To χρονικό μιας προαναγγελθείσας σύγκρουσης;

Η πτήση του τεράστιου κινεζικού αερόστατου και η ανατίναξή του πάνω από τις ΗΠΑ και τον Καναδά την περασμένη εβδομάδα προκάλεσε πολλές αντιδράσεις. Οι στρατηγοί του Πενταγώνου τέθηκαν σε συναγερμό, φοβούμενοι ότι τα πυραυλικά σιλό τους στη Μοντάνα κατασκοπεύονται. Ο Τζο Μπάιντεν χρειάστηκε να πειστεί να μην το καταρρίψει – και στη συνέχεια άλλαξε γνώμη. Οι Ρεπουμπλικανοί κατηγόρησαν τον πρόεδρο ότι ήταν αδύναμος στην άμυνα. Οι αξιωματούχοι στο Πεκίνο προσπάθησαν να μεταπείσουν τους παθιασμένους Αμερικανούς.

Το αερόστατο, πιθανότατα μια μυστική συσκευή παρακολούθησης, κρίθηκε τελικά ότι δεν αποτελούσε φυσική απειλή. Οι Κινέζοι, ενώ επέμειναν ότι επρόκειτο για μετεωρολογική συσκευή που παρεκτράπηκε κατά λάθος, ζήτησαν ωστόσο συγγνώμη. Αυτό το περιστατικό λέει πολλά, τίποτα από αυτά δεν είναι καλό, για την τεταμένη κατάσταση των σχέσεων ΗΠΑ – Κίνας. Οι δύο ισχυρότερες χώρες του κόσμου βρίσκονται σε αντιπαράθεση για πολλά θέματα, μικρά και μεγάλα. Οταν ανέβηκε το μπαλόνι, η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η ψυχραιμία και η έγκαιρη επικοινωνία έλειπαν οικτρά.

Η απόφαση του Αντονι Μπλίνκεν, του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, να αναβάλει την επίσκεψή του το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Πεκίνο είναι λυπηρή. Αλλά, δεδομένης της ευκαιριακής αλλά ισχυρής αντικινεζικής φρενίτιδας που έχει ξεσπάσει στην αμερικανική Δεξιά, ο ήρεμος, λογικός διάλογος ίσως να είχε αποδειχθεί αδύνατος.

Απρόβλεπτες κρίσεις αυτού του είδους καταδεικνύουν περίτρανα γιατί η επανάληψη των συνομιλιών για την προώθηση της καλύτερης αμοιβαίας κατανόησης είναι απαραίτητη. Το πλαίσιο είναι ο αυξανόμενος παγκόσμιος ανταγωνισμός, μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ οδήγησε τις σχέσεις σε νέο χαμηλό, με πολυάριθμες διαμάχες για το εμπόριο, τις αμερικανικές κυρώσεις, την κατασκοπεία και την ασφάλεια. Η επιθετική στάση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν, του Χονγκ Κονγκ, της Θάλασσας της Νότιας Κίνας και της Σιντζιάνγκ, ευθύνεται εξίσου. Εν μέσω στρατιωτικής ενίσχυσης και στις δύο πλευρές, τα γεράκια έχουν αρχίσει να υπονοούν ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν ότι ο Σι είχε διατάξει τις δυνάμεις του να είναι έτοιμες να εισβάλουν στην Ταϊβάν μέχρι το 2027.  Οπως δείχνει η καταιγίδα των μπαλονιών, ο λάθος υπολογισμός είναι εξίσου επικίνδυνος με οποιαδήποτε σχεδιασμένη πολιτική. Είναι απίθανο οι ηγέτες της Κίνας να τορπίλισαν σκόπιμα την επίσκεψη του Μπλίνκεν. Πράγματι, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Σι, υπό οικονομική και πανδημική πίεση, θέλει να μειώσει τις εντάσεις. Η ανάπτυξη ενός κατασκοπευτικού μπαλονιού σε μια τόσο λεπτή συγκυρία ήταν πιθανότατα μια γκάφα από χαμηλόβαθμα στελέχη – ή σαμποτάζ από σκληροπυρηνικούς που αντιτίθενται στην εκτόνωση. Τέτοιες πιθανότητες αναβιώνουν τα βασανιστικά ερωτήματα σχετικά με την εξουσία και την ικανότητα του Σι.

Ο υπερεθνικισμός του Σι, οι επεκτατικές πολιτικές και η διπλωματία του πολεμιστή του λύκου έχουν γυρίσει μπούμερανγκ, ωθώντας χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να σκληρύνουν τις άμυνές τους. Οι ΗΠΑ εκμεταλλεύονται ενεργά τα λάθη του. Την περασμένη εβδομάδα, υπέγραψαν στρατιωτικό σύμφωνο με τις Φιλιππίνες. Ο φόβος για την Κίνα διευκόλυνε τους στενότερους δεσμούς ασφαλείας των ΗΠΑ με την Ινδία, την Αυστραλία και όλη τη νοτιοανατολική Ασία. Από αυτή την άποψη, ο Σι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του (και της Κίνας).

Η Αμερική του Μπάιντεν έχει επίσης πολλά να χάσει, αν ακούσει τα γεράκια, βασιστεί σε στρατιωτικές επιλογές και επιτρέψει να επιδεινωθούν περαιτέρω οι σχέσεις με το μεγαλύτερο εμπορικό έθνος και την εκκολαπτόμενη υπερδύναμη του κόσμου. Το ίδιο και ο κόσμος που παρακολουθεί. Η Ουάσικτον και το Πεκίνο θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το περιπλανώμενο μπαλόνι ως προειδοποίηση από ψηλά – και να βρουν γρήγορα καλύτερους τρόπους να τα βρουν μεταξύ τους.