Πόρτες για παράλληλα σύμπαντα

Από τις τρεις νέες ταινίες που δεν ανήκουν ακριβώς σε εκείνες τις οποίες θα βάζαμε στη λίστα των προτεραιοτήτων μας, μία που κινεί το ενδιαφέρον είναι κινούμενο σχέδιο, η «Suzume», με την υπογραφή του κορυφαίου animateur Μακότο Σινκάι, και μία άλλη, o «Συγγραφέας κατά λάθος», στηρίζεται σε μια πρωτότυπη ιδέα που αφορά τον χώρο της δημιουργίας γενικότερα και της λογοτεχνίας ειδικότερα.

Η «Suzume» (Ιαπωνία, 2022) που προβλήθηκε εντός διαγωνισμού στο τελευταίο Φεστιβάλ Βερολίνου (κάτι που για πρώτη φορά καταφέρνει ιαπωνική ταινία κινουμένων σχεδίων στο συγκεκριμένο φεστιβάλ) έχει τη δομή μιας κλασικής ιστορίας ενηλικίωσης, ενταγμένης όμως μέσα σε ένα σχεδιαστικά αξιοθαύμαστο ψυχεδελικό σύμπαν, μέσω του οποίου αναδύονται σοβαρές οικολογικές ανησυχίες. Εξάλλου ο σπόρος της δημιουργίας αυτής της ταινίας βρίσκεται στον σεισμό που το 2011 έπληξε την ανατολική πλευρά της Ιαπωνίας και έδωσε την αφορμή στον Μακότο Σινκάι να ξεκινήσει ένα οδοιπορικό ανακάλυψης της χώρας και των συντριμμιών της. Ο ίδιος δήλωσε ότι την ίδια στιγμή που τα συντρίμμια τον τρόμαζαν, τον γοήτευαν κιόλας – κάτι που είναι ολοφάνερο στην ταινία του. Κεντρική ηρωίδα, η Σουζούμε, ένα συνηθισμένο στην όψη, ντροπαλό κορίτσι που όμως διαθέτει υπερφυσικές δυνάμεις. Κάτοικος σε μια ήσυχη πόλη στο νησί Κιουσού της Νοτιοδυτικής Ιαπωνίας, η Σουζούμε θα βρεθεί τυχαία σε μια εγκαταλελειμμένη πόλη – φάντασμα, όπου βρίσκεται το μυστικό για τη σωτηρία της Ιαπωνίας από την τεράστια οικολογική καταστροφή που την απειλεί. Το πλαίσιο αυτό δίνει βήμα στον Σινκάι να δουλέψει δημιουργικά τις ιδέες του, από τις οποίες δεν απουσιάζει ο τρόμος της απειλής με τη μορφή ενός τεράστιου πύρινου σκουληκιού, όπως και το χιούμορ, όπου τον πρώτο λόγο έχει μια χαμηλή παιδική καρέκλα με τρία πόδια, την οποία η Σουζούμε, για λόγους που δεν θα αποκαλύψουμε εδώ, δεν εγκαταλείπει ποτέ. Σε κάθε περίπτωση, μια ταινία που θα λατρέψουν οι φαν του ιαπωνικού κινούμενου σχεδίου και που πολύ πιθανόν να συγκινήσει πολλούς που δεν έχουν επαφή μαζί του.

Ψάρι έξω απ’ το νερό
Στον ρόλο του κεντρικού ήρωα του τίτλου της ταινίας «Συγγραφέας κατά λάθος» (Α little white lie, ΗΠΑ, 2023) βρίσκουμε τον Μάικλ Σάνον, έναν ηθοποιό – εγγύηση, εξαιρετικό ρολίστα (δις υποψήφιος για το Οσκαρ β’ ρόλου) και ενίοτε, όπως εδώ, πρωταγωνιστή. Η συνωνυμία ενός συγγραφέα – φαντάσματος ονόματι Σράιβερ, στο ενεργητικό του οποίου υπάρχει μόνον ένας τίτλος που όμως έκανε τρομερή αίσθηση στους κύκλους των διανοουμένων στην πρώτη έκδοσή του, με έναν ξοφλημένο τύπο (Σάνον) που ζει μέσα στη σιωπή και το αλκοόλ θα μετατρέψει τον δεύτερο σε πρόσωπο της ημέρας κατά τη διάρκεια ενός φεστιβάλ λογοτεχνίας που τον έχει καλέσει ως τιμώμενο πρόσωπο και εκείνος, τελικά, δέχθηκε να πάει. Από μόνο του αυτό το στοιχείο δημιουργεί καλές προϋποθέσεις και ο σκηνοθέτης Μάικλ Μάρεν τις εκμεταλλεύεται φτιάχνοντας ευχάριστες καταστάσεις αμηχανίας, με τον «ψεύτικο» συγγραφέα να μοιάζει σαν ψάρι έξω από το νερό και έτσι ακριβώς να φέρεται κυκλοφορώντας σε ένα περιβάλλον που για εκείνον μοιάζει με παράλληλο σύμπαν. Ανάμεσά του μια ομοφυλόφιλη συγγραφέας με άγριες φεμινιστικές διαθέσεις (Εϊτζα Ναόμι Κινγκ), ένας «βαρεμένος» καθηγητής δημιουργικής γραφής που χρησιμοποιεί ως μέσον μεταφοράς άλογο (ο Ντον Τζόνσον σε έναν πραγματικά απροσδόκητο ρόλο), η «ψωνισμένη» διευθύντρια της σχολής που ηδονίζεται με το να αυτοπροβάλλεται (Κέιτ Λίντερ), ένας ντετέκτιβ α λα Ηρακλή Πουαρό (Τζίμι Σίμπσον) αλλά και η υπεύθυνη του φεστιβάλ (Κέιτ Χάντσον) που θαυμάζει τον Σράιβερ και δείχνει να είναι ο μόνος λογικός άνθρωπος της διοργάνωσης. Κανείς δεν υποψιάζεται την αλήθεια, όμως κάποια στιγμή προκύπτει το ερώτημα αν αυτή είναι όντως η αλήθεια: μήπως ο ψεύτικος Σράιβερ είναι τελικά και ο πραγματικός; Και αν δεν είναι, μήπως θα μπορούσε και αυτός να είναι; Το πνευματώδες χιούμορ της ταινίας που συγχρόνως σατιρίζει τον παράξενο κόσμο της λογοτεχνίας και τη ματαιοδοξία των συγγραφέων είναι εκείνο που βοηθά ώστε οι κεραίες μας να είναι διαρκώς τεντωμένες. Και αυτό το χιούμορ, επίσης, είναι που καταφέρνει να επισκιάσει την επίπεδη σκηνοθεσία της ταινίας, η αισθητική της οποίας έχει κάτι από τηλεταινία της παλιάς κοπής.

Κρίμα για τον Μότσαρτ
Κατά κάποιο τρόπο η μουσική περιπέτεια φαντασίας «Ο μαγικός αυλός» (The Magic Flute – Das Vermächtnis der Zauberflöte, Γερμανία, 2022), η τρίτη ταινία που προβάλλεται από σήμερα στις αίθουσες, έχει ομοιότητες με τη «Suzume». Και εδώ θα βρούμε πόρτες που οδηγούν σε παράλληλα σύμπαντα και παιδιά που θα δουν τη ζωή τους να αλλάζει από τη στιγμή που ανοίγουν αυτές τις πόρτες. Καμία αντίρρηση σε μια προσπάθεια κινηματογραφικής γνωριμίας της σπουδαίας όπερας του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ «Ο μαγικός αυλός» με το νέο σε ηλικία κοινό που έχει συνηθίσει να βλέπει παντού δράκους, τέρατα και ξωτικά. Γιατί αυτό φαίνεται ότι ήταν το στοίχημα του πρωτοεμφανιζόμενου στη μεγάλου μήκους ταινία σκηνοθέτη Φλόριαν Ζιγκλ. Ομως το εγχείρημα στον «Μαγικό αυλό» δείχνει τελικά ψεύτικο και σε αφήνει αδιάφορο απέναντι στην ίδια την όπερα, η οποία υποτίθεται ότι εκτυλίσσεται σε έναν παράλληλο κόσμο με αυτόν της ιστορίας της ταινίας αλλά και στον πραγματικό κόσμο της, το μουσικό οικοτροφείο όπου σπουδάζει ένας 17χρονος ταλαντούχος τραγουδιστής (εκείνος δηλαδή που θα μπει στον παράλληλο κόσμο της όπερας). Οσο άνευρο και εντελώς προβλέψιμο είναι το ρομάντζο ανάμεσα στον σπουδαστή (ο Τζακ Γουλφ σε μια υπερβολικά συνεσταλμένη ερμηνεία) και την κοπέλα που ερωτεύεται στη σχολή (Ζαν Γκρουσό), δεν παύει να κινεί περισσότερο το ενδιαφέρον σε σχέση με τα βαρετά μουσικά ιντερμέδια του «Μαγικού αυλού» στο παράλληλο σύμπαν. Εν τέλει, το μόνο που θυμάσαι από την ταινία είναι οι πιο ανθρώπινες σκηνές της, ανάμεσα στον σπουδαστή και τον σνομπ αλλά με ψυχή διευθυντή της σχολής, τον οποίο (ενδεχομένως διόλου τυχαία) υποδύεται ο Φ. Μάρεϊ Εϊμπραχαμ, ο ίδιος ηθοποιός που είχε υποδυθεί τον Σαλιέρι, τον άσπονδο εχθρό του Μότσαρτ στο «Αμαντέους» του Μίλος Φόρμαν.