«Η “ενηλικίωση” της γραφής {CR}έχει και χαρές και οδύνες»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… μόλις χθες το πρωί, όταν  ένα νεαρό κορίτσι μού περιέγραφε τον πόνο για τη χαμένη παιδική της ηλικία αλλά και το βάρος που αισθάνεται στους ώμους της, καθώς έως σήμερα συνεχίζει να είναι εκείνη ο γονιός για τους… γονείς της. Το μαγικό στις εξιστορήσεις που ακούω στο μικρό γραφείο μου είναι ότι η αφήγηση δεν ολοκληρώνεται τελείως, είναι δυναμική διαδικασία. Το πιο συγκινητικό; Οταν αρχίζει η αφήγηση, ξεκινά και η επούλωση του τραύματος.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… Συνήθως γράφω μετά ή από μουσικής! Η μουσική, και κυρίως ο στίχος που κρύβεται πίσω της μπορεί να γίνει σπίθα για το γραπτό μου αλλά και για τη μέρα μου ολόκληρη. Το τελευταίο μου βιβλίο είναι «καψαλισμένο» από τις… σπίθες του Χατζιδάκι, του Hans Zimmer, του Φίλιππου Πλιάτσικα και της Ευανθίας Ρεμπούτσικα.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… όταν γράφω είναι σαν να ενηλικιώνονται όσα έχω στην ψυχή μου. Η ενηλικίωση έχει και ηδονές, όπως την ηδονή της έμπνευσης, αλλά και οδύνες, με πιο οδυνηρή αυτήν του αποχωρισμού. Τελικά, ό,τι δεν μπορώ να πω με τον προφορικό λόγο παίρνει θάρρος μέσα από το στιλό μου. Δυσκολεύομαι ακόμη να γράψω απευθείας στον υπολογιστή. Η μελάνη σαν να κάνει πιο μοναχική αλλά και πιο ρευστή τη διαδικασία, στοιχεία που χρειάζεται η ωρίμαση.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… Κάτι κλασικά διαφορετικό: «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ’ έναν γλάρο να πετάει», του  Luis Sepulveda.

Κάτι μοντέρνο: «Η Κλάρα και ο ήλιος», του Ishiguro Kazuo, γιατί ο ήλιος πάντα ξέρει πώς να ζεστάνει την καρδιά.

Κάτι αντισυμβατικό: όλα τα τεύχη της Μαφάλντα του Quino.

Τρία χαρακτηριστικά δηλαδή που έχει και ένας έφηβος· κι αν καταφέρω να τον κάνω να μπει στη βιβλιοθήκη, τότε ίσως και να καταλάβει ότι ψάχνοντας μέσα στα βιβλία, μπορεί κάπου σε μια γωνιά να βρει και τον εαυτό του. Τα σχολικά συγγράμματα και καθήκοντα δεν το πετυχαίνουν, δυστυχώς… Θα πετούσα όμως από τη χαρά μου, αν κάποιος διάλεγε και το δικό μου πρώτο βιβλίο, «Ανελκυστήρας-Αληθινές ιστορίες για τις δυνάμεις που απορείς κι εσύ πού τις βρήκες ή πού τις έχασες» από τις εκδόσεις Αρμός, όπως το διάλεξα κι εγώ για τη βιβλιοθήκη του Λυκείου του γιου μου· γιατί μέσα από σύντομες αληθινές ιστορίες για την ψυχική ανθεκτικότητα μάς σκουντάει το μπράτσο να θυμηθούμε τα μικρά και ουσιώδη που κάνουν τη ζωή μεγάλη και σημαντική. Αυτό το σκούντημα το έχουμε ανάγκη, ανεξαρτήτως ηλικίας ή βιβλιοθήκης.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… τα πάντα. Αν ψάξεις πίσω από τα γράμματα της λέξης, κρύβεται κάπου το επιλέγω και το αποφασίζω. Και αυτό κάνει το νόημα της κριτικής πιο προσωπικό απ’ ό,τι σε πρώτο επίπεδο φαίνεται. Η αποδοχή, από την άλλη, είναι η αρχή της ψυχικής ενηλικίωσης και με την κριτική είναι αλληλένδετες.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… εκεί που τελειώνει ο εγωκεντρισμός. Μην την παρεξηγείς, είναι λίγο κακότροπη τα πρωινά, θέλει καφέ για να συνέλθει αλλά λέει λόγια σταράτα˙ φτάνει ο καφές να μην είναι δυνατός και ξυπνήσει  τον κρυμμένο σαδισμό της, γιατί τότε σε κάνει Σίσυφο κανονικό.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… το ξεκίνημα του Τάσου Λειβαδίτη στο «Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα». «Εζησα μες στη ματαιότητα και πάνω στον  Ωκεανό…». Είναι κλασική η δύναμη που έχει η αλήθεια από την καταβύθιση στην ψυχή μας· και  το άλλο της  όνομα είναι Ποίηση.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… και οι δυο λέξεις, με όποια σειρά και να τις βάλεις, παραδόξως έχουν μήνυμα θετικό. Η τέχνη ξέρει να μετουσιώνει, ο λόγος – ή ο μη λόγος – να ζωντανεύει, το «κρίνω» να αποφασίζει και να επιλέγει. Και όχημα όλων αυτών των σπουδαίων, η αφήγηση· που ξέρει να δίνει προοπτικές και νόημα στην εμπειρία.

Η Μαρία Καμπάνταη γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Δράμα. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στη Διοίκηση Μονάδων Υγείας. Εργάζεται εδώ και 25 χρόνια ως ψυχολόγος. Στο «Μαμά…» (εκδ. Αρμός) γράφει για τη σχέση των παιδιών με τη μητέρα «χωρίς διδακτισμό»