Η Ουκρανία μέσα από τα ντοκιμαντέρ

Πέρα από την επανάσταση – Πολεμώντας για τη δημοκρατία

Κριστόφ Γκερέγκα

Γερμανία, Ουκρανία

Τμήμα: Διεθνές Διαγωνιστικό

Μέσα από τις προσωπικές ιστορίες τριών ουκρανών πολιτικών, οι οποίοι ανατρέχουν στην περίοδο από το 2013 μέχρι σήμερα, αναδεικνύεται ο αγώνας της χώρας για τη δημοκρατία και την ευρωπαϊκή προοπτική. Οι πρωταγωνιστές περνούν από τον ακτιβισμό στην πολιτική σκηνή ενός εύθραυστου δημοκρατικού συστήματος και από εκεί στην υπεράσπιση απέναντι στη ρωσική εισβολή.

Μεταλλικές πεταλούδες

Ρόμαν Λιουμπίι

Ουκρανία, Γερμανία

Τμήμα: Film Forward Competition

Το καλοκαίρι του 2014, μια έκταση 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων στην Ανατολική Ουκρανία μετατράπηκε στον τόπο ενός εγκλήματος. Το εικαστικό βλέμμα ανασυνθέτει δημιουργικά την πολυεπίπεδη εγκληματολογική έρευνα που διεξήχθη για την πτώση του αεροσκάφους της πτήσης 17 των Malaysian Airlines – μια πολύχρονη έρευνα που υπέδειξε πως τα ολόσπαρτα με ηλίανθους χωράφια και τα ανθρακωρυχεία «έγιναν άτυπα ένα πεδίο βολής». Το ντοκιμαντέρ κάνει λόγο για την «ανατομία ενός εγκλήματος πολέμου που παραμένει ατιμώρητο, αλλά αποκτά νέες διαστάσεις υπό το φως των σύγχρονων πολιτικών γεγονότων».

Ανατολικό μέτωπο

Βίταλι Μάνσκι, Γεβγέν Τιταρένκο

Λετονία, Τσεχία,
Ουκρανία, ΗΠΑ

Τμήμα: Top Docs

Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Γεβγέν και οι φίλοι του αποφάσισαν να συμμετάσχουν εθελοντικά στο τάγμα πρώτων βοηθειών της πρώτης γραμμής. Εκεί, παρείχαν σωτήρια υποστήριξη και προστασία στους τραυματίες. Η ταινία αποτυπώνει τις εμπειρίες των νεαρών ανδρών στο διάστημα έξι μηνών, γεμάτων τραγωδία, τρόμο, μίσος, πικρία, αγάπη και πίστη πως στο τέλος θα έρθει η νίκη. Προτού φύγουν για την πρώτη γραμμή, έστειλαν τις οικογένειές τους στην οπισθοφυλακή – σε ένα χωριό της Δυτικής Ουκρανίας. Ολοι τους συναντιούνται σε αυτό το ειδυλλιακό μέρος για λίγες μόνο μέρες, για να βαφτίσουν τον εννέα μηνών γιο ενός από τους πρωταγωνιστές.

Δεν θα σβήσουμε

Αλίσα Κοβαλένκο

Ουκρανία, Γαλλία, Πολωνία, ΗΠΑ

Τμήμα: Ανοιχτοί Ορίζοντες, NextGen

Μια εφηβική περιπέτεια που εκτυλίσσεται στην Ουκρανία παρουσιάζει μια όψη του ρωσοουκρανικού πολέμου που δεν έχει καταγραφεί από τον φακό, φιλοτεχνώντας ένα τρυφερό συλλογικό πορτρέτο της «γενιάς χωρίς μέλλον» του Ντονμπάς. Πέντε ουκρανοί έφηβοι μεγαλώνουν στις μικρές πόλεις μιας περιοχής εξόρυξης άνθρακα. Κάνουν μικρές εξεγέρσεις, παλεύουν με την ανία και προσπαθούν να ανακαλύψουν τον εαυτό τους. Πέρα από την οικονομική ύφεση που μαστίζει το Ντονμπάς, ωστόσο, οι βιαιοπραγίες είναι κανόνας. Ετσι, τα παιδιά προσπαθούν να βρουν τον δρόμο τους εν μέσω ενός ζοφερού και χαοτικού κλίματος: καταφεύγουν στη ζωγραφική, στη φωτογραφία και στη μουσική, αλλά κυρίως στη φιλία. Ωσπου μια απρόσμενη πρόσκληση πέφτει στο τραπέζι. Πώς θα τους φαινόταν ένα ταξίδι στο Νεπάλ και πεζοπορίες στους πρόποδες των Ιμαλαΐων; Ξαφνικά βλέπουν φως στο σκοτάδι και καταβάλλουν τα μέγιστα για να πραγματοποιήσουν αυτό το όνειρο που μοιάζει άπιαστο, καταγράφοντας την εμπειρία τους σε βίντεο – ημερολόγια. Ενώ οι συνθήκες στην πατρίδα τους χειροτερεύουν, η απειλή μιας ολικής ρωσικής εισβολής διαφαίνεται στον ορίζοντα. Μπορούν οι ελπίδες και τα όνειρα των νέων αυτών να επιβιώσουν;

Οταν ήρθε η άνοιξη στην Μπούτσα

Μίλα Τεσάιεβα, Μάρκους Λεντς

Γερμανία, Ουκρανία

Τμήμα: Ανοιχτοί Ορίζοντες

Οι μικρές ουκρανικές πόλεις της Μποροντιάνκα, της Μπούτσα και του Ιρπίν στα πέριξ της πρωτεύουσας του Κιέβου κατελήφθησαν από τις ρωσικές δυνάμεις για αρκετές εβδομάδες. Οι κήποι ανάμεσα στα σπίτια αποτέλεσαν στόχο των αρμάτων μάχης και των ελεύθερων σκοπευτών. Υστερα από έναν μήνα έντονων μαχών, ο ρωσικός στρατός αποσύρθηκε. Πώς ζουν οι άνθρωποι τώρα εκεί; Πώς το αντιμετωπίζουν οι επιζώντες; Στο διάστημα αρκετών εβδομάδων, οι κινηματογραφιστές ακολουθούν διάφορους επιζώντες, καθώς ανασύρουν τα κομμάτια της ζωής τους από τα ερείπια. Οι νεκροί αναγνωρίζονται, τα συντρίμμια απομακρύνονται και οι εισαγγελικές Αρχές ξεκινούν μια συζήτηση για τη σύγκληση ενός δικαστηρίου εγκλημάτων πολέμου. Καθώς όμως κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα άνθη της άνοιξης, αυτοί οι Ουκρανοί αποκαλύπτουν και την ανθεκτικότητά τους. Σύμφωνα με την περιγραφή, το φιλμ «τούς δίνει την ευκαιρία να πουν την ιστορία τους για τη ζωή τους όπως εκτυλίχθηκε μετά τις καταγγελίες για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου στην Μπούχα και τις γύρω περιοχές».

Λειτουργία αντιαρματικών εμποδίων

Ντμίτρο Σουκολίτκι – Σομπτσούκ

ΗΠΑ, Ουκρανία

Τμήμα: Ανοιχτοί Ορίζοντες – Shorts

Η ουκρανική πραγματικότητα διαχωρίζεται σε δύο περιόδους: πριν και μετά τον πόλεμο. Κάθε ουκρανός πολίτης προσπαθεί να είναι χρήσιμος στην αντίσταση ολόκληρου του έθνους. Οι Ουκρανοί αλλάζουν επαγγέλματα και προσαρμόζονται στις ανάγκες του πολέμου. Στα εργαστήριά τους οι γλύπτες κατασκευάζουν τη δική τους αντιαρματική προστασία. Παραπέμποντας στον Πήλινο Στρατό (τη σειρά από αγαλματίδια που φυλάσσεται στο μαυσωλείο του πρώτου κινέζου αυτοκράτορα), ιστορικές φιγούρες Ουκρανών, άγγελοι, Κοζάκοι και πολλαπλά αντίγραφα του Ιησού έχουν παγώσει στον χρόνο, περιμένοντας τις νέες δημιουργίες. Οι τεχνίτες είναι απασχολημένοι με τη συγκόλληση μεταλλικών αντικειμένων για την άμυνα των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας.

Το ντοκιμαντέρ αυτό, από το τμήμα Top Docs, δεν αφορά τη ρωσική εισβολή και την Ουκρανία με άμεσο τρόπο. Αναφέρεται, ωστόσο, στη ζωή αμάχων εν καιρώ πολέμου και παρουσιάζει ειδικό ενδιαφέρον για τη θεματική.

Η φυσική ιστορία της καταστροφής

Σεργκέι Λοζνίτσα

Γερμανία, Λιθουανία, Ολλανδία

Εμπνευσμένο από το ομότιτλο βιβλίο του Βίνφριντ Γκέοργκ Ζέμπαλντ και βασισμένο σε υλικό αρχείου από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το ντοκιμαντέρ διατυπώνει ένα κρίσιμο ερώτημα: είναι ηθικά αποδεκτό να χρησιμοποιείται εργαλειακά ο άμαχος πληθυσμός σε καιρό πολέμου; Είναι δυνατόν να δικαιολογηθεί η μαζική καταστροφή στο όνομα ενός ανώτερου «ηθικού» ιδεατού; Το ερώτημα παραμένει εξίσου φλέγον σήμερα όσο ήταν και πριν από 80 χρόνια, μιας και η επείγουσα φύση του αποτυπώνεται τραγικά στην επικαιρότητα.