Τα μικρά και τα μεγάλα πάθη των ηρώων

Ο Δημήτρης Στεφανάκης επιστρέφει ύστερα από έξι χρόνια με ένα καινούργιο μυθιστόρημα, το θέμα του οποίου είχε προαναγγείλει από καιρό. Η καρδιά του χτυπά στην Κρήτη, όπως άλλοτε χτυπούσε στην Αλεξάνδρεια ή στο Παρίσι, καθώς ο Στεφανάκης εμπνέεται διαχρονικά από την περιπλάνηση των ηρώων του στα hot spots της Ιστορίας.

Το βενετσιάνικο λιμάνι μιας τουρκόπολης, όπως ήταν το Ηράκλειο στα τέλη του 19ου αιώνα, τα ασκητικά χωριά της νότιας Κρήτης, η μητροπολιτική Ευρώπη του Μεσοπολέμου, οι Παγκόσμιοι Πόλεμοι και όσα άλλα επεισόδια συνωστίζονται στη μνήμη του αφηγητή έχουν την προμετωπίδα «Μινώταυρος».

Σε μια μυθιστορηματική αναδρομή πενήντα χρόνων είναι δύσκολο να επισημάνεις πρωταγωνιστές, τα πρόσωπα εκείνα που για χάρη τους γράφονται τόσες σελίδες. Η στιβαρή φιγούρα του Γιαννιού Αστάκη, η Μαργώ Μποτέλλη με το κοσμοπολιτικό άστρο, ο ανάλαφρος αλλά και τόσο ουσιαστικός Σήφης Μαραβελάκης, ο αυστηρός Αγγελος Γαληνός και η λαϊκή ψυχή με το προσωνύμιο Τσουγκρής διεκδικούν ο καθένας ένα μεγάλο μερτικό από αυτό το μυθιστόρημα.

Οσο σημαντικός είναι ο τόπος και τα πρόσωπα άλλο τόσο είναι και η γλώσσα. Λέξεις ζυγισμένες με ακρίβεια, χωρίς ακρότητες και υπερβολές, ένα ιδίωμα που σε πρώτη ανάγνωση δίνει την αίσθηση της ντοπιολαλιάς αλλά εντέλει είναι κάτι οικουμενικό.

Ο Στεφανάκης αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τα πλεονεκτήματα που προσφέρει μια πολυσέλιδη διήγηση. Ολα εξελίσσονται με την ευλογοφάνεια και την πειθώ της πραγματικότητας, μια αρετή που κατακτάται συνήθως περισσότερο σκίζοντας παρά γράφοντας. Ο αναγνώστης εισέρχεται έτσι σε ένα περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας και συμπάσχει με τους ήρωες στα μικρά και μεγάλη πάθη τους.

Ο «Μινώταυρος» (εκδ. Μεταίχμιο) είναι περισσότερο ένα μεγάλο πλαίσιο για να χωρέσουν μέσα του όλα όσα θα ήθελε αυτός που θα διαβάσει για τη ζωή και την καθημερινότητα ανθρώπων που στέκονται μακριά, πολύ μακριά μέσα στον χρόνο. Κι ενώ στέκονται τόσο απόμακρα είναι να απορεί κανείς γιατί ο αναγνώστης αιχμαλωτίζεται τελικά από τις αγωνίες, τα όνειρα και τις προσδοκίες τους. Δεν είναι εύκολη η απάντηση. Ισως αρκεί να πούμε ότι μυθιστορήματα όπως ο «Μινώταυρος» συντηρούν το ενδιαφέρον μας για τη λογοτεχνία και για τον ιδεατό της κόσμο.