«Διορθώσεις» {LF}Ή πολιτική ορθότητα;

Τελευταίος σταθμός: η Αγκαθα Κρίστι. Αυτό είναι το επεισόδιο που προστίθεται στο «σίριαλ» των παρεμβάσεων σε σύγχρονους κλασικούς συγγραφείς, ώστε τα έργα τους να εναρμονίζονται με τις επιταγές της σύγχρονης θεώρησης για την κοινωνική ισότητα. Αρκετά από τα κείμενα της Κρίστι, λοιπόν, αναθεωρήθηκαν ώστε να αφαιρεθούν προσβλητικές εκφράσεις και αμφιλεγόμενες προτάσεις για την εθνοτική καταγωγή ηρώων.  Αποσπάσματα με πρωταγωνιστές τον Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ που κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά μεταξύ 1920 και 1976 επαναδιατυπώθηκαν ή αφαιρέθηκαν στις νέες εκδόσεις του οίκου HarperCollins. Σκοπός ήταν η γλώσσα τους να προσαρμοστεί στα σημερινά δεδομένα και να μη θίγει χαρακτήρες κυρίως που οι ήρωες συναντούν εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε σε αναφορές σχετικές με τη εθνικότητα, περιγράφοντας έναν χαρακτήρα ως μαύρο, Εβραίο ή Τσιγγάνο. Από τη διόρθωση δεν γλίτωσαν ούτε πιο ευαίσθητες περιγραφές όπως για τον γυναικείο κορμό «από μαύρο μάρμαρο» ή έναν «ινδικό χαρακτήρα» για έναν δικαστή. Ακόμα, αφαιρέθηκαν όροι όπως «ανατολίτικο», «νέγρος», ενώ η λέξη «ιθαγενείς» αντικαταστάθηκε από «ντόπιοι». Τις αλλαγές αυτές προχωρούν «αναγνώστες ευαισθησίας», όπως ονομάζεται η νέα ειδικότητα που έχει εμφανιστεί στον εκδοτικό κόσμο τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτή δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που τα έργα της Αγκαθα Κρίστι τροποποιούνται ώστε να ενταχθούν σ’ ένα πιο ευπρεπές πλαίσιο ανάλογα με την εποχή που κυκλοφορούν. Το βιβλίο της «Δέκα μικροί νέγροι» που δημοσιεύτηκε το 1939 ήδη από το 1977 μετονομάστηκε σε «Και μετά δεν έμεινε κανένας» ώστε να αποφευχθεί ο ρατσιστικός χαρακτηρισμός.

Παρόμοιες τροποποιήσεις έγιναν και στα χειρόγραφα του Ιαν Φλέμινγκ, του «πατέρα» του Τζέιμς Μποντ, για να αφαιρέσουν προσβλητικές αναφορές στο φύλο και τη φυλή. Στο βιβλίο «Live and let die», για παράδειγμα, άλλαξε το σχόλιο του πράκτορα 007 για επίδοξους αφρικανούς εμπόρους χρυσού και διαμαντιών ως «αρκετά νομοταγή παιδιά εκτός αν έχουν πιει πάρα πολύ» αφαιρώντας το «εκτός αν έχουν πιει πάρα πολύ». Σε «αναγνώστες ευαισθησίας» αποτάθηκε και ο εκδοτικός οίκος που κυκλοφορεί τα βιβλία του -κατά τεκμήριο βιτριολικού και ειρωνικού- Ρόαλντ Νταλ ώστε να ξαναγράψουν σημαντικά μέρη των κειμένων του, με σκοπό τα έργα του «να μπορούν να συνεχίσουν να τα απολαμβάνουν όλοι σήμερα». Βέβαια, θα συνεχίσει να κυκλοφορεί και τις αρχικές εκδόσεις.