Η ζωή του Κ. Παρθένη σε αντίστροφη πορεία

Βράδυ Δευτέρας. Το ρολόι έδειχνε 21.20. Στην είσοδο της Εθνικής Πινακοθήκης είχε σχηματιστεί μια μικρή ουρά από τους τυχερούς που είχαν καταφέρει να εξασφαλίσουν ένα εισιτήριο για την έκτη και τελευταία παράσταση του θεατρικού δρωμένου που είχε ως θέμα του την προσωπικότητα του κοσμοπολίτη και πολύγλωσσου, ζωγράφου και μουσικού Κωνσταντίνου Παρθένη, ο οποίος προσείλκυε σαν μαγνήτης την αγάπη και την αναγνώριση, ταυτόχρονα με την μήνιν και τις δικαστικές διαμάχες.

Λίγα λεπτά αργότερα οι θεατές στέκονταν όρθιοι στον χώρο υποδοχής της μεγάλης αναδρομικής έκθεσης του ζωγράφου. Από το βάθος της άρχισε να ακούγεται ένας ψίθυρος. Και εν συνεχεία μια μορφή ντυμένη με μια λευκή ποδιά. Ηταν ο ζωγράφος (τον υποδυόταν ο εξαιρετικός Γιάννης Τσορτέκης) που περιφερόταν ανάμεσα στα έργα του σε κατάσταση σχεδόν μανίας. Τα παρατηρούσε βάζοντας και βγάζοντας τα γυαλιά του με νευρικές κινήσεις. Μετρούσε τις μορφές με ένα μολύβι. Με το δάχτυλό του. Μουντζούρωνε την αυτοπροσωπογραφία του, ενώ συνέχιζε με ένταση τον παραληρηματικό του ψίθυρο σε βαθμό που επέτρεπε στους θεατές να αναρωτηθούν αν η λευκή ποδιά υποδήλωνε ίσως και την αμφίεση ενός τροφίμου σε ψυχιατρείο. Και ξαφνικά σιωπή. Τον λόγο πήρε μόνο το έντονο βλέμμα του, το οποίο «κάρφωνε» στα μάτια των θεατών, καθώς χανόταν ανάμεσά τους σαν να αναζητούσε μια χαμένη αλήθεια.

Σε ελάχιστα δευτερόλεπτα βρέθηκε στον διπλανό χώρο. Εκεί όπου υπήρχαν καρέκλες σε σχήμα Γ για αρκετούς από τους θεατές (οι υπόλοιποι παρακολούθησαν το 45 λεπτών δρώμενο όρθιοι), «αγκαλιάζοντας» το πάλλευκο ατελιέ του ζωγράφου με εξαίρεση ίσως την πολυθρόνα από βιεννέζικη ψάθα. Λευκοί καμβάδες, ένα λευκό βρυσάκι, λευκά χαρτιά… Οπως αποκάλυψε αργότερα ο ζωγράφος, το λευκό ήταν το χρώμα που τον ξεκούραζε, όταν όλα τα υπόλοιπα ζητούσαν επίμονα μια ερμηνεία.

Σε μια αντίστροφη πορεία του χρόνου – από το τέλος της ζωής του, όταν είχε σχεδόν παραφρονήσει, προς τα μπρος – ο Γιάννης Τσορτέκης και χάρη στις σκηνοθετικές οδηγίες του Γιώργου Κουτλή αποτέλεσε σχεδόν τη «μετεμψύχωση» του Κωνσταντίνου Παρθένη. Εξήγησε με πάθος και μέσα από μιας μορφής απολογία τη φιλοσοφία του περί ζωγραφικής απαντώντας στο δριμύ κατηγορώ του Νικόλαου Γιοκαρίνη (τον ρόλο είχε ο Παναγιώτης Μανουηλίδης, ο οποίος έπαιζε παράλληλα πιάνο, ηλεκτρικό τσέλο, ενώ είχε σχεδιάσει και μια εντυπωσιακή ηχητική εγκατάσταση από πετονιές μήκους 6 μ. με αφετηρία τις χορδές του πιάνου), όπως είχε διατυπωθεί γραπτώς σε κείμενό του το 1930.

Πνεύμα και χρώμα
«Μόνο το πνεύμα μας βλέπει το αληθινό χρώμα. Το πνεύμα υπαγορεύει τη μείξη των χρωμάτων. Η πείρα είναι έμφυτος, δεν αποκτάται», έλεγε μεταξύ άλλων ο καλλιτέχνης που προσδιόριζε τον ρόλο του ως εκείνου που καλείται «να κάνει τη μαγεία αντιληπτή, όχι κατανοητή». Την αλλαγή ενός ακόμη κεφαλαίου στην αφαιρετική αφήγηση σήμανε η στιγμή που ο Παρθένης πέρασε το κεφάλι του μέσα από έναν τελαρωμένο καμβά. Κατόπιν ίσιωσε τα μαλλιά του (δεν πετούσαν πλέον όπως όταν απολογούνταν πριν αγανακτισμένος και αλλόφρων), ζωγράφισε ένα μουστάκι πάνω από τα χείλη του, φόρεσε ένα κομψό λευκό κοστούμι και εξήγησε, μεταξύ άλλων, για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη του, θα ήταν σώφρον να χτιστεί ένας ουρανοξύστης πλάι στον Παρθενώνα. Ωριμος, λογικός και κομψός, «αναλήφθηκε» στον κεκλιμένο διάδρομο πίσω από το καλυμμένο με ημιδιάφανο μουσαμά ατελιέ του (σκηνικά Αρτεμις Φλέσσα), με το κοινό να χειροκροτεί αδιάκοπα και αποχωρώντας να ζητά από τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα (η οποία είχε και την καλλιτεχνική διεύθυνση του δρωμένου) περισσότερες ανάλογες πρωτοβουλίες.