Η δεύτερη ανάγνωση των γκάλοπ

Από νέα βάση με κοινές διαπιστώσεις αλλά και διαφορετικές ερμηνείες, που δημιουργούν και προσδοκίες και φόβους στην κάθε πλευρά, καθορίζοντας τελικά την προεκλογική τακτική τους, οδεύουν προς την εκλογική αναμέτρηση τα επιτελεία κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Το πολιτικό σύστημα προσπαθεί να διαβάσει εγκαίρως τα κρυφά μηνύματα πίσω από τις δημοσκοπικές μπάρες μετά την τραγωδία των Τεμπών, καθώς το νέο κύμα γκάλοπ είκοσι μέρες μετά το φριχτό δυστύχημα στις σιδηροδρομικές ράγες στέλνει στα κόμματα πολλαπλές προειδοποιήσεις – οριζοντίως και στοχευμένα. Για εντελώς «νέα συνθήκη» στο πολιτικό σκηνικό κάνει λόγο ο διευθυντής ερευνών της GPO Αντώνης Παπαργύρης, θεωρώντας πάντως παρακινδυνευμένη την εξαγωγή «στέρεων συμπερασμάτων». Το ίδιο συγκρατημένα προσεγγίζουν άλλωστε τα στοιχεία από τις μετρήσεις κοινής γνώμης τα κομματικά επιτελεία, αναμένοντας ουσιαστικά και το… τρίτο κύμα σε ακόμα μεγαλύτερη χρονική απόσταση από την τραγωδία, προσδοκώντας τότε ακριβέστερη ανάγνωση στους καθοριστικούς «αγνώστους»: ποια θα είναι η πραγματική δυναμική του «αντι-», προς τα πού θα κινηθεί η γκρίζα ζώνη, πώς θα μεταφραστεί η ενίσχυση του «Κανένα» – με τιμωρητική ψήφο ή με αποχή;

Μουδιάσματα. Στο κυβερνών κόμμα, το οποίο χάνει ψηφοφόρους με αδιαμφισβήτητα πλήγματα πέριξ των τεσσάρων μονάδων, προκαλούνται μουδιάσματα κυρίως για το αν είναι ακόμη εφικτή η αυτοδυναμία στη δεύτερη κάλπη της ενισχυμένης αναλογικής. Τα σημερινά δεδομένα κρατούν μακριά τον στόχο, με την κυβέρνηση να επενδύει σε άμεση διεύρυνση του δημόσιου διαλόγου και στην επιστροφή της στον προεκλογικό σχεδιασμό της υλοποίησης δεσμεύσεων. Ενδεικτικό το χθεσινό «κάδρο» του Κυριάκου Μητσοτάκη για την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 780 ευρώ από την 1η Απριλίου. Δεν επιλέχθηκαν αυτή τη φορά γραπτές ανακοινώσεις αλλά δημόσια σινιάλα μέσα από το Μαξίμου προς την κοινωνία για τις κυβερνητικές προσπάθειες στήριξης. «Δεν έχω αυταπάτες, ξέρω ότι στη χώρα μας οι αμοιβές είναι ακόμα χαμηλές ενώ πιέζονται περισσότερο από τον εισαγόμενο πληθωρισμό» είπε ο Πρωθυπουργός, με ειδική αναφορά στους νέους «που τα βγάζουν δύσκολα πέρα». Ούτε όμως ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει αυτόματα το δικό του στοίχημα, αυτό της ανατροπής αν όχι στην πρώτη τότε στη δεύτερη κάλπη, αφού οι σοβαρές απώλειες στις επιδόσεις προσωπικά του Μητσοτάκη και συνολικά της κυβέρνησης δεν μεταφράζονται σε κέρδη για τον Αλέξη Τσίπρα. Δύσκολο ζητούμενο παραμένει και για τον Νίκο Ανδρουλάκη η στόχευση του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για «ισχυρό ποσοστό». Και αυτά γιατί όλες οι μετρήσεις πιστοποιούν ισχυρούς κραδασμούς στην εμπιστοσύνη των πολιτών συνολικά στα κόμματα εξουσίας.

Είναι οι νέες δυναμικές που διαμορφώνονται και προς το παρόν όχι μια δραματική ανατροπή ισορροπιών στους πολιτικούς συσχετισμούς αυτές που έχουν θορυβήσει πρωτίστως τη ΝΔ και δευτερευόντως την Κουμουνδούρου και τη Χαριλάου Τρικούπη που δεν κεφαλαιοποιούν τη μεγαλύτερη φθορά που έχει υποστεί η ΝΔ μέσα στην τετραετία διακυβέρνησης. Η ψαλίδα των μονομάχων Μητσοτάκη και Τσίπρα κλείνει, αλλά η πρωτιά, έστω και… ξυρισμένη, μένει στην κυβέρνηση, που διαπιστώνει ότι η ψυχική απόσταση μερίδας ψηφοφόρων της είναι εκείνη που τροφοδοτεί την γκρίζα ζώνη. Αυτή η μονόπλευρη (από τη γαλάζια πλευρά), σύμφωνα με τους αναλυτές, ενίσχυση της μπάρας των αναποφάσιστων δημιουργεί προσδοκίες σε όλους: η ΝΔ περιμένει ότι θα λειτουργήσουν τα διλήμματά της ώστε – με απλά λόγια – να πάρει πίσω τον κόσμο της, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ αισιοδοξεί ότι ο δρόμος για εκείνους που εκφράζουν δυσφορία δεν θα έχει επιστροφή (προς την κυβέρνηση) άρα ένα μέρος του είναι διεκδικήσιμο.

Οι «μετακινήσεις». Αυτή τη στιγμή στο κεφάλαιο «μετακινήσεις» όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Οπως εξηγεί ο Αντώνης Παπαργύρης άλλωστε διαχρονικά έχει παρατηρηθεί ότι οι μετακινήσεις απαιτούν χρόνο. Δεν αρκεί, εν ολίγοις, ένα μεμονωμένο γεγονός ώστε να προκαλέσει αυτόματα μεταπήδηση ψηφοφόρων από ένα κόμμα σε κάποιο άλλο. Στο πλαίσιο αυτό η μάχη μεταξύ Μητσοτάκη – Τσίπρα δεν αναμένεται μέχρι νεωτέρας να τροποποιηθεί ουσιαστικά ως προς τις διαχωριστικές γραμμές που προτάσσει ο ένας έναντι του άλλου. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ζητώντας εξαρχής από τα στελέχη του μετρημένους τόνους, θα επιμείνει στο πρέσινγκ προς το Μαξίμου για την ατζέντα «σιδηρόδρομος» και τις ευθύνες της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, στοχεύοντας στη γαλάζια εσωστρέφεια. Ο Πρωθυπουργός θα φέρει εκ νέου μπροστά τα «μεγάλα διακυβεύματα», αναπροσαρμοσμένο με αιχμή το «κράτος», θεωρώντας ότι οι μετρήσεις αποτυπώνουν (και) έλλειμμα αξιοπιστίας των πολιτών για τη διαχειριστική επάρκεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι τυχαίο ότι οι κυβερνητικοί διατυπώνουν από τώρα τη φράση «ποιος μπορεί;» – να δώσει τη μάχη ανατροπής του αναχρονιστικού κράτους, με τα λόγια του Μητσοτάκη – παραπέμποντας στις αναπόφευκτες ενόψει εκλογών συγκρίσεις.

Αντισυστημικό κύμα. Περισσότερο περίπλοκες είναι οι συζητήσεις σε ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ που εστιάζουν αφενός στο αντισυστημικό κύμα, στους φόβους για την ακρίβεια, για το ποιους θα παρασύρει τελικά ο θυμός των πολιτών και ιδίως των ηλικιών 17-29 ετών και 30-44 ετών, αφετέρου στα μετεκλογικά σενάρια, που μπερδεύονται ακόμα περισσότερο. Είναι ξεκάθαρη στις δημοσκοπήσεις η ανοδική τάση για τα μικρότερα και αντισυστημικά κόμματα, κυρίως για το ΚΚΕ και το ΜέΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη ο οποίος δημοσκοπικά «πετυχαίνει» είσοδο στη Βουλή, αλλάζοντας άρα τα δεδομένα για τον πήχη της αυτοδυναμίας του πρώτου κόμματος. Αντίστοιχη τάση καταγράφεται για την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου έως και για το κόμμα Kασιδιάρη.

Τα μετεκλογικά σενάρια. Το παιχνίδι του «ρυθμιστικού» πόλου ανήκει στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο επίσης δεν καταγράφει κέρδη από την αποδοκιμασία των ψηφοφόρων προς τη ΝΔ και, ποντάροντας στις προγραμματικές θέσεις του, επιμένει σε στρατηγική κριτικής έναντι τόσο στο Μαξίμου όσο και στην Κουμουνδούρου. Τα μετεκλογικά σενάρια, πόσω μάλλον από την πρώτη Κυριακή, φαντάζουν σε κάθε περίπτωση πιο περίπλοκα, δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις τα… κουκιά δεν βγαίνουν και ότι θα είναι τα ποσοστά της πρώτης κάλπης εκείνα που θα καθορίσουν τα περιθώρια (ή την ανάγκη) διαβουλεύσεων. Οσο κυριαρχούν ο «Κανένας», η γκρίζα ζώνη και το «αντι-» και όσο δεν καταγράφεται μαζική στροφή των πολιτών προς κυβερνήσεις συνεργασίας, παρότι εμφανώς πέφτει το ποσοστό όσων θέλουν αυτοδύναμη κυβέρνηση ΝΔ ή κυβέρνηση συνεργασίας με γαλάζιο κορμό, το τοπίο θεωρείται ρευστό. Και οι τακτικές της κάθε πλευράς, τα νέα αφηγήματα και η διαχείριση του πολιτικού χρόνου που απομένει μέχρι τις κάλπες θα δοκιμάζονται πολύ πιο σκληρά.