Ειμαστε έτοιμοι για πολιτική αλλαγή;

Η επιλογή του ηγέτη της αντιπολίτευσης σηματοδοτεί και το εναρκτήριο λάκτισμα της επίσημης προεκλογικής εκστρατείας στην Τουρκία. Κατέληξε τελικά το αντιπολιτευτικό μπλοκ σε μια συμβιβαστική λύση επιλέγοντας τον Κιλιτσντάρογλου ως ηγέτη του μεγαλύτερου κόμματος παίρνοντας το ρίσκο να επαναληφθεί το προηγούμενο να μην επανεκλεγεί. Αλλά αυτά αφορούν τις εσωτερικές ισορροπίες στην Τουρκία γιατί προφανώς υπήρξαν πολύ έντονες παρασκηνιακές ζυμώσεις για να καταλήξουν σ’ αυτή την επιλογή που αποδεδειγμένα δεν είναι η πλέον δημοφιλής. Η πιο λογικοφανής εκδοχή για την επιλογή του είναι ότι μπορεί να προσελκύσει κούρδους ψηφοφόρους λόγω της αλεβιτικής του καταγωγής. Αλλά και αυτό μένει να κριθεί στην πράξη.

Τη δική μας πλευρά πρέπει να απασχολήσει ποια θα είναι η στάση της αντιπολίτευσης έναντι της Ελλάδας, εάν ο επικεφαλής της εκλεγεί πρόεδρος και αν οι συνιστώσες της συμμετέχουν στην κυβέρνηση που θα ορίσει. Οι συνιστώσες αυτές έχουν λίγο απ’ όλα. Από τον Νταβούτογλου, αρχιτέκτονα της πολιτικής του στρατηγικού βάθους, μέχρι τον ευρωπαϊστή Μπαμπατσάν και την εθνικίστρια Ακσενέρ. Να περιμένουμε στροφή 180 μοιρών στα ελληνοτουρκικά θα ήταν υπερβολικά αισιόδοξο. Ωστόσο, αυτό που θα πρέπει να περιμένουμε είναι μια στροφή 180 μοιρών στις σχέσεις της Αγκυρας με τη Δύση. Αυτό θα έχει και θετικές και αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα.

Στις θετικές θα περιλαμβάνεται, ενδεχομένως, η επαναφορά των σχέσεων σε μια προβλέψιμη ισορροπία. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και τα προβλήματά τους προϋπήρχαν του Ερντογάν. Η ακραία ρητορική που ο τελευταίος υιοθέτησε από το 2020 και μετά οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην αναγκαστική του συμβίωση με τον Μπαχτσελί αλλά και στο ρήγμα των σχέσεών του με τις ΗΠΑ. Αλλά και στην πεποίθηση ισχυρών κέντρων διαμόρφωσης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας ότι μένουν έξω από το παιχνίδι στην Ανατολική Μεσόγειο και τον ενεργειακό της πλούτο. Αυτή η παράμετρος δεν θα πρέπει ν’ αναμένουμε πως θ’ αλλάξει αν κερδίσει η αντιπολίτευση στις εκλογές.

Στην ελληνική και κυπριακή δημόσια σφαίρα έχουμε την τάση να αεροβατούμε και η εξωτερική πολιτική δεν είναι πεδίο για ακροβασίες. Η Τουρκία είναι η μεγαλύτερη χώρα της περιοχής και οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ και τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες που καθορίζουν τις αποφάσεις της ΕΕ είναι πολύ εύκολο να βελτιωθούν αν στην Αγκυρα υπάρχει μια κυβέρνηση που θα κάνει τη στροφή που αναμένουν τα δυτικά κέντρα λήψης αποφάσεων. Αυτή η στροφή μάλιστα μπορεί να γίνει και από τον ίδιο τον Ερντογάν αν επανεκλεγεί. Ας είμαστε λοιπόν ρεαλιστές. Εμείς πρέπει να αναζητήσουμε λύσεις με την Τουρκία αν δεν θέλουμε να μας τις επιβάλουν.

Επιπλέον, ας είμαστε προετοιμασμένοι, σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης, για έναν πολύ στενό εναγκαλισμό από Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, ειδικά αν η νέα τουρκική ηγεσία δείξει διάθεση απομάκρυνσης από τη Μόσχα. Θα υπάρξει reset που θα αφορά και τους εξοπλισμούς αλλά και τη σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ. Τα μηνύματα που λαμβάνουν η Αθήνα και η Λευκωσία είναι σαφή: μπορεί να μην υπάρξουν οριστικές λύσεις στα χρονίζοντα ζητήματα, Κυπριακό και ελληνοτουρκικά, αλλά θα πρέπει να αναζητηθεί φόρμουλα συνεργασίας και με τις άλλες χώρες της περιοχής για την αξιοποίηση των ενεργειακών αποθεμάτων. Συμπίπτουν σ’ αυτό Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, θέλουν απεξάρτηση από τη Μόσχα γρήγορα.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων