Το μπαλόνι «έσκασε», η ένταση ξέσπασε

Το περασμένο Σάββατο αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος κατέρριψε, στα ανοιχτά των ακτών της Νότιας Καρολίνας, κινεζικό μπαλόνι το οποίο, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, ήταν κατασκοπευτικό και είχε στόχο να συγκεντρώνει ευαίσθητες πληροφορίες. Η 4η Φεβρουαρίου θα μείνει στην Ιστορία ως η πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν ξένο «αεροσκάφος» πάνω από το έδαφος των ΗΠΑ. Η τελευταία φορά που είχε γίνει κάτι τέτοιο ήταν 80 χρόνια πριν, τον Ιούλιο του 1942, όταν αμερικανικά αντιαεροπορικά κατέρριψαν ένα ιαπωνικό Mitsubishi A6M2 Zero Model 21 πάνω από την Αλάσκα.

Την Τρίτη το Πεκίνο αρνήθηκε αίτημα της Ουάσιγκτον να υπάρξει τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ των υπουργών Αμυνας των δύο χωρών. Και ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν ακύρωσε το προγραμματισμένο ταξίδι του στην Κίνα – το πρώτο τέτοιο ταξίδι υπουργού της σημερινής κυβέρνησης στην Κίνα. Μία ημέρα αργότερα, στην ετήσια ομιλία του για την Κατάσταση του Εθνους ο πρόεδρος Μπάιντεν – ο οποίος αρχικά είχε πάρει απόφαση να μην καταρριφθεί το μπαλόνι αλλά τελικά άλλαξε γνώμη – διεμήνυσε πως η χώρα του θα αναλαμβάνει «δράση» σε περίπτωση που θεωρεί ότι η Κίνα «απειλεί» την «εθνική κυριαρχία της.

Και κάπως έτσι, μια ένταση που υπέβοσκε επί πολύ καιρό εκδηλώθηκε με αφορμή το πρόγραμμα «Πιο ελαφρύ από τον αέρα» της κινεζικής κυβέρνησης. Οι αμερικανικές αρχές έσπευσαν να ανακτήσουν τα συντρίμμια του μπαλονιού και να μελετήσουν τον εξοπλισμό του. Το Πεκίνο ισχυρίστηκε πως το μπαλόνι ήταν επιστημονικό, συγκέντρωνε μετεωρολογικά δεδομένα και βρέθηκε πάνω από τις ΗΠΑ επειδή εξετράπη της πορείας του. Οι αναλυτές κάνουν λόγο για την αρχή μιας περιόδου έντασης, η οποία δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε κάποιου είδους σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών – αμερικανοί στρατηγοί θεωρούν ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας «όλα είναι πιθανά». Μάλιστα ο στρατηγός Μάικ Μίνιχαν προέβλεψε πρόσφατα ότι ΗΠΑ και Κίνα «θα συγκρουστούν το 2025» – ως αποτέλεσμα μιας κινεζικής επίθεσης στην Ταϊβάν.

Το κινεζικό πρόγραμμα με τα κατασκοπευτικά μπαλόνια έχει εξαπλωθεί σχεδόν σε όλον τον κόσμο. Αποτελεί, σύμφωνα με τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, μέρος μιας παγκόσμιας επιχείρησης παρακολούθησης που έχει ως στόχο τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις στρατιωτικές ικανότητες χωρών ανά τον κόσμο. Τα μπαλόνια, όπως υποστηρίζουν κάποιοι αξιωματούχοι, εντάσσονται στο πλαίσιο μιας προσπάθειας της Κίνας να συγκεντρώσει όλο και περισσότερα στοιχεία για αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις – για τις οποίες ενδιαφέρεται σε μεγαλύτερο βαθμό – καθώς και για παρόμοιες εγκαταστάσεις άλλων χωρών για την περίπτωση διαμάχης ή κλιμάκωσης των εντάσεων. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν δήλωσαν ότι κινεζικά μπαλόνια έχουν εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια πάνω από τις πέντε ηπείρους – συμπεριλαμβανομένων χωρών της Ευρώπης, της Ανατολικής και Νότιας Ασίας καθώς και της Βόρειας και Λατινικής Αμερικής.

Τα μπαλόνια αυτά έχουν ορισμένα πλεονεκτήματα σε σχέση με τους δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη με συγκεκριμένα μοτίβα. Πετούν πιο κοντά στη Γη και παρασύρονται από τα ρεύματα του ανέμου, τα οποία δεν είναι το ίδιο προβλέψιμα για τον στρατό και τις υπηρεσίες ασφαλείας όσο οι προκαθορισμένες τροχιές των δορυφόρων, ενώ μπορούν επίσης να διαφεύγουν των ραντάρ. Επιπλέον, έχουν τη δυνατότητα να αιωρούνται πάνω από περιοχές, ενώ οι δορυφόροι βρίσκονται σε συνεχή κίνηση. Οι απλές κάμερες πάνω στα μπαλόνια μπορούν να παράγουν εικόνες που να είναι πιο ευκρινείς σε σχέση με εκείνες που δίνουν οι δορυφόροι, ενώ διαθέτουν και εξοπλισμό παρακολούθησης που μπορεί να εντοπίσει σήματα τα οποία δεν φτάνουν στο ύψος των δορυφόρων.

Ο Τσεν Μινγκ Ντιν, επικεφαλής της Κεντρικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Ταϊβάν, τονίζει ότι αυτά τα κινεζικά μπαλόνια διαφέρουν θεμελιωδώς από τα μετεωρολογικά μπαλόνια ως προς το μέγεθος, το ύψος και τα υλικά. Στην πιο εντυπωσιακή απόδειξη της στρατιωτικής χρήσης των στρατοσφαιρικών μπαλονιών από την Κίνα, τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού καναλιού του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα CCTV, ανέφεραν τον Σεπτέμβριο του 2018 ότι ένα αερόστατο μεγάλου ύψους δοκίμασε υπερηχητικούς πυραύλους.

Το φθινόπωρο του 2022, η κυβέρνηση Μπάιντεν έδωσε στη δημοσιότητα τη νέα αμερικανική Εθνική Αμυντική Στρατηγική, η οποία, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, συνεχίζει να θεωρεί μεγαλύτερο κίνδυνο για τις ΗΠΑ όχι τη Ρωσία αλλά την Κίνα, την οποία χαρακτηρίζει «πρόκληση για την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού» και  «πολυτομεακή απειλή».

Με την επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων, οι ηγέτες της ΕΕ φαίνεται ότι θα δεχτούν εντεινόμενες πιέσεις από τον Λευκό Οίκο να επιλέξουν πλευρά και να ενώσουν τις δυνάμεις τους εναντίον της Κίνας, την ώρα που ήλπιζαν σε μια εκτόνωση των δύσκολων σχέσεων με το Πεκίνο, την ώρα που η Ρωσία προετοιμάζει μεγάλη επίθεση στην Ουκρανία. Οπως δήλωσε στο Politico ευρωπαίος διπλωμάτης, «δεν περιμέναμε σε καμία περίπτωση πως το 2023 θα ήταν μια εύκολη χρονιά, όμως αυτό που συμβαίνει τώρα θεωρείται μια πραγματικά δύσκολη αφετηρία».