Διαχρονικές γελοιότητες

Σχεδόν τριάντα χρόνια πριν, στα εγκαίνια του θεάτρου Κάτια Δανδουλάκη και στην πρεμιέρα του έργου «Βυσσινόκηπος», ενώ έχει τελειώσει η παράσταση και φίλοι των ηθοποιών έχουμε παραμείνει στο φουαγέ για μια μικρή δεξίωση, δέχομαι την «επίθεση» του συγχωρεμένου σκηνοθέτη Ανδρέα Βουτσινά με χαρακτηρισμούς που, ακόμα και επιεικώς, θα τους χαρακτήριζε κανείς εξαιρετικά υβριστικούς. Τι είχε συμβεί; Εχοντας δώσει μία μακρότατη συνέντευξη σε ένα δεκαπενθήμερο περιοδικό της εποχής (είμαστε στα 1995) έλεγε πως όταν ήταν στην Αμερική, στις αρχές της δεκαετίας του ’60, η Μέριλιν Μονρόε, πολύ φίλη του, του είχε εξομολογηθεί (όπως ακριβώς το διαβάζετε) ότι «δεν είχε έρθει ποτέ στη ζωή της σε οργασμό». Χωρίς να αγνοούμε την προκλητική και γενικότερα εριστική συμπεριφορά του Ανδρέα Βουτσινά, είχαμε γράψει, όπως πάντα εδώ στα «ΝΕΑ», μιαν επιφυλλίδα σημειώνοντας πως είναι το λιγότερο ανεπίτρεπτο να επαναλαμβάνεις κάτι τόσο προσωπικό που είχε την ατυχία να σου εμπιστευθεί (αν όντως είχε συμβεί) ένας ήδη πεθαμένος άνθρωπος στην άλλη άκρη της γης. Τόσο περισσότερο όταν όχι μόνο δεν ζει πλέον ο ίδιος για να σε διαψεύσει ή να σε επιβεβαιώσει, αλλά δεν υπάρχει και κανείς άλλος σε όλο τον κόσμο πια που θα ενδιαφερόταν με έναν τρόπο ουσιαστικό και όχι κουτσομπολίστικο για τα λεγόμενά σου.

Αξίζει εδώ μια παρένθεση πόσο αναίσθητοι παραμένουμε όλοι μας, ενώ ο κάθε άνθρωπος που έχει πεθάνει και έχει περάσει σε μιαν άλλη σφαίρα να μας γίνεται αποκαλυπτικός σε σχέση με το καινούργιο «ρούχο» που έχει φορέσει, να επιμένουμε να τον χρησιμοποιούμε σε συνδυασμό με λογαριασμούς που δεν έχει πια καμιά σχέση μαζί τους. Οταν παραμένεις ο μοναδικός μάρτυρας μιας αλήθειας τόσο προσωπικής, στοιχειώδης αξιοπρέπεια επιτάσσει να την παίρνεις μαζί σου στον τάφο, εκτός και αν αφορά το άτομό σου, χωρίς βέβαια να παύεις να παραμένεις αναξιοπρεπής ακόμα και σε αυτήν την περίπτωση. Αν θυμόμαστε καλά, εκείνο που είχε ενοχλήσει ακόμη περισσότερο τον Βουτσινά, σε σχέση με την καταγγελία του για μια «πληροφορία» που θα μπορούσε να αμφισβητηθεί ως προς την ακρίβειά της, ήταν το γεγονός ότι αναρωτιόμασταν πώς ήταν δυνατόν μια τόσο στενή σχέση όπως η δική του με τη Μονρόε, ώστε να του αποκαλύπτει ένα τόσο προσωπικό της μυστικό, να παρέμεινε ατεκμηρίωτη σε καλλιτεχνικό επίπεδο. Ο Βουτσινάς δεν ήταν γιατρός, πολεοδόμος ή δικηγόρος, ήταν σκηνοθέτης και ηθοποιός, επομένως άριστα θα μπορούσε να έχουν συνεργαστεί με τη Μονρόε ώστε αν θα χρειαζόταν να επισείει δεκαετίες αργότερα ως αποδεικτικό της σχέσης του οτιδήποτε, να είναι κάτι πιο χειροπιαστό και όχι μια εξομολόγηση που ακόμη και για τον πιο καλοπροαίρετο θα τον γελοιοποιούσε.

Δυστυχώς ο Βουτσινάς δεν υπήρξε ο μοναδικός υπόλογος, στα χρόνια που μεσολάβησαν, στην Ελλάδα, για μια ή πολλές αποκαλύψεις σε σχέση με πεθαμένους ανθρώπους, έστω και αν επρόκειτο για καλλιτέχνες – για άτομα δηλαδή εκτεθειμένα στη διάρκεια της ζωής τους – που θα έπρεπε να έχουν λησμονηθεί, εννοείται οι αποκαλύψεις. Ομως μια – πώς να τη χαρακτηρίσει κανείς αλλιώς; – εκτεταμένη αποβλάκωση κάνει πολλούς, αντί να αναρωτιούνται για τους πασιφανέστατους λόγους αυτών των σκανδαλιστικών πάντα αποκαλύψεων, να τις καταναλώνουν χωρίς κανέναν ενδοιασμό. Αντί τα «μου είπε», «μου εξομολογήθηκε», «μου εμπιστεύθηκε», «μου αποκάλυψε», σε σχέση πάντα με ένα δημόσιο πρόσωπο, να παραδίδουν στην κοινή χλεύη όποιον το επιχειρεί, προβιβάζουν σε ένα άτομο ευεργετικά παρεμβατικό στην ανούσια ζωή μας.