνολικά η βιοποικιλότητα. «Ο πλανήτης βιώνει τον ταχύτερο ρυθμό εξαφάνισης ειδών από την εποχή που οι δεινόσαυροι χτυπήθηκαν από ένα μετεωρίτη, πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια. Ωστόσο, σήμερα δεν μπορούμε να ρίξουμε την ευθύνη γι’ αυτή την άνευ προηγουμένου απώλεια της βιοποικιλότητας σε ένα βράχο που έρχεται από το μακρινό διάστημα. Αυτή τη φορά, δράστης είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην ιστοσελίδα της «Ημέρας της Γης» (www.earthday.org).

Πρόκειται, βεβαίως, για κάτι που ισχύει και για την ατμόσφαιρα και για το νερό και για τα τροπικά δάση που εξαφανίζονται. Κι αν η Δύση δικαιολογημένα κατηγορείται ότι στήριξε επί δεκαετίες την ανάπτυξή της σε πρακτικές που αντικειμενικά ήταν καταστροφικές για το περιβάλλον, κάτι ανάλογο ισχύει σήμερα για την Κίνα. Δεν αποτελεί σύμπτωση ότι η αναδυόμενη υπερδύναμη, στην προσπάθειά της να «πιάσει» τους προπορευόμενους, έχει μολύνει το 40% των υδάτινων πόρων της, από τους οποίους εξαρτάται η επιβίωση του μισού περίπου πληθυσμού της, δηλαδή κάπου 700 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ποιος δίνει σημασία, όμως;