Λιγότερα συνθήματα και πιο πολλή δουλειά

Ποιο είναι το πρώτο πολιτικό σύνθημα που άκουσα; Για να πω την αλήθεια, δεν το άκουσα, το διάβασα. Ή μάλλον προσπαθούσα να το διαβάσω στα πρώτα μου συλλαβίσματα. «Γαργάλα τα». Δύσκολη λέξη για νήπιο γι’ αυτό και μου είχε εντυπωθεί όταν το συλλάβιζα στις γελοιογραφίες της εποχής. Βέβαια, δεν ήταν ακριβώς σύνθημα αλλά ως τέτοιο το έχω καταχωρήσει. Και αργότερα έμαθα ότι το συγκεκριμένο παρατσούκλι του Γεώργιου Αθανασιάδη – Νόβα, ξεκίνησε στα γραφεία των «ΝΕΩΝ» από ένα αστείο του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Την ίδια εποχή έμαθα και το 1-1-4. Δεν ήξερα πού αναφερόταν, δεν ήξερα τι ήταν, αλλά μου λένε ότι το είχα κάνει κάπως χορευτικό και το φώναζα χοροπηδώντας μέσα στο σπίτι. Πώς χορεύουν σήμερα τα πεντάχρονα την ντίσκο διασκευή του Bella Ciao; Ε, αυτό.

Ε, μετά μεγάλωσα. Αλλα εν τω μεταξύ είχαμε χούντα και συνθήματα γιοκ. Προς το τέλος της, αναδείχθηκαν τα συνθήματα του Πολυτεχνείου με κορυφαίο το «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία». Και μετά τη μεταπολίτευση, το σύνθημα που κυριάρχησε ήταν το «Δώστε τη χούντα στον λαό». Στις εκλογές (που έγιναν στις 17 Νοεμβρίου ως απότιση φόρου τιμής στην πρώτη επέτειο της φοιτητικής εξέγερσης), στην πορεία του Πολυτεχνείου. Βέβαια, από εκείνες τις εκλογές του 1974 θυμάμαι και την καζούρα στον Πέτρο Γαρουφαλιά που είχε κατεβεί επικεφαλής ακροδεξιού κόμματος. Ως νέα Μαρίκα Παλαίστη είχε αντιμετωπισθεί από τους νέους που τον υποδέχονταν στις συγκεντρώσεις του με συνθήματα όπως «Θάλασσα στα Τρίκαλα» και «Τρύπα στα δεκάρικα».

Και ύστερα ΠΑΣΟΚ. Με κυρίαρχο σύνθημα την «Αλλαγή». Και με αταλάντευτες βεβαιότητες τύπου «Το ΠΑΣΟΚ στη Βουλή, ο λαός στην εξουσία» και «Ο λαός θέλει, το ΠΑΣΟΚ μπορεί». (Που στα χρόνια της φθοράς του κινήματος επανακυκλοφόρησε με ερωτηματικό στο τέλος). Ηταν τότε ή είχαν αρχίσει από νωρίτερα οι αψιμαχίες ότι οι σοσιαλιστές οικειοποιούνταν τα συνθήματα της Αριστεράς; Από εκείνη την εποχή των πράσινων και των γαλάζιων καφενείων θυμάμαι επίσης τα πασοκικά «Εκεί, εκεί στη Β’ Εθνική μαζί με το Αιγάλεω και τον Καραμανλή» και «Καλύτερα παπάκι παρά τον Μητσοτάκη». (Το δεύτερο αφορούσε κάποια εξαγγελία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για μείωση φόρων στις τιμές των αυτοκινήτων).

Μετά, δεν θυμάμαι τι έγινε. Εξέπεσε η αντικειμενική πολιτική αξία των συνθημάτων ή, πλέον, δεν με εντυπωσίαζαν τόσο ώστε να τα συγκρατώ; Με ένα άλμα μνήμης, προσγειώνομαι στο 2009. Σε μια εποχή που τα συνθήματα από τις ιαχές των ψηφοφόρων, πέρασαν στον λόγο των ίδιων των πολιτικών. Ποιος δεν θυμάται το «Λεφτά υπάρχουν» του Γιώργου Παπανδρέου. Ναι, είναι αποσπασματική η πρόταση που, τελικά, του γύρισε μπούμερανγκ. Αλλά οι λογογράφοι των πολιτικών πρέπει να προσέχουν ώστε να μην μπορούν να απομονωθούν λέξεις που στέλνουν εντελώς διαφορετικά μηνύματα από αυτά που θέλει ο ομιλητής.

Και έπειτα μνημόνιο. Και αντιμνημονιακός αγώνας. Τότε που έσπασε το απόστημα της τοξικότητας. Που από την αθωότητα του «Καλύτερα παπάκι…», περάσαμε στο «Να καεί, να καεί το μπ… η Βουλή». Και σε εκείνα τα συριζαϊκά συνθήματα του απόλυτου διχασμού όπως το «Ή αυτοί ή εμείς» και το «Ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν». Συνθήματα μίσους και προτροπής για «ξεκαθάρισμα».

Κλεμμένα
Στα πολλά χρόνια που ζω, δύο είναι τα απόλυτα τοξικά συνθήματα, αυτά που δεν παραπέμπουν σε πολιτική αλλά σε αλητεία και χουλιγκανισμό. Και τα δύο με γνωστή – άγνωστη υπογραφή. Εξάλλου, σε σχετική δήλωσή του προ μηνών, ο Αλέξης Τσίπρας ενθάρρυνε το κοινό του να χρησιμοποιεί και γηπεδικά συνθήματα. Οπως αυτό που ήθελε να καεί η Βουλή. Και από ‘κει φτάσαμε στο «Γ… Μητσοτάκη».

Το σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ για αυτές τις εκλογές (το επίσημο εννοώ) κατεβάζει τους τόνους. Μιλάει για δικαιοσύνη παντού, δικαιοσύνη για όλους. Με δύο στελέχη, τον Παππά και τον Παπαγγελόπουλο, καταδικασμένα. Τι ακριβώς δηλαδή θέλει να πει ο επικοινωνιολόγος – ποιητής; Τον ίδιο δε τον Αλέξη Τσίπρα τον άκουσα να λέει «Ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε», το δεύτερο, μετά το «Λεφτά υπάρχουν» πιο γνωστό σύνθημα του ΓΑΠ. Και να μιλάει για «καθαρά χέρια». Κάποιος να του μιλήσει για τον χουντικό Λαδά. Ή, έστω, τον Μιχαλολιάκο.