Αλυτος ο γρίφος των σαμποτέρ των αγωγών

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν οι εκρήξεις προκάλεσαν ζημιές στους αγωγούς Nord Stream 1 και 2, τους δύο υποθαλάσσιους αγωγούς φυσικού αερίου που συνέδεαν τη Ρωσία με τη Γερμανία, τα στοιχεία για τον ένοχο ήταν ελάχιστα. Ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποπτεύθηκαν τη Ρωσία. Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν απειλούσε να διακόψει τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης σε αντίποινα για τις κυρώσεις που είχε επιβάλει η ΕΕ λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, κατηγόρησε την Αμερική και τη Βρετανία. Εξι μήνες αργότερα, αξιωματούχοι των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών καθώς και γερμανικοί και βρετανικοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί υπέδειξαν την πιθανή εμπλοκή μιας άγνωστης φιλοουκρανικής ομάδας που δεν συνδέεται με την κυβέρνηση. Ποιος είναι λοιπόν ο δράστης και γιατί;

Το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου ο εξοπλισμός παρακολούθησης της Δανίας εντόπισε ένα σεισμικό γεγονός που ισοδυναμεί με 500 κιλά tnt (περίπου όσο μια βόμβα αυτοκινήτου) νοτιοανατολικά του νησιού Μπόρνχολμ. Περίπου την ίδια στιγμή, καταγράφηκε πτώση της πίεσης στον Nord Stream 2, τον νοτιότερο από τους δύο παράλληλους αγωγούς που σχεδιάστηκαν για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα. Στη συνέχεια, εντοπίστηκε στην επιφάνεια ένα σύννεφο φυσαλίδων μεθανίου. Δεκαεπτά ώρες αργότερα, εντοπίστηκε άλλη μια διαρροή στα βορειοανατολικά. Οι εκρήξεις προκάλεσαν αρκετές τρύπες στα χαλύβδινα και τσιμεντένια περιβλήματα των δύο «σειρών» που αποτελούν τον Nord Stream 1 καθώς και σε μία από τις δύο σειρές του Nord Stream 2.

Κανένας από τους δύο αγωγούς, τους οποίους διαχειρίζεται η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ρωσίας Gazprom, δεν παρέδιδε αέριο εκείνη τη στιγμή. Ο Nord Stream 2 ολοκληρώθηκε το 2021, αλλά δεν είχε αρχίσει να λειτουργεί όταν η Γερμανία ανέστειλε το έργο την παραμονή της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Μόσχα σταμάτησε την άντληση φυσικού αερίου μέσω του Nord Stream 1 έναν μήνα πριν από τις εκρήξεις επικαλούμενη λόγους συντήρησης.

Ορισμένοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι πίστεψαν αρχικά ότι η επίθεση μπορεί να είχε οργανωθεί από τη Ρωσία, η οποία εκείνη την εποχή κλιμάκωνε τον πόλεμό της στην Ουκρανία και την ενεργειακή της μάχη με την Ευρώπη. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε μια ημέρα προτού η Πολωνία ολοκληρώσει έναν νέο αγωγό για την εισαγωγή νορβηγικού φυσικού αερίου μέσω της Δανίας, με σκοπό να μειώσει τη μακροχρόνια εξάρτησή της από τη Ρωσία. Στις 12 Οκτωβρίου, δύο εβδομάδες μετά την επίθεση, ο Πούτιν προειδοποίησε ότι οι ενεργειακές υποδομές του κόσμου «βρίσκονται σε κίνδυνο».

Η Ρωσία, εν τω μεταξύ, έδειξε με το δάχτυλο την Αμερική. Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι μια ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θα «έφερνε το τέλος» του Nord Stream 2, στον οποίο η Αμερική αντιτίθεται εδώ και καιρό. Καμία από τις δύο χώρες δεν φαίνεται να έχει σαφές κίνητρο για τις επιθέσεις. Καταστρέφοντας τις δικές της υποδομές, η Ρωσία θα στερούσε από τον εαυτό της μελλοντική επιρροή στην ενεργειακά πεινασμένη Ευρώπη. Μια αμερικανική επίθεση θα διακινδύνευε να ανταγωνιστεί τους ευρωπαίους συμμάχους, ιδίως τη Γερμανία.

Οι τελευταίες εικασίες περιστρέφονται γύρω από την ουκρανική εμπλοκή, αν και τα στοιχεία που έχουν κυκλοφορήσει μέχρι στιγμής επιδέχονται αμφισβήτηση. Στις 7 Μαρτίου γερμανικά ΜΜΕ μετέδωσαν μια αναφορά ότι η γερμανική αστυνομία είχε εντοπίσει ένα γιοτ που πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά εκρηκτικών στην περιοχή. Το σκάφος νοικιάστηκε στην Πολωνία από εταιρεία που ανήκε σε δύο Ουκρανούς. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, έξι άτομα χρησιμοποίησαν πλαστά διαβατήρια για να αποπλεύσουν από το Ροστόκ, το λιμάνι της Βαλτικής της Γερμανίας, στις 6 Σεπτεμβρίου, σχεδόν τρεις εβδομάδες πριν από τις εκρήξεις.

Οι γερμανικές αναφορές συνέπεσαν με τις αποκαλύψεις των «New York Times» ότι αξιωματούχοι των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών υποψιάζονται ότι φιλοουκρανικές ομάδες πραγματοποίησαν την επίθεση. Σε δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Times» στις 8 Μαρτίου διατυπώθηκε η άποψη ότι οι κυβερνήσεις του ΝΑΤΟ συγκάλυψαν τις υποψίες για ουκρανική εμπλοκή για να αποτρέψουν τη στροφή της γερμανικής κοινής γνώμης κατά της παροχής στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία.

Το ουκρανικό κίνητρο είναι προφανές. Η χώρα θεωρούσε εδώ και καιρό τους αγωγούς Nord Stream ως κίνδυνο εθνικής ασφάλειας, ο οποίος αύξανε την εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και στερούσε από την Ουκρανία τα τέλη διέλευσης που θα μπορούσε να χρεώσει στην Gazprom για τους χερσαίους αγωγούς. Και η πρόσφατη αύξηση των δραστηριοτήτων δολιοφθοράς που συνδέονται με την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε αεροδρόμια στη Ρωσία και τη Λευκορωσία, υποδηλώνει έμφαση στον μη συμβατικό πόλεμο. Πράγματι, ορισμένοι εικάζουν ότι οι Αμερικανοί μπορεί να αποφάσισαν να ενημερώσουν τώρα τις μυστικές τους υπηρεσίες ως προειδοποίηση προς την Ουκρανία να μην κλιμακώσει περαιτέρω.