Ενα σύμβολο της εποχής μας

Η τσάντα από ύφασμα σε σχήμα όρθιο παραλληλόγραμμο, η λεγόμενη Tote Bag, αποτελεί σήμερα ένδειξη ταυτότητας. Από αντικείμενο μεταφοράς βιβλίων εξελίχθηκε σε σύμβολο της νέας εποχής. Γεννήθηκε τη δεκαετία του 1880, από τον ιδιοκτήτη μιας εφημερίδας στην Πολιτεία του Οχάιο. Ο Τζάσπερ Μέεκ κοιτούσε έξω από το παράθυρο του τυπογραφείου του στο Κόσοκτον όταν είδε ένα κορίτσι να της πέφτουν τα σχολικά της βιβλία. Ο Μεεκ εμπνεύστηκε από το θέαμα και δημιούργησε μια τσάντα από λινάτσα για να μπορούν οι αναγνώστες να μεταφέρουν βιβλία. Με το επιχειρηματικό μυαλό του ο Μέεκ έπεισε την τοπική κοινότητα των εμπόρων να τυπώσουν τα ονόματά τους στις τσάντες, χρεώνοντάς τους ένα μικρό αντίτιμο. Η ιδέα του βασίστηκε στη λειτουργία της τσάντας ως κινητής διαφήμισης από τους χρήστες της.

Η ιστορία της tote bag συνεχίστηκε και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν το εμπορικό κατάστημα L.L.Bean πρόσθεσε στα λειτουργικά χαρακτηριστικά της άλλον έναν χρηστικό ρόλο: τη μεταφορά πάγου. Και τη δεκαετία του ’60 η τσάντα του L.L.Bean φάρδυνε, έγινε πιο σταθερή, από σκληρό καμβά, με επίπεδο πάτο, ενισχυμένες λαβές, διακοσμητικά στοιχεία σε διάφορα χρώματα και δυνατότητα προσαρμοσμένου μονογράμματος. Η tote bag έγινε κλασική λύση καθώς χωρούσε και τα ψώνια από την αγορά. Ενώ η μοντέρνα γεωμετρία του σχήματός της άρχισε να συνοδεύει τις γυναικείες τσάντες στον περίπατό τους μέσα στις πόλεις.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, οι υφασμάτινες τσάντες εξελίχθηκαν από το χαρακτηριστικό αντικείμενο των περιπλανώμενων ψυχών, σε λογοτεχνικό τρόπαιο στους δρόμους των μεγάλων πόλεων, αλλά και σε σύμβολο της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας που συμμετέχει σε φεστιβάλ τέχνης, κινηματογράφου, μουσικής. Στα χρόνια μάλιστα του Instagram και του TikTok οι tote bags αναβαθμίστηκαν σε αξεσουάρ με ιδεολογικό πρόσημο. Οι γραφιστικές ικανότητες των ντιζάινερ πρόσθεσαν στην επιφάνειά τους συνθήματα, πρότειναν γραμματοσειρές, ανανέωσαν τις χρωματικές παλέτες στο ύφασμά τους και προέτρεψαν τον κόσμο να συνειδητοποιήσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Καθώς οι ανησυχίες για τα πλαστικά μιας χρήσης τα τελευταία χρόνια τροφοδότησαν τη ζήτησή τους οι χρήστες των tote bag εκδηλώνουν την περιβαλλοντική τους συνείδηση, σε συνάρτηση με τον εναλλακτικό τρόπο ζωής τους.

Παράλληλα η tote bag ενέπνευσε και τους σχεδιαστές μόδας να την εντάξουν στις συλλογές τους παρουσιάζοντας την ακριβότερη πολυτελή εκδοχή τους, φτιαγμένες από καλής ποιότητας δέρματα και με την προσθήκη λογότυπων οίκων που εκτίναξε τις τιμές τους σε εκατοντάδες ευρώ και δολάρια.

«Η tote bag ταιριάζει σε μια ευρύτερη τάση εκδημοκρατισμού της μόδας», δήλωσε στο «Vox» το 2022 ο Ντίκι Γιάνγκζομ, πολιτισμικός και οικονομικός κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Οπως και η ολόσωμη φόρμα από στολή εργασίας κατέληξε σε αναγνωριστικό κομμάτι του street fashion, αντίστοιχα και η ταπεινή τσάντα από ύφασμα του χειρώνακτα άλλαξε στυλιστικό προσανατολισμό, ξεπέρασε τις ταπεινές καταβολές της και διεκδικεί μόνιμη παρουσία στον τρόπο που οι άνθρωποι ντύνονται και κυκλοφορούν στα αστικά περιβάλλοντα.

Οπως και τα T-shirts έτσι και οι τσάντες tote συχνά επικοινωνούν με τους άλλους μέσω του τυπωμένου κειμένου που καλύπτει την επιφάνειά τους. Βοηθάει επίσης το γεγονός ότι η παραγωγή των tote bags είναι πιο εύκολη. Σε αντίθεση με τα μπλουζάκια, ένα μέγεθος ταιριάζει σε όλους. Και σε αντίθεση με τις κούπες, παρέχουν μια επίπεδη επιφάνεια που επιτρέπει την εύκολη μεταφορά εικόνας. Αλλωστε τα συγκεκριμένα αντικείμενα κρατάνε και μία πτυχή αντι-μόδας στον χαρακτήρα τους: η απλότητα είναι το ζητούμενο. Αν και η σπανιότητα μπορεί να συμπληρώσει την αξία τους.

Οπως οι δωρεάν totes από τους εκδοτικούς οίκους. Πολλές από αυτές είναι διαφημιστικά αντικείμενα περιορισμένης έκδοσης και δεν διατίθενται προς πώληση, γεγονός που τα καθιστά ακόμη πιο περιζήτητα μεταξύ των συλλεκτών. Οπως ένα tote με μια μικρή αναδιατύπωση μιας φράσης που αποδίδεται στη Λουίζα Μέι Αλκότ («Της αρέσουν πολύ τα βιβλία, και αυτό έχει εθίσει τον εγκέφαλό της»). Αυτό που αποσπά τα περισσότερα σχόλια είναι η τσάντα που έβγαλε ο καναδικός εκδοτικός οίκος House of Anansi, στους συγγραφείς του οποίου περιλαμβάνονται η Μάργκαρετ Ατγουντ και ο Πάτρικ ντεΒιτ . Η τσάντα Anansi έχει απλώς το λογότυπο της μάρκας, ένα ταπεινό γράμμα «Α» σε κίτρινο κύκλο, με τη λέξη «Anansi» από κάτω. Απλά δείχνει χωρίς να φωνάζει αυτό που γνωρίζουν μόνο όσοι ανήκουν στον κόσμο των βιβλίων.

Ωστόσο το περιοδικό «New Yorker» αξιοποίησε την ιδέα της tote bag περισσότερο από όλους στον εκδοτικό κόσμο, προσελκύοντας νέους αναγνώστες των τευχών του. Το σχέδιο της τσάντας παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2013. Ομως η τσάντα, με την τρέχουσα εμφάνισή της, απογειώθηκε το 2014, όταν ξεκίνησε η προσφορά της ετήσιας συνδρομής με δώρο μια tote. Η τσάντα σχεδιάστηκε από το καλλιτεχνικό τμήμα του περιοδικού, με επικεφαλής τον τότε δημιουργικό διευθυντή Wyatt Mitchell και έγινε ένα αντικείμενο που θα γινόταν όπως λέμε «καλτ». Ενα σύμβολο κύρους με δικό του λογαριασμό στο Instagram. Μέχρι το 2017, το MarketWatch ανέφερε ότι είχαν δοθεί περισσότερες από 500.000 τσάντες, ενώ το ποσό της ετήσιας συνδρομής στο «New Yorker» εκείνης της χρονιάς ήταν 49 δολάρια.

Οι tote bags άρχισαν να συναγωνίζονται τις ακριβές περιζήτητες τσάντες ,που ανήκουν στην κατηγορία των It bags όπως η Hermès Birkin. Ορισμένες από αυτές είναι περιζήτητες επειδή προβάλλουν κάτι που δεν μπορεί να αγοραστεί με χρήματα: ένα επίπεδο πρόσβασης που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν, σημειώνει στο άρθρο του το καναδικό περιοδικό «The Walrus».