Ηχοδύναμα

Πάμπλο Καζάλς: Οι ηχογραφήσεις στη Philips, Eloquence, 7CD

Ο θρύλος του Πάμπλο Καζάλς δεν έχει ανάλογό του όχι μόνο στο βιολοντσέλο, αλλά και σε κανένα άλλο όργανο. Ο λόγος είναι ότι ουδείς άλλος μουσικός πέτυχε εκείνο που κατάφερε ο καταλανός τσελίστας: να φέρει μόνος, ο ίδιος, ένα όργανο στο επίκεντρο της παγκόσμιας μουσικής σκηνής, σε θέση που πριν από εκείνον δεν είχε. Το βιολοντσέλο «εγκαταστάθηκε» μαζί του ως ισότιμο κορυφαίο σολιστικό όργανο στη μουσική με τις ηχογραφήσεις του που ξεκινούν πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και είχαν πραγματοποιηθεί για την τότε ΕΜΙ, περιλαμβάνοντας πρωτίστως τις Σουίτες του Μπαχ που ο Καζάλς εισήγαγε στο ρεπερτόριο, έπειτα από μία δωδεκαετή περίοδο προετοιμασίας πριν τις ηχογραφήσει. Παράλληλα, εκείνος επανέφερε στο ευρύ κοινό και τις Σονάτες του Μπετόβεν αλλά και μία σειρά από άλλα κορυφαία έργα για το όργανο που μέσα από τη δική του παρουσία πήρε τη θέση που του άξιζε στην παγκόσμια μουσική σκηνή.

Το τελευταίο στάδιο της μακράς πορείας του στη δισκογραφία, όχι αναγκαστικά σε στούντιο μα σε μεγάλο βαθμό και «ζωντανά», είχε δύο σκέλη: ένα, πρώτα στην πάλαι ποτέ CBS, σήμερα SONY, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Prades, αλλά και στο Φεστιβάλ του Πουέρτο Ρίκο, στα δύο «δικά του» φεστιβάλ, καθώς και στις τελευταίες από τις ηχογραφήσεις του που έγιναν για λογαριασμό της ολλανδικής Philips, πάλι στο Prades και όχι μόνον. Σε αυτές είναι αφιερωμένη αυτή η έκδοση, η οποία περιλαμβάνει όχι απλώς διαμάντια, αλλά και ό,τι καλύτερο διαθέτουμε από ηχητικής πλευράς από τον Καζάλς – είναι ηχογραφήσεις εξαιρετικής ποιότητας όχι μόνο σε ουσιαστικό επίπεδο, όπως όλες άλλωστε του μοναδικού αυτού μουσικού, αλλά και ηχητικά, κάτι που έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς μπορεί κανείς να χαρεί τον ήχο του πιο μεστά και άρτια ίσως περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, όσον αφορά τουλάχιστον τον Καζάλς ως σολίστ, ή ως μουσικό σε έργα μουσικής δωματίου – γιατί ως μαέστρος ακούγεται ανεπανάληπτα στη CBS να διευθύνει Χάιντν, Μότσαρτ και Μπετόβεν.

Εδώ όμως υπάρχουν κάποια από τα πιο σπουδαία υλικά που άφησε πίσω του στη μουσική δωματίου, όπως, μεταξύ άλλων, Σονάτες και Τρίο του Μπετόβεν, αλλά και το Κουιντέτο για δύο βιολοντσέλα του Σούμπερτ, το τελευταίο με το Κουαρτέτο Vegh, σε μία ερμηνεία που παραμένει αξεπέραστη από τότε που ηχογραφήθηκε μέχρι και σήμερα. Υπάρχει όμως και εδώ ο μαέστρος Καζάλς, που διευθύνει ένα από τα Κοντσέρτα του Χάιντν για βιολοντσέλο και ένα του Μποκερίνι με τη γαλλική Ορχήστρα Συναυλιών Λαμουρέ και σολίστ τον υπέροχο Μορίς Ζεντρόν. Επίσης, υπάρχει η ιστορική «επίσκεψη» του Καζάλς στο σπίτι που γεννήθηκε ο Μπετόβεν στη Βόννη, όπου βρίσκεται σήμερα το Μουσείο Μπετόβεν, όπου έδωσε εξαιρετικής σημασίας συναυλία το 1958 σε ηλικία 81 ετών και που ευτυχώς ηχογράφησε η Philips. Οσο για τους άλλους μουσικούς που παίζουν μαζί του σε αυτές τις ηχογραφήσεις, δεν χρειάζεται να πει κανείς πολλά: ήταν οι μεγάλες μορφές που προαναφέρθηκαν, αλλά και ο εξίσου σπουδαίος πιανίστας και συχνός από παλιά συνεργάτης του Καζάλς Χορζόφκσι, καθώς και ο επίσης σπουδαίος, πολύ νέος τότε, πιανίστας Εγκελ.

Δεν έχει νόημα να γράψει κανείς περισσότερα για αυτή την έκδοση που τώρα βλέπει το φως συγκεντρωμένη για πρώτη φορά σε CD σε Ευρώπη και Αμερική (σπαστά υπήρχε πριν από χρόνια στα περίφημα Early Years της Philips), ενώ έχει προϋπάρξει δύο φορές σε εξαιρετική ποιότητα στην Ιαπωνία. Και εδώ όμως, η δουλειά των Αυστραλών είναι σπουδαία στη μεταφορά του ήχου. Και το αποτέλεσμα μαγευτικό, καθιστώντας αυτή την έκδοση απολύτως κορυφαία ανάμεσα σε κάθε άλλη για βιολοντσέλο και, φυσικά, ιδίως για τον πατριάρχη του.