Ο αλεβίτης με τον άνεμο στα πανιά του

«Δύσκολο να μη δει κανείς στον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου το ακριβώς αντίθετο του ευέξαπτου προέδρου της Τουρκίας, ενός μετρ των λεκτικών επιθέσεων και της βίας. Στα 74 του χρόνια, ο Κιλιτσντάρογλου είναι αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε στην πολιτική μια ήρεμη δύναμη». Ετσι περιέγραφε τις προάλλες η γαλλική «Le Monde» τον μεγάλο αντίπαλο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τις 14 Μαΐου. Εδώ στην Ελλάδα, βέβαια, ο χαρακτηρισμός της «ήρεμης δύναμης» ή το παρατσούκλι του Κιλιτσντάρογλου ως «τούρκου Γκάντι» χτυπάνε κάπως παράταιρα – γιατί κανείς δεν έχει ξεχάσει δηλώσεις του τύπου «η Ελλάδα έχει καταλάβει 18 από τα νησιά του Αιγαίου», «είναι επιτακτική ανάγκη να αυξήσουμε την πίεση σε Μεσόγειο και Αιγαίο», «δεν θα υπάρξει καμία παραχώρηση στα ζητήματα με τον νότιο γείτονά μας, τη Συρία, την Κύπρο, το Αιγαίο και τη Μαύρη Θάλασσα» ή το πώς πλειοδοτούσε ο επικεφαλής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) το περασμένο καλοκαίρι στις εμπρηστικές δηλώσεις του Ερντογάν προκαλώντας τον: «Αν βαστά η καρδιά σου, κάνε βήμα για τα κατεχόμενα οπλισμένα νησιά. Θα σε στηρίξουμε».

Οι πλέον αισιόδοξοι βλέπουν στις δηλώσεις αυτές την ανάγκη του Κιλιτσντάρογλου να κρατήσει ενωμένη τη Συμμαχία του Εθνους, με όλους τους εθνικιστές και τους ισλαμιστές που αυτή περιλαμβάνει. Το αν έγιναν πράγματι «για εσωτερική κατανάλωση» απομένει να φανεί. Οπως απομένει να φανεί αν ο Κιλιτσντάρογλου μπορεί να ξεπεράσει τον μεγαλύτερο σκόπελο στον δρόμο του: όπως σχολίασε χαρακτηριστικά στους «Financial Times» ο τούρκος αναλυτής Σελίμ Κορού, «κάποιοι άνθρωποι, όταν στέκονται μπροστά σε ένα πλήθος, τους βγαίνει φυσικά, απλώς συνδέονται. Με τον Κιλιτσντάρογλου… μέσα σε πέντε λεπτά όλοι κοιτάζουν το κινητό τους». Ομως έπειτα από χρόνια αναταραχής, πολιτικής καταστολής, ένα αποτυχημένο πραξικόπημα, μια οικονομική κρίση και έναν καταστροφικό σεισμό, τον χειρότερο του τελευταίου αιώνα, οι ψηφοφόροι της Τουρκίας ίσως να είναι έτοιμοι για έναν πιο πληκτικό πρόεδρο.

Γεννημένος το 1948 στο Ναζιμιέ της ανατολικής επαρχίας Τούντζελι, μια περιοχή όπου πλειοψηφούν οι Κούρδοι, ο Κιλιτσντάρογλου θα γίνει, εφόσον εκλεγεί, ο πρώτος αλεβίτης πρόεδρος στην ιστορία της Τουρκίας. Με σπουδές Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Γκαζί της Αγκυρας, ξεκίνησε την καριέρα του από το υπουργείο Οικονομικών, υπηρετώντας σε διάφορες θέσεις, για να αναλάβει κατόπιν, μεταξύ 1991-1996 και 1997-1999, πρόεδρος του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στην πολιτική μπήκε στις αρχές του 2000, πρωτοεξελέγη στις εκλογές του 2002 και οκτώ χρόνια αργότερα ανέλαβε επικεφαλής του CHP, του κόμματος που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Το οδήγησε σε δύο ήττες σε δημοψηφίσματα και τέσσερις γενικές εκλογές με ολοένα και χειρότερες επιδόσεις. Αλλά και στη σημαντική νίκη του 2019, όταν το CHP κατέκτησε την εξουσία στις πιο πολύτιμες πόλεις της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της Αγκυρας και της Κωνσταντινούπολης.

Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 και το πογκρόμ της καταστολής που ακολούθησε, ο Κιλιτσντάρογλου δεν είχε διστάσει να κάνει λόγο για «δύο πραξικοπήματα» και να διακηρύξει: «Θα σπάσουμε αυτό το τείχος του φόβου». Δεν είχε διστάσει επίσης να αποκαλέσει «δικτάτορα» τον Ερντογάν το 2018, όταν αυτός επανεξελέγη από τον πρώτο κιόλας γύρο. Το βίντεο που τον δείχνει, στις 7 Φεβρουαρίου, την επομένη των φονικών σεισμών, να κατηγορεί τον Ερντογάν ως υπεύθυνο, σε μεγάλο βαθμό, για την τραγωδία, έχει περισσότερες από 20 εκατ. θεάσεις. «Ο Κιλιτσντάρογλου έχει επί του παρόντος τον άνεμο στα πανιά του και αυτό το νιώθεις» επισημαίνει ο Σελίμ Κορού. Ομως οι κάλπες απέχουν ακόμα δυο μήνες.