«Η ιστοριογραφία συγχέει την Επανάσταση με την “Τρομοκρατία”»

«Ο όρος “τρομοκρατία” είναι εξαιρετικά μεροληπτικός, έχει αρνητικές συνδηλώσεις. Και, κυρίως, στοχοποιεί έναν και μόνο ένοχο, ή μία και μόνο ομάδα ενόχων -σαν να μην τρομοκρατούσαν όλες οι μαχόμενες παρατάξεις τους αντιπάλους τους, σαν κάποιες να ήταν οπωσδήποτε αθώες. Το να μιλά κανείς για “εμφύλιο πόλεμο” θα ήταν πολύ λιγότερο απαξιωτικό, επειδή ο όρος υπονοεί μια εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα σε διαφορετικούς πρωταγωνιστές ή φατρίες, που είχαν όλοι και όλες μεγαλύτερη ή μικρότερη ευθύνη για όσα συνέβησαν. Η Αγγλία αποκάλεσε “εμφύλιο πόλεμο” την πρώτη -και αληθινή-επανάσταση, της περιόδου 1642 – 1651. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έπραξαν το ίδιο για τη σύρραξη που στη Γαλλία αποκαλούμε “Πόλεμο Απόσχισης”, αλλά που, από το 1907 και έπειτα, οι Αμερικανοί αποκαλούν απλώς “Εμφύλιο Πόλεμο”…

Είτε δημοκρατική είτε μαρξιστική, αντιδραστική ή αναθεωρητική, η ιστοριογραφία συγχέει την Επανάσταση με την “Τρομοκρατία”. Με αυτόν τον τρόπο, οι ιστορικοί λησμονούν πως η Επανάσταση υπήρξε πρωτίστως ένας εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στους πατριώτες και τους αντιπάλους τους, και ότι, από αυτή την άποψη, ελάχιστα διαφέρει από τη μεγάλη Αγγλική Επανάσταση του 17ου αιώνα. Όπως έγραφε ο ιδιαίτερα βασιλόφρων κόμης του Montlosier, εκφράζοντας μια ενδόμυχη ελπίδα του, επρόκειτο για “έναν πόλεμο Γάλλων εναντίον Γάλλων”. Είναι γεγονός πως οι σύγχρονοι της Επανάστασης είχαν μια ευκρινέστερη θεώρηση από ό,τι οι απόγονοί τους. Εκείνοι κατανοούσαν καλά τι απειλούσε αδιάκοπα η εμφύλια διχόνοια και τη φοβούνταν – ήταν κυριολεκτικά τρομοκρατημένοι, γιατί είχαν διαβάσει επιμελώς τους κλασικούς τους, Γάλλους ή Άγγλους, Έλληνες ή Ρωμαίους».

(Από την εισαγωγή του βιβλίου)